Column - Hoorrecht

Zo’n acht jaar geleden was ik op uitnodiging in de Verenigde Staten om het Nederlands onderwijs te bezoeken. Ik ontmoette veel Nederlanders en Amerikanen, en wandelde door de omgeving van Washington. Alles was herkenbaar uit de film: de vlaggen bij de grote huizen en krantenbezorgers die de krant in de voortuin werpen.

Tijdens een ontmoeting vertelde een Nederlandse expat mij iets dat me is bijgebleven: “Ik overweeg terug naar Europa te keren, Jeroen. Het is hier verhard. Over politiek durf ik niet meer met vrienden te spreken en alles is geprotocolleerd. Bij de minste fout neemt men een advocaat en stapt men naar de rechter.”

Tien jaar later denk ik nog vaak aan dat gesprek. Ik zit al dertig jaar in het onderwijs, maar nog nooit eerder zag ik kwesties zo direct escaleren. Als bestuurder raak ik nu betrokken bij zaken die vroeger gewoon onderling werden opgelost.

Vroeger stonden mijn ouders totaal niet in contact met mijn basisschool. Zelfs een rapportgesprek vonden ze nauwelijks de moeite waard; de school zou het wel weten en ik had me maar te gedragen.

In de jaren daarna veranderde dat. Als jonge leerkracht zat ik vaak met ouders aan tafel om samen te puzzelen op de leervraag van hun kind. De rollen waren echter duidelijk: zij de ouder, ik de leerkracht. Slechts in een enkel geval schoof de directeur aan.

De tijden zijn veranderd, net als het aanzien van de school en de wet- en regelgeving. Kinderen hebben, in bepaalde gevallen, hoorrecht gekregen en de medezeggenschap van ouders is veranderd. De kern blijft hetzelfde: samen zoeken naar het beste voor de leerling.

Wat weleens wordt vergeten, is dat dit altijd in de context van het grotere geheel moet plaatsvinden: de school met al haar (on)mogelijkheden. Onderwijs is geen product maar een dienst. Bij een dienst is er altijd sprake van menselijk handelen waarover men van mening kan verschillen. Door bij onvrede direct de verbinding te verbreken en op de stoel van de ander te gaan zitten, wordt de dienstverlening niet beter en het leven niet gelukkiger.

Of het nu gaat om het onderwijs, de gemeente, de politie of de winkelmedewerker: we hoeven niet, zoals de slechte voorbeelden op tv, direct in boosheid te escaleren. We moeten elkaar de eigen rol blijven gunnen. 

In contact blijven is misschien wel de grootste uitdaging van deze tijd.

Jeroen Goes