Zang Veredelt neemt afscheid

door Henk van de Bunt

De Koninklijke Biltse Zangvereniging Zang Veredelt trad op 25 oktober op in Huize Het Oosten in Bilthoven; het koor kreeg met haar gevarieerde repertoire een warm onthaal. Het was het op één na laatste optreden van de oudste vereniging in de gemeente De Bilt. Het koor bestond op 8 september in 2024 al 140 jaar. 

Eens waren er vele zangverenigingen met de naam Zang Veredelt, een naam die verwijst naar de tijd van de ‘verheffing’. De laatste decennia werden ze zeldzaam. Na Wateringen, Hardinxveld-Giessendam en Cuijk ontkomt ook Zang Veredelt De Bilt niet aan de vergrijzing. Als laatste in die reeks hebben bestuur en leden besloten om de vereniging per 1 december 2024 op te heffen. Op zondag 17 november is er om 14.30 uur een jubileumconcert in de Oosterlichtkerk in Bilthoven; dit concert is tevens het afscheid van Zang Veredelt.

Geschiedenis
‘Met onze concerten probeert de zangvereniging een breed publiek uit de gehele gemeente aan te spreken, want muziek verbindt’, zo omschreef in 2018 toenmalig voorzitter Henriëtte Duijster de betekenisvolle bijdrage van het koor aan de gemeente De Bilt. Haar voorganger - Jitte Roosendaal - vertelde in september 2009 in de Biltse Grift daar al veel meer over: ‘De oudste vereniging in de gemeente heeft altijd een belangrijke rol gespeeld in de het Biltse sociale leven en nog steeds verschaft zij leden en luisteraars plezier’. Vervolgens vertelt Roosendaal: ‘Op initiatief van meester P. M. van Leeuwen, hoofd van de Tuinstraatschool, werd op 8 september 1884 de ‘Biltsche Zangvereeniging’ opgericht. Daarmee was de allereerste vereniging in het rond de (toen) 2000 inwoners tellende De Bilt een feit. De vereniging had tot doel ‘door onderlinge, vriendschappelijke samenkomsten den zang te beoefenen’. Het repertoire bestond voornamelijk uit vierstemmig, Nederlandstalig repertoire’. Al op 12 oktober 1885 vond de eerste openbare uitvoering plaats in een lokaal van de Tuinstraatschool. Het koor had vanaf het begin veel belangstelling onder de Biltse bevolking. Velen werden lid en uitvoeringen werden zonder uitzondering druk bezocht. Het koor bewees haar bestaansrecht overtuigend. In muzikaal en in sociaal opzicht, want het gold als een belangrijke ontmoetingsplaats van de toen nog vooral jonge leden’.

Verloop
Het koor was een vaste gast geworden bij sociale gebeurtenissen van uiteenlopende aard. Natuurlijk werd er gezongen op Koninginnedag 31 augustus, maar ook bij dorpsfeesten en jubilea, zoals bij het 25-jarig ambtsjubileum van huisarts dr. Lette Sr. op 29 januari 1912. In de tweede helft van de jaren ’50 werd Zang Veredelt gevraagd te zingen bij de dodenherdenking bij Jagtlust op 4 mei. Tijdens de viering van het 75-jarig bestaan in 1959 had burgemeester Fabius een mooie verrassing voor de jubilaris. Het was de titel ‘Koninklijk’. Zang Veredelt was buitengewoon vereerd met deze erkenning. Intussen begon aan het tijdperk van de jaarlijkse concoursen stilaan een einde te komen. Ook ondervond de vereniging steeds meer concurrentie van het moderne amusement in de vorm van de televisie. Uitvoeringen werden niet meer als vanzelfsprekend druk bezocht en ook gedurende het laatste deel van de 20e eeuw werd, zoals bij veel gemengde koren, ook bij Zang Veredelt steeds duidelijker gevoeld dat het Nederlandse korenlandschap was veranderd. Vergrijzing en een afnemend ledental zijn hiervan belangrijke gevolgen. Eén ding wordt gedeeld door vrijwel alle koren en dat is het tekort aan mannen; tenoren en bassen waren en zijn de onderbezette stemgroepen. Een sluitende verklaring hiervoor ontbreekt nog altijd.

Verbinding
Het Jubileumconcert 140 jaar Zang Veredelt is op zondag 17 november om 14.30 uur in de Oosterlichtkerk, 1^eBrandenburgerweg 34 in Bilthoven. Er is medewerking van pianiste Caroline Kuijpers en een Koperkwintet van de Koninklijke Biltse Harmonie. Kaarten zijn verkrijgbaar via www.zangveredelt-debilt.nl.