Herdenking Holocaust Memorial Day

door Henk van de Bunt

Op Holocaust Memorial Day worden wereldwijd de slachtoffers van de Holocaust herdacht. Deze herdenkingsdag is in 2005 door de Verenigde Naties uitgeroepen en vindt sindsdien jaarlijks plaats op 27 januari.

De officiële dag - 27 januari - is gekozen omdat op 27 januari 1945 het concentratie- en vernietigingskamp Auschwitz door de geallieerden werd bevrijd. Het kampencomplex bij Auschwitz was het grootste in zijn soort. De Nazi’s vermoordden in dit kamp tijdens de Tweede Wereldoorlog meer dan een miljoen Joden, Roma en Sinti.

Vrijheid kwetsbaar
Burgemeester Sjoerd Potters: ‘De oorlogen in Gaza en in Oekraïne drukken ons weer met de neus op de feiten, dat vrijheid en een geweldloze leefomgeving niet vanzelfsprekend zijn. Zoveel mensen zijn op de vlucht voor het geweld, steden en dorpen worden met de grond gelijk gemaakt en er is enorm veel menselijk leed. Je beseft dan keer op keer hoe kwetsbaar onze vrijheid is. Het herdenken van de slachtoffers van Holocaust blijft daarom belangrijk en verbindt ons met elkaar en blijft van betekenis’.

Herdenkingsbijeenkomst bij Jagtlust
Op zaterdag 27 januari was er in deze gemeente ter gelegenheid van deze Holocaust Memorial Day een herdenkingsbijeenkomst in de Mathildezaal van het gemeentehuis in Bilthoven. Burgemeester Sjoerd Potters sprak daarbij: ‘Op dit bijzondere moment herdenken we wereldwijd de slachtoffers van de Holocaust. Mannen, vrouwen en kinderen, die werden ontmenselijkt. Weggevoerd. Vermoord. Omdat zij Joods, Roma, Sinti, homoseksueel waren. Vandaag is het precies 79 jaar geleden dat kamp Auschwitz door de geallieerden werd bevrijd. Al kwam die, voor zo verschrikkelijk veel mensen, te laat. En al was het, voor veel overlevenden, nooit helemaal een bevrijding. Zij droegen de littekens hun leven lang mee’.

Dit nooit meer
Potters vervolgde: ‘Na de bevrijding van concentratiekamp Auschwitz drong pas écht goed door tot de wereld wat daar was gebeurd. Al waren de tekenen en getuigenissen er al eerder: het waren vernietigingskampen. Ieder jaar op 4 mei zeggen we in Nederland tegen elkaar: Dit nooit meer. Toch zien we helaas in onze tijd, dat groepen mensen opnieuw tegen elkaar worden opgezet. Dat mensen in taal en woorden worden ontmenselijkt. Daarom moeten we blijven herhalen met elkaar: Dit nooit meer!’

Kaarsen
Mevrouw Tiny Middleton noemde steeds het aantal mensen dat in de kampen is omgekomen, alsmede de namen en leeftijden van de kinderen. De aantallen alleen zijn al indrukwekkend, maar achter ieder getal gaan net zoveel indrukwekkende verhalen schuil. Kinderburgemeester Floris Janssen en Finn Middleton staken steeds een kaars aan op iedere punt van de Davidsster. Iedere kaars staat voor één van de vernietigingskampen. Grote kaarsen staan voor de volwassenen die daar werden vermoord. Kleine kaarsen voor de kinderen die elders - buiten de kampen - zijn vermoord.

Liederen
Anneke Griffioen (Westbroek) ontmoette Tiny Middleton bij het Struikelstenenproject van Stichting Struikelstenen De Bilt. Ze was o.a. betrokken bij het onderzoek van de omgebrachte Joodse dorpsbewoners van Westbroek en Achttienhoven en de onthulling van de struikelstenen. Anneke is ook lid van UBKI (Utrechts beraad kerk en Israël) waarin leden, afkomstig uit diverse kerken en synagogen samen vormgeven aan de Kristall-nacht-herdenking en JomHaSjoa. Uit de contacten ontstond het idee als gezin - dochters Marjolein 12 jr., Jolieke 9 jr., Renate 6 jr. en Erika 4jr. - de Hebreeuwse liederen Ose Shalom en Eli, Eli thuis in te studeren en deze tijdens de herdenking te zingen, als vervangers van niet beschikbare basisscholieren: ‘Wij vonden het heel bijzonder om op deze manier middels deze liederen te mogen bijdragen aan een waardige herdenkingsbijeenkomst over de slachtoffers van de Holocaust. Het lied Ose Shalom is een Hebreeuws gebed om vrede. ‘Moge Degene die vrede sluit op hoge plaatsen vrede maken met ons, en met heel Israël, en met alle bewoners van de aarde’. Het lied Eli, Eli, is een gedicht dat in 1942 is gemaakt door een Joods-Hongaars verzetstrijdster Hannah Szenes, die omkwam in WOII. In 1945 heeft de Israëlische componist David Zehavi van dit gedicht een lied gemaakt, dat één van de meest gespeelde liederen is op de Holocaustherdenkingsdag. De betekenis luidt; ‘Mijn God, mijn God, moge er nooit een einde aan komen - het zand en de zee, het ruisen van het water, de bliksem van de lucht, het gebed van de mens -.

Kinderburgemeester Floris Jansen en Finn Middleton ontsteken zes kaarsen. 

Herdenkingsbijeenkomst in de Mathildezaal van het gemeentehuis in Bilthoven. 

Burgemeester Sjoerd Potters: ‘Dat nooit meer’.