Gemengde reacties op uitgangspunten asielopvang

In de raadscommissie Openbare Ruimte is wisselend gereageerd op een voorstel van het college van burgemeester en wethouders inzake kaders voor asielopvang. De raad had om die kaders gevraagd, om een afweging te kunnen maken tussen mogelijke opvanglocaties.

door Lem van Eupen

In het voorstel van het college wordt een knip gemaakt in het keuzeproces. In de eerste fase wordt bekeken of een locatie voldoet aan een aantal harde voorwaarden. Locaties die voldoen aan deze ‘knock-out criteria’ worden vervolgens in een tweede fase met elkaar vergeleken aan de hand van wegingscriteria.

Harde voorwaarden niet hard

Het college noemt vier harde voorwaarden: de locatie moet eigendom van de gemeente of zeker te huur of te koop zijn, dagelijkse voorzieningen moeten op redelijke afstand liggen, de locatie kan aangesloten worden op water, elektriciteit en riolering, en de begeleiding en beveiliging moeten worden georganiseerd door het COA.

SGP-fractievoorzitter Arie Vonk Noordegraaf vindt dat logische voorwaarden, maar ze maken volgens hem geen onderscheid tussen locaties. Hij wijst er daarnaast op dat het college de hardheid van die voorwaarden zelf onderuithaalt, door tegelijkertijd een geitenpaadje te creëren: ook als ‘aannemelijk is dat hieraan binnen een nader te bepalen termijn kan worden voldaan’ gaat de locatie door naar de volgende ronde.

Veiligheid

Enkele insprekers hebben aan het begin van de commissievergadering laten weten dat ze vinden dat veiligheid als vijfde harde voorwaarde moet worden toegevoegd. Ze worden daarin bijgevallen door Forza De Bilt, SGP en Lokaal De Bilt. Het leidt tot een scherpe reactie van burgemeester Maarten Haverkamp. ‘Ik wil u toch even wijzen op artikel 1 van onze Grondwet. Iedereen die hier komt en iedereen die hier is wordt op gelijke wijze behandeld. Dus ik ga niet vooraf zeggen: omdat iemand gevlucht is, is hij daarmee automatisch crimineel. Daar gaan wij vooraf geen criteria op vaststellen.’

Wegingscriteria

De wegingscriteria roepen bij meer fracties vragen op. Het college heeft zeven criteria geformuleerd, die elk een weging krijgen. Die weging varieert van 5% tot 20%, samen telt het op tot 100%. Los van de vraag hoe het college tot deze percentages is gekomen, richt de meeste kritiek zich op wat Timon Blok van PRO de ‘rekenkundige systematiek’ noemt. ‘Het suggereert een precisie die er volgens PRO niet is – wat betekent een score van 3 of 4 of 5 op een criterium? En kan een slechte score op één criterium worden weggestreept door een goede score op een ander criterium? Een afweging is geen wiskunde.’ Dit gevoel leeft ook bij VVD, CDA en SP. De partijen pleiten voor een meer integrale benadering, waarbij niet alleen wordt gekeken naar de totaalscore, maar criteria in samenhang met elkaar worden gewogen.

Eigen inwoners

Gertjan Evers (Forza De Bilt) heeft weliswaar vragen bij de randvoorwaarden en criteria, maar vindt vooral dat er helemaal geen asielopvang in De Bilt zou moeten komen. Hij stelt dat de gemeente zich niet aan de Spreidingswet hoeft te houden, omdat er in de Tweede Kamer moties zijn aangenomen om die in te trekken. Daarnaast verwijst hij naar artikel 149 van de Gemeentewet, waarin staat dat de raad de verordeningen maakt ‘die hij in het belang van de gemeente nodig oordeelt’. Hij vertaalt dat naar: ‘Wij zitten hier voor onze eigen inwoners, en niet voor Den Haag.’

Mischa van der Heijden (SP) zegt daarop dat zijn partij geen tegenstelling wil creëren tussen inwoners van De Bilt en mensen die hier opvang nodig hebben. ‘Solidariteit en zorg voor onze eigen omgeving kunnen naast elkaar bestaan.’ En Timon Blok (PRO) wijst er op dat er in De Bilt ook veel mensen zijn die graag bereid zijn om hun steentje aan de opvang en integratie van asielzoekers bij te dragen. ‘Ik kijk speciaal nu even naar Forza: ook dat zijn onze eigen inwoners. We zien dan ook graag dat er een vrijwilligerscoördinator komt, die hier een belangrijke rol in kan spelen.’

Menswaardige opvang

Dit past bij de inbreng van Volt. Hanneke van der Valk benadrukt dat in de eerste zin van het collegevoorstel staat dat het doel is om ‘menswaardige opvang binnen de eigen gemeentegrenzen mogelijk te maken’. Zij stoort zich er aan dat het bij de voorwaarden en criteria vooral over logistieke zaken gaat. Volgens haar moet de werkwijze van Plan Einstein dan ook verplaatst worden van de wegingscriteria naar de harde voorwaarden. ‘De ervaring is dat deze vorm van opvang veel oplevert voor de veiligheid en leefbaarheid, zowel in het azc als daarbuiten.’

Amendementen en moties

Duidelijk is dat het voorstel van het college geen hamerstuk zal worden in de raadsvergadering. De meeste partijen kondigen aan dat ze amendementen of moties gaan indienen. Tegelijkertijd dringen partijen als PRO, D66 en Volt aan op snelheid. Volgens burgemeester Haverkamp zal de termijn waarop de eerste asielzoekers kunnen worden opgevangen vooral afhangen van de beschikbaarheid van geschikte locaties. De zoektocht daarnaar moet nog beginnen. Het is niet gelukt om in de zomer een inventarisatie te doen, zoals in juli werd aangekondigd.