Jagtlust gedeeltelijk monument

door Henk van de Bunt 

Het college heeft besloten het landhuis Jagtlust, het terrein daarvóór en het oorlogsmonument aan te wijzen als gemeentelijk monument.

Bureau Contrei, gespecialiseerd in erfgoed, tuinarchitectuur en landgoederen, adviseerde om het terrein en de historische gebouwen van Landgoed Jagtlust in hun geheel tot gemeentelijk monument te maken. Ook het voor het Biltse college verplicht aan te vragen advies van de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit (expertisecentrum MooiSticht) volgt de argumenten in dit rapport adviseert om tot monument aan te wijzen en een lange termijnvisie voor onderhoud, herstel en verbetering op te stellen. 

Iconisch
Wethouder Krischan Hagedoorn: ‘Jagtlust is een iconische plek in de gemeente. Iedereen heeft er wel een bijzonder gevoel bij. In het coalitieakkoord 2022 ‘Ruimte voor morgen’ is bepaald dat het voormalige gemeentehuis behouden blijft voor onze inwoners en de deuren letterlijk en figuurlijk open zullen gaan. Ik ben ontzettend tevreden dat we deze bijzondere plek nu de status geven die het verdient. Met dit besluit houden we ook ruimte over voor belangrijke ontwikkelingen in de toekomst voor onze inwoners. Ik kijk erg uit naar het interessante participatietraject dat al eerder is aangekondigd. Daarin gaan we op korte termijn met al onze inwoners onderzoeken hoe we van Jagtlust een plek voor iedereen maken’.

Plek van allemaal 
In de directe omgeving van Jagtlust spelen meerdere vraagstukken tegelijkertijd. Er moet een besluit worden genomen over de huisvesting van de gemeentelijke organisatie en ook het realiseren van broodnodige woningbouw is een optie. Hagedoorn: ‘Omdat gemeente De Bilt maar weinig grondoppervlak in bezit heeft, is het strategisch van belang om ruimte op het terrein daarvoor beschikbaar te houden. We houden nu de mogelijkheid om samen met de samenleving en de gemeenteraad deze plek die van ons allemáál is zo goed mogelijk te benutten’.

Teleurgesteld
‘Teleurgesteld en ontstemd’ is de eerste reactie van Karel Beesemer, voorzitter van de Stichting Werkgroep Behoud Jagtlust. Het Biltse college van burgemeester en wethouders besloot deze week om alleen het historische gebouw Jagtlust en het grasveld daarvoor aan te wijzen als gemeentelijk monument. Karel Beesemer: ‘De onafhankelijk adviezen waartoe ze zelf opdracht gaven worden door het college nu van tafel geveegd.’

Eerste bespreking
De collegevoorstellen met betrekking tot Landgoed Jagtlust komen al op 10 september in bespreking in de gemeenteraad van De Bilt; althans in de raadscommissievergadering. ‘Ja. Ik ben ook zeer ontevreden hoe traag en verlaat onze monumentenaanvraag is behandeld’, aldus Beesemer: ‘Nu moeten burgers en raadsleden in een week tientallen pagina’s aan voorstellen en onderzoeken doornemen. De commissievergadering op 10 september zal zo’n beetje de enige mogelijkheid zijn om in te spreken. Collegeplannen lijken doorgedrukt te moeten worden. Uiterst onzorgvuldig, om het woord onbehoorlijk maar niet in de mond te hoeven nemen’.

Eerste stap
Ellen Drees, historica en auteur van tal van artikelen over de Biltse geschiedenis vindt het een eerste stap dat een deel van het Landgoed beschermd gaat worden maar maakt zich wel zorgen. ‘In het verleden is al veel van het park verloren gegaan aan parkeerplaatsen en kantoren. De kwekerij veranderde in een opslagplaats. Maar ik onderstreep dat het onderzoeksbureau Contrei beschrijft dat de hand van de hoveniersfamilie Copijn nog steeds herkenbaar is.’ De lokaal historica steunt de conclusies dat landschappelijk en historisch het huidige park nog steeds heel waardevol is. ‘Het zou toch te triest voor woorden zijn als het park door verwaarlozing of bebouwing zonder toetsing aan de erfgoedwaarden definitief verloren gaat.

Opsplitsing
Paul Meuwese, voorzitter van de Historische Kring, meent dat het college op basis van het rapport en de adviezen niet anders kan dan het hele Landgoed Jagtlust een monumentenstatus toe te kennen: ‘Daaruit blijkt klip en klaar dat het hele ensemble van huis en park monumentaal is, het hoort allemaal bij elkaar. Ja, er zijn andere plannen maar ik roep het college op te waken voor verdere opsplitsing. Het landgoed moet niet nog verder verkwanseld worden.’

College ‘keurt eigen vlees’
Voor Anne de Boer, bestuurslid bij Behoud Jagtlust, is het een gevalletje naar het spreekwoord ‘de slager keurt zijn eigen vlees’. ‘Het is inderdaad zo dat waar in gevallen waarin particulieren nieuwe bestemmingen en grote veranderingen voorstellen, het college is overgegaan tot aanwijzing als gemeentelijk monument. Nu hebben de eigen plannen voorrang en wordt toetsing aan monumentale waarden bij voorbaat uitgesloten. ‘Dat is ons inziens meten met twee maten.’ De Boer ziet als een positieve stap dat in ieder geval een deel van het landgoed bescherming wordt gegund. ‘Positief maar zeker niet voldoende’.

Huis op een Landgoed
Tjeerd Mijnster, een van de omwonenden waardeert het historische park en is bewonderaar van de monumentale bomen. ‘Wel wordt voorgesteld het herdenkingsmonument te beschermen, maar met de oorlogsbunkers, de monumentale bomen aan de achterzijde kan niet alleen een gaaf maar ook een compleet en respectvol beeld van de historische waarden van Jagtlust getoond worden. Zo’n contour toont tenminste nog een Huis op een Landgoed!’

Wethouder Krischan Hagedoorn: ‘Jagtlust is van ons allemaal’. (foto Michiel Wijnbergh)