Herdenking 80 jaar Vrijheid in Westbroek

door Henk van de Bunt

In en rond het kerkgebouw van de Hervormde gemeente in Westbroek werd afgelopen zondag een herdenking ’80 jaar vrijheid’ gehouden.

Burgemeester Marcel Fränzel opende de bijeenkomst: ‘Wanneer wij straks twee minuten stil zijn, aan wie denkt u dan? Aan uw vader of moeder, die de Tweede Wereldoorlog hier in Westbroek of Achttienhoven meemaakten? Of aan je opa of oma, die je af en toe een spannend verhaal over de oorlog vertelde? Denkt u aan de onzekerheid waarin zij leefden, omdat zij geen idee hadden of ze ooit weer echt vrij zouden zijn? Aan de honger die zij leden? Aan hun blijvende verdriet om iemand die omkwam en die hen zo dierbaar was? Of denkt u aan één van de 31 Joodse vluchtelingen uit Duitsland of Polen, die hier veiligheid hadden gezocht? Die meehielpen op het land, alsof zij nooit anders hadden gedaan? Die deel uit gingen maken van de hechte samenleving, die Westbroek was en is? 21 van hen kwamen uiteindelijk toch om in een van de Duitse kampen. Ze werden genadeloos achtervolgd door de bezetter. Of misschien denkt u aan iemand die u kent en die meedeed of meedoet aan een vredesmissie? Want ook hen herdenken we in die twee minuten stilte straks, wanneer we stil zijn om iedereen te herdenken die is omgekomen in ons Koninkrijk of waar ook ter wereld tijdens de Tweede Wereldoorlog én in oorlogssituaties en vredesoperaties daarna. Bij het monument staan en staan we ook stil bij de 20 namen van mannen uit Westbroek en Achttienhoven, die om kwamen tijdens de Tweede Wereldoorlog?

De kracht van de keuze

Karien Scholte vertelde over een ontvangen brief uit Israël: ‘Een uitnodiging tot het bijwonen van een plechtigheid ter ere van Marinus en Wilhelmina de Graaf-Schouwburg, die binnenkort postuum de titel ‘Rechtvaardige onder de Volkeren’ (Yad Vashem) ontvangen voor het redden van de levens van Willi, Irma en Doris Leopold tijdens de Holocaust. Zij boden deze Joodse familie tijdens de Tweede Wereldoorlog ruim twee jaar lang een veilig onderdak en waagden daarbij hun leven. Het was de dochter van Doris, Sheryl Abbey, die de procedure tot onderscheiding in gang zette. Vlak voor zijn overlijden had haar grootvader Willi Leopold verteld over de Tweede Wereldoorlog. Zijn familie, ouders, het gezin van zijn broer, oom en tante met hun gezin, allen Joods, was in 1936 vanuit Duitsland naar Nederland verhuisd. Maar ook in Westbroek bleken zij niet veilig. In augustus 1942 hadden zij van de Duitse overheersers het bevel gekregen hun boeltje te pakken en waren, evenals andere Joodse gezinnen, met de bus naar Kamp Westerbork gedeporteerd. Als door een wonder werden zij vlak voor vertrek naar de concentratiekampen terug gebracht naar Westbroek. Toen zij een paar maanden later opnieuw werden verordonneerd te vertrekken, zijn zij ondergedoken bij de familie de Graaf in Westbroek. Het verhaal daarachter bleef jarenlang geheim.

Elana

Janneke van Noort vertelde het verhaal van Elana en haar gezin: ‘Wij zijn een gezin uit Oekraïne, regio Donetsk. Wij wonen sinds maart 2022 in Nederland in Westbroek. De oorlog begon in onze stad, maar we bleven in onze stad wonen, in ons huis. In januari 2022 werd onze 5 jarige dochter Milena ziek. Ze kreeg leukemie. Om die reden hebben wij onze stad verlaten en zijn naar Kiev gegaan. Daar, in de oncologische kliniek, werd Milena behandeld. Na precies één week behandeld te zijn begon de oorlog. Wij zaten 2 weken in de kelder van het ziekenhuis en de behandeling werd onderbroken. Een organisatie organiseerde de evacuatie van kinderen naar Polen, om vervolgens naar verschillende landen en ziekenhuizen vervoerd te worden. Milena is per vliegtuig van Polen naar Amsterdam gebracht. Wij zijn de organisatie en medische begeleiding erg dankbaar. Nu wordt Milena in het Maxima Centrum in Utrecht behandeld. Dit ziekenhuis heeft zeer vriendelijk, vrolijk en ervaren artsen en verplegers. Ze hebben onze dochter weer een volwaardig leven gegeven’.

Monument

Er werden gedichten voorgedragen door Levi en Naomi, leerlingen van basisschool ’t Kompas er was muziek van Paul en Lettie Egberts en zang van Sparks of Joy. Het slotwoord werd uitgesproken door Ds. Frank Bruintjes, die door tijdgebrek zich moest beperken tot het voorgaan in het uitspreken van Het Onze Vader-gebed. 

In stilte stelden de aanwezigen zich vervolgens op bij het monument, waar Muziekvereniging Vriendenkring koralen speelde. Na een taptoesignaal waren er twee minuten stilte en werden er twee coupletten van het Wilhelmus gezongen, begeleid door Muziekvereniging Vriendenkring. Burgemeester Fränzel legde bloemen namens de gemeente De Bilt, gevolgd door vertegenwoordigers van het Comité Gedenken en Vieren en namens de Oranjevereniging. Hierna volgde een stille tocht langs de oorlogsgraven op het kerkhof, waarna alle aanwezigen welkom waren voor een ontmoetingsmoment kerkelijk centrum Rehoboth naast het kerkgebouw.