Informateurs waarschuwen voor ‘Haagse spelletjes’

‘Er is geen woord Spaans bij.’ Zo typeert CDA-fractievoorzitter Peter Flierman het verslag van informateurs Staf Depla en Dennis Wiersma. Het tweetal neemt ook bij de toelichting op dat verslag aan de raad geen blad voor de mond.

door Lem van Eupen

In aansluiting op het eerdere advies van de verkenners, Cees de Wildt en Ibtisam Daoudi, hebben de informateurs onderzocht of PRO en de VVD samen in een coalitie kunnen zitten. Daarbij gaat het om twee dingen: zijn beide partijen in staat en bereid om de inhoudelijke verschillen te overbruggen, en kunnen en willen ze samenwerken? Het antwoord op die vragen is kortweg: ja, al vallen ze elkaar niet juichend in de armen, aldus de informateurs.

Obstakels

Dat neemt niet weg dat Depla en Wiersma wel obstakels zien. Wiersma: ‘Soms zitten die langs de lijn van de inhoud, soms zitten die langs de lijn van de relatie. Wij zien dat aan beide kanten en aan beide kanten zal dat dus inspanning vergen.’

In hun verslag merkten de informateurs al op ‘dat PRO erg inhoudelijk ideologisch gedreven is. Men handelt daarbij in termen van strijd en ‘moeten’. Terwijl de VVD die stijl juist hanteert op het veld van de relatie. Beide zijn op hun eigen terrein daarin ook best goed. Maar voor een duurzame samenwerking is het noodzakelijk dat beide partijen hun strijdmodus achter zich laten.’

’Haagse spelletjes’

Volgens Depla en Wiersma geldt voor de hele gemeenteraad dat het oproepen van tegenstellingen gemakkelijker gaat dan het vinden van harmonie en onderling vertrouwen. ‘Op de goede manier kunnen de verschillen juist de glans geven die een prachtige gemeente als De Bilt naar een hoger plan tilt. Maar wij constateren helaas iets anders. De lokale politiek is geen Den Haag. En moet zich dan ook niet aan Den Haag willen spiegelen. De gemeenteraad is ons inziens niet de plek om in het klein de ogenschijnlijk ‘Haagse spelletjes’ te kopiëren. Want juist dat kopiëren zorgt voor een bestuurscultuur die alleen maar energie vreet.’

Giftige bestuurscultuur

‘Wij denken dat de huidige (giftige) bestuurscultuur alleen doorbroken kan worden als zowel de VVD en PRO onderdeel van de coalitie vormen. Als een partij als de VVD – tweede partij en twee zetels winst – weer in de oppositie belandt is er risico dat zij op haar stijl uit de afgelopen periode terugvalt (‘hard op de inhoud én relatie’). Als PRO in de oppositie terecht komt kunnen we niet uitsluiten dat zij dan uit frustratie uit een zelfde soort vaatje gaan tappen.’

Doorbraak

Een coalitie met én PRO én de VVD is daarom wenselijk, aldus de informateurs, ook al is dat niet de eerste voorkeur van beide partijen en denken ze ook verschillend over de partijen met wie ze samen het beste een coalitie zouden vormen: PRO het liefst met D66, CDA en SP, en de VVD met D66 en CDA of SGP. Depla en Wiersma willen dat doorbreken met het advies van een coalitie van PRO, VVD, D66 en CDA.

Bedenkingen

Het advies leidt in de raad tot gemengde reacties. Partijen die buiten de coalitieboot dreigen te vallen zijn daar niet blij mee. Arie Vonk Noordegraaf (SGP) betreurt het dat er niet met alle partijen is gesproken en dat uit het verslag blijkt dat D66 niet met de SGP in een coalitie wil.

Mischa van der Heijden (SP) benadrukt dat zijn partij de afgelopen vier jaar een stabiele en betrouwbare coalitiepartner is geweest. Hij zou die verantwoordelijkheid nu graag opnieuw nemen. Hij ziet in een coalitie met de VVD een duidelijke verschuiving naar rechts, maar staat open voor samenwerking.

René Olthof (Lokaal De Bilt) hoopt dat de vier partijen eruit komen en dat daarna de sfeer in de raad beter wordt.

Peter Schlamilch (Forza) vindt het onwaarschijnlijk dat een coalitie met én PRO én VVD zal lukken, omdat ze heel verschillend denken over zaken als het azc, de Spoorzone en het gemeentehuis. Hij pleit voor een centrumrechtse coalitie van VVD, Forza, CDA, SGP en Lokaal De Bilt.

Steun

Lambert van Eekelen (Volt) zegt blij te zijn met het stevige en eerlijke rapport van de informateurs. ‘Het benoemt scherp wat nodig is in De Bilt: stabiliteit, samenwerking en een bestuurscultuur waarin partijen elkaar niet als tegenstanders zien maar als collega’s die samen verantwoordelijkheid dragen.’ Hij steunt een brede middencoalitie.

PRO, VVD, D66 en CDA kunnen zich alle vier vinden in het advies om samen formatiebesprekingen te beginnen. PRO zou daar nog wel heel graag ook de SP bij willen betrekken. Volgens de VVD doet de vierpartijencoalitie recht aan de verkiezingen en passen de voorgestelde vijf wethouders daar goed bij. Direct aansluitend aan de presentatie van de informateurs staat al een overleg van de vier partijen gepland over het verdere proces en het aantrekken van een formateur.

Plezier

Depla wenst De Bilt toe dat er een mooi akkoord komt. ‘Daar hoeft natuurlijk niet iedereen hetzelfde over te denken, daar is het politiek voor. Maar ik hoor de breed uitgesproken wens om met elkaar de komende vier jaar, ondanks de verschillen, het op een manier te doen waardoor je met plezier thuis de deur achter je dicht slaat en naar de raadsvergadering of het college gaat.’

Vlam in de pan

Hierna slaat alsnog even de vlam in de pan. Op de opmerking van Schlamilch dat hij dat nu ook al doet, antwoordt Depla: ‘Ja, u wel, maar dan val ik even uit mijn rol, u vergalt wel eens het plezier van anderen, kan ik u vertellen.’ 

Dat valt volkomen fout bij Schlamilch, die eist dat Depla zijn woorden terugneemt. Die ziet daar geen enkele reden toe: ‘Waarom zou ik dat terugnemen? Ik constateer dat dat wel eens gebeurt. En u bent niet iemand die van suiker is.’ En daarmee sluit hij de bijeenkomst.