Indrukwekkende herdenking in Groenekan

‘Maak vrijheid groot, zodat we het nooit meer kwijtraken’

door Henk van de Bunt

In het Kerkgebouw aan de Groenekanseweg 66 vond maandagavond 4 mei een indrukwekkende herdenking plaats in het kader van Dodenherdenking. Onder het thema ‘Maak vrijheid groot, zodat we het nooit meer kwijtraken - wat doe jij voor vrijheid?’ stond de gemeenschap stil bij oorlogsslachtoffers en de waarde van vrijheid, toen en nu.

De bijeenkomst werd geopend door wethouder Krischan Hagedoorn. In zijn toespraak benadrukte hij de samenhang tussen herdenken op 4 mei en het vieren van de bevrijding op 5 mei. ‘Deze twee dagen staan niet los van elkaar,’ stelde hij. ‘Oorlogsgeweld, haat en onderdrukking laten diepe sporen na in onze samenleving en in onze harten.’

De wethouder herdacht allen die in het Koninkrijk der Nederlanden en daarbuiten zijn omgekomen, onder meer tijdens de Tweede Wereldoorlog, de koloniale oorlog in Indonesië en latere conflicten en vredesmissies. Hij stond stil bij de vele groepen, die doelwit waren van vervolging, waaronder Joden, Roma, Sinti, homoseksuelen, politieke tegenstanders en verzetsmensen. ‘Hun leven was niet zeker. Honderdduizenden zijn te werk gesteld, gemarteld, verkracht en vermoord,’ aldus Hagedoorn. Hij waarschuwde daarbij dat de wortels van oorlog en onderdrukking vaak beginnen bij onverdraagzaamheid. ‘Het niet erkennen van gelijkwaardigheid, het misgunnen van een waardig bestaan. Dat was toen. Maar laten we niet doen alsof we er nu vanaf zijn’.

Bijzondere vriendschap

Eén van de persoonlijke bijdragen kwam van Maaike van den Brink-Steenbeek, die het publiek meenam in het verhaal van een neergestorte Amerikaanse B17-bommenwerper in de regio Groenekan. Wat begon als familieonderzoek groeide uit tot een bredere historische zoektocht en uiteindelijk tot de oprichting van de werkgroep B17 Groenekan.

Zij vertelde hoe het onderzoek naar de crash in 1944 niet alleen leidde tot het oprichten van een monument, maar ook tot bijzondere internationale contacten. Nabestaanden van bemanningsleden werden opgespoord en uitgenodigd bij de herdenking. ‘Het was voor hen heel bijzonder om hier te zijn’, vertelde zij. Tijdens de onthulling van het monument ontstond bovendien een bijzondere vriendschap tussen de toen 13-jarige Makenna Mulder en Maaike zelf, beiden betrokken bij de herdenking van de bemanning. ‘Een vriendschap die tot op de dag van vandaag voortduurt,’ aldus Van den Brink-Steenbeek.

Verzet in Groenekan

Ruth Westeneng belichtte het verhaal van de familie Hulst, die tijdens de oorlog een belangrijke rol speelde in het verzet in Groenekan. De familie Hulst bood onderdak aan onderduikers en Joodse vluchtelingen, vaak onder grote geheimhouding. Maarten en Non Hulst vestigden zich in 1925 in Groenekan met hun vier kinderen en ontwikkelden aan de Vijverlaan een woning met grote tuin en tuinbouwbedrijf. Vanuit hun Quaker-achtergrond waren zij verbonden met de Werkplaats van Kees Boeke, waar ook hun kinderen onderwijs volgden.

Toen in 1942 de Jodenvervolging in Nederland steeds heviger werd, boden zij en hun omgeving onderdak aan onderduikers. De schooltuinen en bijgebouwen rondom hun woning werden gebruikt als schuilplaatsen. ‘Het was zó geheim, dat men vaak niet van elkaars verzetswerk wist,’ aldus Westeneng.

Na de oorlog bleef Maarten Hulst actief tot zijn overlijden in 1959. Zijn vrouw Non overleed in 1993. Hun verhaal werd gebracht als eerbetoon aan een vaak onzichtbaar maar essentieel deel van het lokale verzet.

Herdenken en vragen stellen

Het slotwoord in de kerk werd uitgesproken door Menno Mijnders. Hij benadrukte de morele vragen die de herdenking oproept. ‘We staan stil bij mensen die vochten voor onze bevrijding, vaak jonge mannen uit de Verenigde Staten die Europa nauwelijks kenden,’ zei hij. ‘Wat heeft hen bewogen om hun leven te geven voor een onbekend land?’ 

Mijders las ook een historische brief voor waarin werd verwezen naar de gedachte ‘we will remember them’. Volgens hem is dat precies wat er tijdens de herdenking gebeurt: het levend houden van de namen en verhalen van mensen die hun leven gaven of riskeerden. Hij reflecteerde daarnaast op geloof en zingeving. ‘Sommigen zien daarin iets van Goddelijke leiding, anderen vooral menselijke moed. Maar wat vaststaat is dat zij handelden in een tijd van grote nood’. 

Muziek, stilte en bloemen

De herdenking werd muzikaal omlijst door een gelegenheidskoor en Muziekvereniging Kunst en Genoegen uit Maartensdijk. Bij het monument klonken koralen en het taptoesignaal. Om 20.00 uur werd twee minuten stilte gehouden, gevolgd door het Wilhelmus, waarvan de eerste en zesde coupletten werden gezongen. Daarna legden wethouder Hagedoorn, de Oranjevereniging en de organisatie kransen en bloemen bij het monument. 

Ook waren er voordrachten, onder andere door Cato, leerling van basisschool De Nijepoort. Haar bijdrage onderstreepte dat herdenken niet alleen een zaak is van het verleden, maar ook van nieuwe generaties.

Verbinding

De avond in Groenekan liet zien hoe lokale geschiedenis, persoonlijke verhalen en nationale herinnering samenkomen in een gemeenschap die bewust stilstaat bij vrijheid. De centrale vraag bleef hangen: wat betekent vrijheid vandaag, en wat vraagt het van ons om die vrijheid te bewaren? Met die gedachte eindigde een ingetogen, maar betrokken herdenking waarin verleden en heden nauw met elkaar verbonden bleven.