Zingeving bij de vrijwillige brandweer

Op een dinsdagavond in een brandweerkazerne wordt nagepraat over een oefening van de vrijwillige brandweer. Aan de bar delen brandweervrijwilligers hun ervaringen. Voor sommigen is het meer dan een hobby: het werk bij de vrijwillige brandweer geeft een gevoel van betekenis dat zij in hun dagelijkse baan soms missen.

Onderzoeker dr. Jelle Wiering van de Vrije Universiteit Amsterdam loopt regelmatig mee tijdens oefenavonden. Als organisatie-antropoloog onderzoekt hij wat vrijwilligers motiveert om zich in te zetten voor de brandweer.

Reanimeren

Tijdens zo’n avond vertelt brandweervrijwilliger Edwin dat hij zich in zijn dagelijkse werk vaak inzet zonder dat dit echt wordt gezien. ‘Je doet enorm je best, maar bijna niemand merkt het’. Dat gevoel veranderde onlangs na een inzet waarbij een persoon werd gereanimeerd, een ervaring die hem diep heeft geraakt. Een dag later hoorde hij via via dat het slachtoffer het had overleefd. Dat moment kwam hard binnen. Voor Edwin was het een zeldzaam concreet bewijs dat zijn inzet verschil had gemaakt. ‘Het besef dat iemand nog leeft door wat wij hebben gedaan – dat is zo tastbaar’, zegt hij. ‘Daarom zijn we hier.’

Voldoening

Volgens Wiering staat Edwin niet alleen. In Nederland zoeken steeds meer mensen naar meer betekenis in hun werk. Voor velen is hun baan weliswaar stabiel en prettig, maar mist deze een diepere voldoening. Vrijwilligerswerk bij de brandweer kan dat gemis deels opvangen. Voor sommige vrijwilligers zit de betekenis vooral in het helpen van anderen in noodsituaties. Voor anderen speelt de sterke onderlinge band een belangrijke rol.

Helpen

Brandweervrijwilliger Daphne benadrukt dat aspect: ‘Binnen een brandweerpost werken mensen met uiteenlopende achtergronden samen. De een is tuinier, de ander accountant, vertelt zij. Zonder de brandweer hadden we elkaar waarschijnlijk nooit ontmoet’.

Toch delen de vrijwilligers volgens haar een belangrijke overeenkomst: de bereidheid om anderen te helpen, ongeacht wie zij zijn. ‘Misschien zijn het mensen met wie je het normaal nooit eens zou zijn, zegt Daphne. Maar als zij hulp nodig hebben, komen wij. Dat is bijzonder.’

Zingeving

De verhalen van Edwin en Daphne laten zien dat de zingeving bij de vrijwillige brandweer op meerdere niveaus ligt: in het werk zelf, in het helpen van anderen en in de sterke verbondenheid binnen het team. Voor Wiering vormt de brandweerpost een unieke omgeving. Het werk combineert praktische inzet met kameraadschap, humor en soms ook adrenaline. Juist die mix zorgt ervoor dat veel vrijwilligers zich langdurig blijven inzetten.

[Betekenen}

Tegelijkertijd kampt de brandweer, net als veel vrijwilligersorganisaties, met een voortdurende behoefte aan nieuwe leden. Wie op zoek is naar een manier om iets concreets te betekenen voor de samenleving, kan volgens de organisatie terecht bij een van de vele posten in het land.

Geïnteresseerden kunnen zich oriënteren via de website van de plaatselijke brandweer. Voor sommigen kan het, net als voor Edwin en Daphne, uitgroeien tot een bron van betekenis die verder gaat dan het dagelijkse werk.