Keti Koti staat stil bij verzet van tot slaafgemaakten

door Henk van de Bunt

Voor de tweede keer in de geschiedenis van De Bilt vindt dit jaar Keti Koti plaats in deze gemeente. Keti Koti staat stil bij het afschaffen van de slavernij en viert de vrijheid. Het thema dit jaar is het verzet van tot slaafgemaakten; hun onderlinge geheime vormen van communicatie zijn er een belangrijk onderdeel van. De werkgroep Slavernijverleden De Bilt vertelt er al iets over.

De werkgroep is ontstaan na een oproep van Audrey Kruiniger, één van de initiatiefnemers van vorig jaar. Werkgroep-lid Tonny Groen beantwoordt de vraag: ‘Hoe kijken jullie terug op vorig jaar: ‘Ik vond het echt heel mooi en indrukwekkend. Vanuit alle hoeken hebben we positieve reacties gekregen. Veel mensen hebben ons aangesproken hoe waardevol het voor ze was dat we nu ook in onze gemeente aandacht besteedden aan het afschaffen van de slavernij’. 

Veranderd
Totie Cronie vindt de vraag of het vieren van Keti Koti iets veranderd heeft, moeilijk te beantwoorden: ‘Dat vind ik inderdaad nu nog moeilijk te zeggen. Ik hoop natuurlijk van wel. De landelijke aandacht voor het slavernijverleden en Keti Koti heeft wel geholpen om het gesprek op gang te brengen. Daar helpt ook een lokale viering en herdenking bij. Maar het gesprek is nog niet klaar, we staan pas aan het begin’.

Verzet
Het thema dit jaar is ‘verzet’. Wat betekent dat voor initiatiefnemer Audrey Kruiniger: ‘Ik denk dat mensen die onderdrukt worden, altijd zoeken naar manieren om zich te verzetten. Tot slaafgemaakten deden dat op hele bijzondere, creatieve manieren. Vrouwen communiceerden bijvoorbeeld door middel van hun traditionele hoofddoek, de angisa. Elke knoopwijze had een eigen betekenis waarmee ze boodschappen aan elkaar doorgaven. Of bijvoorbeeld door samenzang, in een soort vraag-en-antwoord, waardoor het heel muzikaal en onschuldig klonk, maar er belangrijke informatie werd uitgewisseld. Daarin zaten boodschappen verborgen, bijvoorbeeld over gevaar of ontsnappingspogingen. Het mooie daaraan was dat het eigenlijk heel erg in your face was, zonder dat iemand het doorhad’. 

Programma
Pauline Wijnen vertelt iets over het programma van Keti Koti op 30 juni: ‘Die geheime boodschappen laten we terugkomen in het programma. We doen bijvoorbeeld met de Patioschool een project over het slavernijverleden. We leren de kinderen het knopen van de Angisa en hoe je daar een verhaal mee vertelt. En muzikaal hoor je het ook terug, er komt een Surinaamse band die laat horen hoe die vraag-en-antwoord liederen klinken. Dolores Leeuwin komt spreken over de sporen van slavernij. Haar ouders waren tot slaafgemaakten op de plantage Jagtlust in Suriname. Het Jagtlust van Bilthoven is daarnaar vernoemd. Het was één van de grotere plantages waar onder meer koffie en katoen werd verbouwd’.

Expositie
De expositie ‘Ik zeg toch sorry’ is dit jaar te zien in de bibliotheek in Bilthoven. Het vertelt het verhaal van de slavernij, van twee kanten. Er zijn ook speciale Biltse borden aan toegevoegd om het verhaal ook ‘van hier’ te maken’.

De officiële herdenking wordt maandag 1 juli gehouden.