Participatiebeleid roept veel vragen op

door Guus Geebel

De gezamenlijke commissievergadering Openbare Ruimte en Burger en Bestuur onder voorzitterschap van Falco Jansen bestond grotendeels uit het agendapunt ‘Herijking Participatiebeleid’. De commissie wordt voorgesteld het participatiebeleid vast te stellen, in te stemmen met een jaarlijks terugkerende technische avond tussen het college en raad, om het beleid op participatie te bespreken.

Insprekers

Eerst krijgen vier insprekers het woord. Ina Duthler, spreekt namens het Platform van samenwerkende bewonersorganisaties 2023. ‘Dat is opgericht omdat we allemaal aanlopen tegen gebrekkige participatie op velerlei gebieden. Recent zijn daar de bewoners van Brandenburg-West bijgekomen die de participatie rondom de aardgasvrije wijk als teleurstellend hebben ervaren. Het doel van ons is om de raad aanbevelingen te geven om samen te werken en samen onze kennis en ervaringen te delen en te zorgen dat we niet tegen elkaar kunnen worden uitgespeeld. Het Platform ziet in het nieuwe participatiebeleid niets wat anders is dan wat er al was’. Duthler zegt de inzet van de raadsleden te waarderen, maar in een enquête ziet ze dat maar 18 procent van de inwoners zich vertegenwoordigd voelt en maar 13 procent vindt dat ze invloed hebben op wat de gemeente doet. Ze doet een vijftal aanbevelingen. Laat zien wat u met de participatieopbrengst doet. Onafhankelijkheid waarborgen van de participatiecoördinator. Geef vooraf kaders aan waarbinnen geparticipeerd kan worden. Laat de Rekenkamer ook aangeven wat het effect van de participatie is op de besluitvorming. Verbeter de beantwoording van zienswijzen. 

‘Doe dat in de krant en niet op internet.’

Annelies van der Poel vertelt in haar inspraak hoe participatie niet moet. Het valt haar op dat er in de gemeente weinig wijkverenigingen zijn. Wat haar ook opvalt is dat veel mensen hier boos zijn en de overheid niet vertrouwen. ‘Ik vind dat heel erg en dat we daar wat aan moeten doen.’ Zij woont hier nog niet zo lang maar was in haar vorige woonplaats gewend om viermaal per jaar contact met raadsleden of een wethouder te hebben en om tijdig over plannen geïnformeerd te worden. ‘Doe dat in de krant en niet op internet.’ Het is haar ook opgevallen dat hier geen recht op weerwoord is. Zij was dat veertig jaar geleden al gewend in Voorburg, Den Haag en Rijswijk.

Harman Kloos is bestuurslid van Bewonersvereniging Bilthoven-Noord. Hij gaat in op het aspect integriteit bij burgerparticipatie. Waarover mag de burger wel en niet meepraten. ‘Soms wordt op voorhand besloten om onderwerpen buiten de participatie te houden. Dat is natuurlijk niet integer, maar het gebeurt wel. De gemeente presenteert het proces graag als open en transparant, maar in de praktijk zijn de kaders vooraf al dichtgetimmerd en ligt wat wel en niet bespreekbaar is al vast. Participatie wordt vaak pas gestart of naar een volgende fase gebracht als het beleid al grotendeels vaststaat. De burger mag meedenken, maar eigenlijk is het besluit al genomen. Zie mijn bijdrage als een wake-up call. Burgerparticipatie moet eerlijk en integer zijn. Daar heeft de burger recht op. En het is aan u, als raad, om hier actief op toe te zien. De burgertevredenheidsenquête laat zien dat er nog veel te winnen valt.’ 

Johan L’Honoré Naber spreekt in namens Wijkraad De Leijen. Hij stelt dat participatie inhoudt het in een vroegtijdig stadium betrekken van belanghebbenden met een visie en kaders. ‘Door tijdig via participatie al aan de voorkant te laten meedenken over nieuwe ontwikkelingen wordt de efficiency en effectiviteit verhoogd. Het kan het aantal zienswijzen en het aantal bezwaar- en beroepsprocedures verminderen, met snellere en kwalitatief betere besluitvorming tot gevolg. Uiteraard zijn de uitkomsten afhankelijk van hoe het bestuur de participatie vormgeeft. Met terugkijken en evalueren kunnen we het verbeteren, dat doen we nog niet.’ Hij noemt een aantal aanbevelingen: ‘Kom met een visie en concrete kaders. Bij het ophalen van een enorme ongestructureerde hoeveelheid informatie ligt teleurstelling op de loer. Het raadsvoorstel dat voorligt is intern gericht. Verklein de kloof tussen burgers en gemeenteraad. Zorg voor meer betrokkenheid, waar is de dialoog met de volksvertegenwoordigers. Behartig de belangen van direct belanghebbenden, al dan niet vertegenwoordigd in bewonersorganisaties. Informeer tijdig, overleg met de achterban is cruciaal om mee te doen. 

Debat

Na de insprekers leveren de commissieleden hun beeldvormende bijdrage met vragen en opmerkingen en kondigen eventuele amendementen en moties aan. Portefeuillehouder wethouder Pim van de Veerdonk gaat daar in zijn eerste termijn op in. ‘Hoofddoelstelling is om in de breedte veel verschillende standpunten, ideeën en belangen bereiken, die niet altijd overeenkomstig zijn.’ Op de website ‘Doe mee De Bilt’ worden verslagen van participatiebijeenkomsten geplaatst. De participatiecoördinator heeft een neutrale onafhankelijke rol en kijkt desgewenst ook naar de voorkant van participatieprocessen. 

De conclusie na de tweede termijn is dat het participatiebeleid een bespreekstuk in de gemeenteraad van 27 maart wordt. 

Bespreekpunten

Commissiegriffier Tom Denters leest de conclusies uit het debat voor die naar de gemeenteraad gestuurd kunnen worden. Er is een toezegging van de wethouder dat er in een collegebrief nader wordt ingegaan op de rol van de gebiedsmakelaars. Daarnaast is er een aantal discussiestukken waarbij geen moties zijn aangekondigd, die Denders heeft gebundeld. De representativiteit van het participatiebeleid van ChristenUnie, PvdA en D66. De PvdA over ondervertegenwoordiging en eigenaarschap in publieke ruimte. De ChristenUnie over participatieparadox (een situatie waarin degenen die het meest zouden profiteren vaak het minst deelnemen). D66 overweegt een motie over jongerenparticipatie, Forza bracht als discussiepunt onbeantwoorde vragen in. Dat zijn de kaderstelling van het participatietraject, de rol van de participatiecoördinator en de rol van de raad tijdens het participatietraject van raadsleden en fracties. Verder zijn moties en amendementen aangekondigd over de drie beslispunten door SGP, VVD en ChristenUnie. Meer inhoud of sturing in het participatieverslag van de SGP. Onafhankelijkheid van de participatiecoördinator borgen van CDA en VVD. Een motie van treurnis in beraad van Forza. Een motie om participatiebeleid aantrekkelijker te maken van Lokaal De Bilt en een amendement over de effectiviteit en evaluatie van het participatiebeleid. Forza vult aan in hoeverre dit document voorbeelden die hij heeft aangedragen verbetert. De termijn van vijf jaar die nodig zou zijn om elk participatietraject voor iedereen duidelijk te hebben noemt hij weinig ambitieus en daarover wil hij het in de raad hebben en wat er gebeurt wanneer het college of de raad zich niet aan het eigen beleid houdt.

Niet bespreekstukken

Bij het agendapunt afgeven ontwerpverklaring van geen bedenkingen voor het realiseren van realiseren van 11 appartementen in een bestaand kerkgebouw en een op te richten appartementencomplex op het perceel Soestdijkseweg Zuid 49 en 49B (Immanuelkerk) spreekt Wouter Lamens van IRVA Architecten in. Hij schetst de gang van zaken die in 2017 begon en moet leiden tot de realisatie van een plan voor de Immanuelkerk. Ton Bons van Architectenbureau MD2 geeft als inspreker een toelichting bij het agendapunt om een positief advies af te geven op een verzwaard principeverzoek om maximaal 11 woningen toe te staan aan de Tolakkerweg-Vuurschedreef in Hollandsche Rading volgens de procedure van een verzwaard principe besluit. Thomas Schaapherder van Weltevreden B.V. biedt in zijn inspraak de commissie de gelegenheid vragen te stellen over het bestemmingsplan ‘Lindenlaan 75 in Groenekan, die niet komen. Arie Vonk Noordegraaf (SGP) komt in de raadsvergadering nog met vragen over deze agendapunten die hij schriftelijk in gaat dienen.