Meer ,grenzen aan de groei’

,We moeten ons leven anders organiseren’

BILTHOVEN Ruim vijftig jaar geleden, in 1972, presenteerde de Club van Rome het rapport ‘’Grenzen aan de groei’’. Sindsdien is er te weinig gebeurd, zegt de Vlaamse hoogleraar en schrijver Geert Buelens, die nu in Bilthoven woont. Hij schreef er een boek over waarmee hij onlangs De Boon won, de grootste Belgische literaire prijs voor Nederlandstalige fictie en non-fictie.

door René Borkent

Buelens is hoogleraar Nederlandse Letterkunde aan de Universiteit van Utrecht. ,,Ik ben van de eerste generatie die opgroeide met de kennis dat de milieu- en klimaatproblematiek  een kwestie is’’, vertelt hij. Buelens kreeg het idee voor zijn boek terwijl hij in het Houdringebos wandelde in de snikhete zomer van 2019. ,,In augustus vielen de bladeren al van de bomen. Het bos klonk anders vanwege die gevallen groene bladeren.’’ Buelens maakt in zijn boek een tijdreis: hij gaat van de stand van zaken op dit moment terug naar 1972, het jaar van het rapport van de Club van Rome. Dan kijkt hij 50 jaar vooruit. Hoe is het met de aarde en de mensen die daarop leven gesteld in 2072?

VERTRAAGD Buelens is niet optimistisch. ,,De transitie is weliswaar begonnen, maar je voelt aan alles hoe er vertraagd wordt. Je ziet het in de stikstofcrisis en in de afbouw van de fossiele verslaving. Daar moeten we van af. Eigenlijk mogen we niks meer verbranden! Er is wel een kanteling bezig, maar die gaat te traag. Het ecosysteem gaat het heel moeilijk krijgen. Elke 0,1 graad opwarming heeft enorme effecten. Met name voor de voedsel- en watervoorziening op aarde, ook bij ons. Dit blijft een grote kwestie totdat we erin slagen ons leven anders te organiseren. Maar er spelen enorme belangen: de fossiele industrie slaagt er steeds weer in de noodzakelijke maatregelen te vertragen.’’ Een probleem is dat voor veel mensen die noodzakelijke andere manier van leven aanvoelt als een stap terug. Maar dat hoeft niet zo te zijn. Buelens heeft voor zijn boek niet alleen onderzoek gedaan naar milieu- en klimaatproblematiek, maar ook naar de immense sociaal-economische aspecten van de vervuiling en verspilling. Dat was deze winter al te zien: huurders van woningen werden geconfronteerd met enorme stijgingen van energiekosten die ze zelf op geen enkele manier konden controleren.

PERSPECTIEF Belangrijk is volgens Buelens om het verhaal niet te vertellen in een context van verlies en angsten. Bied de mensen perspectief! Dan zijn ze bereid tot gedragsverandering. Dan kopen ze groente en fruit alleen in het passende seizoen en willen ze ophouden met vliegvakanties. Jaarlijks sterven negen miljoen mensen door vervuiling van lucht en water. Volgens een Zwitserse herverzekeraar staat een vijfde van de landen op aarde op de rand van een ecologische implosie. Dat speelt zich met name af in Bangladesh, India, Pakistan, maar de droogte is ook in Amerika en Europa een steeds nijpender probleem.

Geert Buelens: Wat we toen al wisten. De vergeten groene geschiedenis van 1972. Querido Facto; 324 blz.; € 21,99,-.