160 jaar Station Bilthoven

‘Tot eind 19e eeuw een rustig stationnetje’

BILTHOVEN Komende zondag, op 20 augustus, is het precies 160 jaar geleden dat station Bilthoven in gebruik werd genomen. Bilthoven bestond nog niet dus de naam was station De Bilt. 

door René Borkent

De bouw van het station werd mogelijk door de aanleg van de Centraalspoorweg, de spoorweg van Utrecht, via Amersfoort en Zwolle naar Kampen. De aannemer die de Centraalspoorweg aanlegde koos hier en daar voor grote afstanden van de stations tot de dorpskernen. Dat kwam omdat hij regelmatig het traject wijzigde, bijvoorbeeld wanneer hij te maken kreeg met lastige grondeigenaren die geen grond voor de spoorlijn wilden afstaan.

JONKHEER Ook station De Bilt ligt ver van het dorp: wel drie kilometer. En dat kwam door jonkheer Van den Bosch, de toenmalige bewoner van Jagtlust. Hij bezat al aandelen in de Centraal Spoorwegmaatschappij, maar was bereid om zijn aandelenkapitaal met nog eens 20.000 gulden te verhogen. Bovendien bleek hij bereid om een schadeloosstelling van 2.000 gulden te betalen én om de grond voor de bouw van het station gratis af te staan. Zijn voorwaarde: er moest iedere dag ‘s ochtends en ‘s avonds een trein in beide richtingen stoppen.

Drie kilometer lopen naar het station is niet aantrekkelijk dus de betekenis van het station voor het dorp is in eerste instantie niet bijzonder groot. Temeer omdat er ook een tram rijdt vanaf de Dorpsstraat naar Utrecht. Tot aan het einde van de negentiende eeuw blijft station De Bilt een rustig stationnetje. Rond de eeuwwisseling komt daar verandering in. Om te beginnen komen er twee nieuwe spoorverbindingen: in 1898 naar Baarn en in 1901 naar Zeist. Het aantal treinen van en naar Utrecht stijgt tot boven de honderd per dag. 

VILLADORP En na de eeuwwisseling ontstaat er rond het station een nieuw villadorp dat in eerste instantie de naam De Bilt- Station krijgt. Pas in 1917 krijgt het villadorp de naam Bilthoven. Rond dezelfde eeuwwisseling is door de grotere drukte ook het stationsgebouw zelf aan vervanging toe. Dan pas verrijst het station op de huidige plek. Nadien is het station nog vele malen verbouwd en uitgebreid. 

TUNNEL De spoorwegovergangen bij de Soestdijkseweg en de Leijenseweg worden berucht. Er vinden veel ongevallen plaats, er komen mensen om het leven. Het zal nog decennia duren voordat er een oplossing komt. Als er in 2006 weer een dode valt, is de maat vol voor wethouder Ditewig. Hij weet instanties zoals het Bestuur Regio Utrecht, de provincie Utrecht, het Rijk en ProRail ertoe te brengen om samen met de gemeente veel geld te investeren in twee tunnels. De tunnel bij station Bilthoven is uiteindelijk klaar in 2013, die van de Leijenseweg in 2017.

Bronnen: Peter Molog, Station De Bilt, De Bilt-Station, Station Bilthoven; De Biltse Grift, juni 1993.

Railwiki.nl

onlinemuseumdebilt.nl/twee-tunnels-noodzakelijke-kunstwerken

Met dank aan: Historische Kring De Bilt.