Hooien zoals dat vroeger ging

Ieder met een dampende kop koffie voor z’n neus zit het gezelschap rond de keukentafel. Er komt van alles ter sprake, maar vooral veel van vroeger. Verhalen over hoe het ging, lang geleden. 

Vandaag gaat het over hooien met de platte boerenwagen op vier houten wielen met rondom een ijzeren band. Aan de kar twee zijschotten die hoog of laag kunnen zijn. Bij het hooien werden de hoge gebruikt. De oude baas heeft het van jongs af aan meegemaakt. Grasmaaien met de zeis, drogen en keren. Aanharken op wiersen (lange repen) en die weer op hopen harken. Los hooi, geen pakjes. Alles met de hand. 

Jong geleerd

Al met een jaar of tien begon je met het simpele werk. Dat was het aanharken van de achtergebleven resten hooi. Er ging geen grassprietje verloren. Ondertussen maar bidden dat het niet ging regenen. Daarna werd alles met de platte kar vervoerd. Eerst opsteken. De hooihoop in delen met de vork de hoogte in. Op de kar stond iemand die aannam en verdeelde. Eerst een reep in het midden, de buik. Dan de vier hoekpunten en daarna de ruimte ertussen opvullen. Na de eerste laag een tweede en zo verder. Als het hooi een paar meter hoog lag kwam er bovenop, in de lengte, een lat. Aan begin en eind werd het hooi met een touw vast gezet. Langs het touw aan de achterkant, al glijdend, kwam degene die had geladen naar beneden. Het paard trok de vracht naar huis. Als de wagen niet goed geladen was ging ‘ie om… hooi in de sloot… al het werk voor niks…

Thuis herhaalde zich alles in omgekeerde volgorde. Vanaf de wagen werd het hooi met de vork opgeschoten, in de berg hoog opgetast. Zwaar werk, maar het moest klaar. Altijd tegen de klok werken. Tot bijna duister doorgaan. Als het eindelijk klaar was, al het hooi in de hooiberg, dan kwam de fles op tafel. De fles? Nou ja, een borrel en zo. Voor de vrouwen iets milders… 

En dan gaat het verhaal zomaar naar het nu. De in plastic gewikkelde ronde hopen die door een volautomatische machine worden afgeleverd. Zo kan de inhoud jaren goed blijven. Nou ja, dat is te zeggen... als de kraaien door het plastic heen prikken krijg je rot natuurlijk. Nooit te lang op het land laten liggen. 

De hooiberg ... die is verleden tijd. Afgebroken of omgebouwd tot garageplek voor de auto. Waar vroeger uren werden gezwoegd gaat het nu in een vloek en een zucht. Het heeft toch wel iets gezelligs geven de luisteraars toe als de ‘fles’ weer ter sprake komt. Zwaar werken, dat wel. Er wordt instemmend geknikt. ‘Wie wil er nog koffie’, vraagt de gastvrouw.

Opgetekend door Auke Hoekstra, bewerkt door Karien Scholten

(Meer over vroeger is te zien bij de beeldbank van de Historische Vereniging Maartensdijk)