Laatste duplexwoningen in De Bilt verdwijnen

door Henk van de Bunt

Onlangs was er in het Tuinstraatkwartier in De Bilt de nodige reuring over de sloop en het vervangen van de duplexwoningen aan bijv. de Tuinstraat en het Meidoornpad. Gelijkertijd publiceerde het Onlinemuseum De Bilt artikelen over de betekenis van de duplexwoning met name in de naoorlogse tijd van wederopbouw.

‘In 1947 werd een Ministerie van Wederopbouw en Volkshuisvesting (1947-1956) ingericht, dat gedurende enkele jaren onder leiding stond van minister dr.mr. Joris In ’t Veld. Het streven was een snellere voorziening in het woningtekort. Door eengezinswoningen in twee te delen, konden ze tijdelijk worden bewoond door twee gezinnen. Zo ontstonden de gesplitste of duplexwoningen. De bedoeling was om er uiteindelijk opnieuw eengezinswoningen van te maken. Ook in het dorp De Bilt zijn deze woningen nog aan te treffen in de buurt die nu Tuinstraatkwartier heet. In het dorp Maartensdijk stond een rijtje duplexwoningen achter het oude gemeentehuis. Zij maakten deel uit van de plaatselijke Industrieweg’.

Wederopbouw
‘De duplexwoning voldeed naar het inzicht van het Ministerie van Wederopbouw aan het minimum van de gestelde eisen en behoeften. Ze zouden voor langere tijd bewoonbaar zijn, omdat zij nadat de woning-schaarste voorbij was, weer ongesplitst konden worden naar een normaal eengezinshuis. Het werd bovendien als de oplossing gezien om het bouwtempo te kunnen verhogen, want er was slechts de helft van de woningen nodig om hetzelfde aantal mensen te huisvesten. De planning was 195.000 exemplaren. Daarvan zijn er uiteindelijk zo’n 17.000 gebouwd verspreid over heel Nederland, wat zelfstandige woonruimte opleverde voor 34.000 gezinnen. De Rijksoverheid ging destijds uit van een levensloop van 50 jaar; tien jaar duplexhuis en veertig jaar eengezinswoning’.

Niet ideaal
‘Hoewel deze gesplitste woningen als niet ideaal werden beschouwd, konden zij wel aan een aantal minimumeisen voldoen. Zo werd de eenheid van de afzonderlijke gezinnen gewaarborgd door afzonderlijke woonruimte en slaapruimte voor elk gezin, afzonderlijke keuken of kookgelegenheid, een afzonderlijke was- en toiletgedeelte en een afzonderlijke voordeur met toegang tot de woning. Omdat deze noodoplossing als tijdelijk was bedoeld werd dan ook een tijdelijke woonvergunning afgegeven. Een ruime meerderheid van de toenmalige regering en vakwereld beschouwde de duplexwoning als de best mogelijke oplossing om op de korte termijn tegemoet te komen aan de grote volkshuisvestingsvraag’.

Maartensdijk
Koos Kolenbrander schreef op 7 september 2009 in zijn geschiedenisserie ‘Kiek nou toch ’s effe an’: Begin jaren vijftig worden er in het verlengde van de stallen van de boerderij achter het gemeentehuis zeven eengezinswoningen aan de Tolakkerweg gebouwd en acht langs het pad vanaf de Tolakkerweg naar de Stemagefabriek - het gaat hier om acht duplexwoningen. Dit zijn in het kader van de oplossing van de naoorlogse woningnood twee huizen op elkaar waarvan de bedoeling was dat er na het verdwijnen van de woningnood één huis van gemaakt kon worden. Met de bouw van deze huizen plus een aantal fabrieken ontstond de Industrieweg.

Vervangen
In Maartensdijk (in 2011) en in De Bilt (in 2025) worden voor zover bekend de laatste duplexwoningen vervangen voor meer gelaagde woningcomplexen. In Maartensdijk werden de duplexwoningen aan de Industrieweg en de eengezinswoningen aan de Tolakkerweg vervangen door in totaal 42 appartementen. In het Tuinstraatkwartier in De Bilt ligt het plan er om 108 duplexwoningen te slopen. Deze woningen zijn verouderd en er zullen 125 nieuwe appartementen komen. Om deze plannen van Woongroen mogelijk te maken stemde de gemeenteraad onlangs in met aanpassing van het bestemmingsplan.

Begin jaren vijftig werden in Maartensdijk op de hoek van de Tolakkerweg (rechts) zeven eengezinswoningen en aan de Industrieweg acht Duplexwoningen gebouwd foto januari 2011. - 

In Maartensdijk werden de duplex- en eengezinswoningen vervangen door in totaal 42 appartementen.