Raadscommissie over participatie bij Voorontwerp Omgevingsvisie

door Henk van de Bunt

Tijdens de Raadscommissievergadering Openbare Ruimte van 13 april is het concept van het Voorontwerp Omgevingsvisie De Bilt besproken op initiatief van de raadswerkgroep Omgevingswet. 

De raadswerkgroep - bestaande uit raadsleden Peter Flierman (CDA), Ralph Jacobs (VVD), Rinus Scheele (GroenLinks) (voorzitter) Arie Vonk Noordegraaf (SGP) en Hanneke de Zwart (D66) heeft als opdracht de invoering van de Omgevingswet en het proces om te komen tot een Omgevingsvisie te monitoren en hierover actief met de organisatie en de raad in gesprek te gaan. 

Het college had aan fracties gevraagd schriftelijk te reageren op het Voorontwerp; dat was volgens de raadswerkgroep geen goede vorm. Arie Vonk Noordegraaf licht toe: ‘Niet duidelijk was wat precies van fracties werd verwacht. Het belangrijkste bezwaar van de raadswerkgroep tegen deze werkwijze was dat door deze manier van schriftelijke reacties de openbaarheid niet was gewaarborgd. Door de agendering in de commissie kon in alle openbaarheid input worden opgehaald van de fracties en wordt een zorgvuldig en transparant besluitvormingsproces gewaarborgd’. 

Proces
Door het agendaverzoek van de werkgroep konden fracties in de commissievergadering beeldvormende vragen stellen en tevens punten over de inhoud van de Omgevingsvisie meegeven. Het college heeft bijvoorbeeld toegezegd dat de formele zienswijze-procedure niet in de zomervakantie zal vallen. Verder is door meerdere fracties gevraagd om een extra tussenstap voor de Omgevingsvisie wordt vastgesteld. Besluitvorming daarover vindt later plaats. Ook bleek onder meer dat de huidige planning niet haalbaar is voor het college en het college komt dan ook met voorstel voor een nieuwe planning naar de gemeenteraad. Tijdens het tweede deel van de commissievergadering (op maandag 17 april) was er gelegenheid voor fracties om inhoudelijke wensen uit te spreken over het Voorontwerp van de Omgevingsvisie.

Insprekers
In de commissievergadering was er ook gelegenheid tot inspraak over het Voorontwerp Omgevingsvisie De Bilt en de totstandkoming ervan. Tonny Groen-van der Munnik (voorzitter van (Inwoners-) Vereniging Groenekan) duikt daarbij allereerst in de geschiedenis: ‘De Bilt is op 1 januari 2001 ontstaan door het samengaan van de gemeenten De Bilt en Maartensdijk. Op 24 november 2008 hebben inwoners van Groenekan, onder leiding van hun raden en verenigingen een dorpsvisie tot stand gebracht onder de titel ‘een Groener Groenekan’, voorafgaand aan de toenmalige bredere visie op De Bilt. Er is destijds met veel instanties en bewoners gesproken. Dat resulteerde in een brede conceptvisie. Die hebben we ingebracht bij de Gemeente en dat was vervolgens de basis voor een visie waar jaren in dialoog met verenigingen en bewoners uitvoering aan is gegeven en was onze basis voor het beoordelen van plannen de daarop volgende jaren’.

‘In 2020 stonden we als Vereniging Groenekan weer aan de wieg van nu deze concept visie, vooruitlopend op het proces met een werkgroep en zoomavonden voor bewoners en ook toen hebben we een Minivisie op Groenekan aangeleverd. We hebben echter geen idee wat daarmee in het huidige proces is gebeurd’.

Ervaringen
‘Wij ervaren tot op heden geen dialoog m.b.t. de omgevingsvisie; Ja; we zijn binnengelopen op informatieavonden voor bewoners. Neen; we zijn in maart niet uitgenodigd op een informatieavond voor belangengroepen (dit hadden we uit een nieuwsbrief of plaatselijke krant moeten halen) daarnaast hebben we pas op een heel laat moment het concept kunnen vinden. Wij ervaren het proces voor bewoners als informeren en ‘iedereen is welkom om een post-it te plakken’ en dan…? Wij noemen dit ophalen, niet delen, niet in dialoog. Het wekt de suggestie dat er wordt geluisterd maar het is onbekend wat er met de informatie gebeurt. Wij vinden dat de huidige inhoud van de concept omgevingsvisie sterk afwijkt van de vorige aan ons voorgelegde versie. Op sommige momenten is het flexibele raamwerk voor nieuwe ontwikkelingen en de toetssteen waarlangs plannen moeten worden gelegd ineens sterk ingevuld. Zonder dat daar inwoners over hebben kunnen discussiëren of daarover echt in dialoog is gegaan’.

Bij het bord staan
‘Op de eerste open avond voor inwoners werd ons - zonder overleg op inhoud - vooraf gevraagd om bij het bord van Groenekan te gaan staan. Dat hebben we niet gedaan, tenslotte was het niet onze ‘4 richtingen’ visie, die werd gepresenteerd. Wij zijn verder als vereniging daarna niet meer uitgenodigd voor debatten of dialoogsessies. Wij zijn ook niet gewezen op voor bijeenkomsten van bewonersorganisaties. Wij wensen dialoog en discussie voordat de raad de omgevingsvisie vaststelt en die steeds meer dichttimmert over bijvoorbeeld De Regionale Energiestrategie (het verder loslaten van de voorkeur van zonnepanelen op daken) en het in beeld brengen van grootschalige energieopwekking in buitengebieden en al Inzoomen op de zoekgebieden voor wind en zon energie. Overleg over woningbouwopgaven en mogelijkheden openhouden voor ( toekomstige) initiatieven zoals de Natuurbouwerij op de Twislaan. Niet op voorhand een invulling maar een visie op het type bedrijfsfuncties langs Koningin Wilhelminaweg. Over optimale ruimte voor fietsers en wandelaars.

Wijkraad De Leijen 
Ook de voorzitter van de Wijkraad de Leijen Ebbe Rost van Tonningen vroeg aandacht met een inspraaknotitie; ‘Als bewonersorganisatie zijn wij er bij het beleid van de gemeente vooral op gericht invloed te kunnen uitoefenen op de kwaliteit van (onze) de leefomgeving en dus op de kwaliteit van participatiemogelijkheden en de kwaliteit van de gemeentelijk besluitvorming. De omgevingsvisie (in wording) is een vorm van een ‘koepelvisie’ met daaronder diverse programma’s zoals wonen, groenvoorzieningen, vervoer, zorg en duurzaamheid. In een tijdbestek van enkele maanden kreeg de Wijkraad stukken van de gemeente over Participatieplan Spoorzone, Samenwerken voor wonen, het Concept-ontwerp Omgevingsvisie De Bilt en de Mobiliteitsvisie 2035; een visie op een duurzame, veilige en toegankelijke mobiliteit. Ondertussen passeerde een onderzoekrapportage over passend aanbod (dagactiviteiten) voor thuiswonende inwoners met dementie’.

Waarnemingen en verbeterpunten 
In de schriftelijk ingebrachte inspraak vervolgt de Wijkraad: ‘Eerst een positief voorbeeld van participatie; Agrariërs zijn door de verantwoordelijke wethouder betrokken bij overleg over een toekomstvisie van de landbouw. Wat opvalt, is dat de participatie van al deze nota’s, visies etc. onderling sterk verschillen en de coördinatie en communicatie naar bewoners veel mogelijkheden voor verbeteringen opleveren. De participatie in deze besluitvormingstrajecten is niet gebaseerd op het participatiebeleid van de gemeente, zoals in 2019 door de Gemeenteraad is vastgesteld. Bij de Informatiebijeenkomst van 6 april 2023 voor de omgevingsvisie (plenair) was er geen gelegenheid voor het stellen van vragen aan de verantwoordelijke wethouders en er werd niets vastgelegd. Bij Spoorzone en Samenwerken voor wonen zijn twee totaal verschillende participatievormen gevolgd. Voor de Spoorzone werd een participatieplan gepresenteerd dat niet was gecoördineerd met bijdragen van bewonersorganisaties en het overleg met bewonersorganisaties werd niet vastgelegd’.

Arie Vonk Noordegraaf (SGP) is voorzitter van de gemeenteraadswerkgroep. 

Fractievoorzitter Ralph Jacobs (VVD).