Plantchemie

Ook deze herfst zet bomen en struiken in vuur en vlam. Om grote verliezen te voorkomen trekken planten voor de winter aanbreekt kostbare voedingsstoffen terug uit hun bladeren. Dat doet ze verkleuren. Kortere dagen met koude nachten laten de kleuren knallen.

Planten vormen de basis van al het leven op aarde. Zij zijn in staat om CO2 uit de lucht om te zetten in suikers en zuurstof. Het groene chlorofyl (bladgroen) in de bladeren heeft voor deze chemische reactie enkel zonlicht en water nodig (fotosynthese). Die suikers worden opgeslagen in de bladeren, stengels en wortels. Ook geven planten suikers mee aan hun bloemen en vruchten. Het maakt ze tot een smakelijke bron van leven voor veel verschillende wezens. Hiermee verzekeren planten zich van verspreiding en instandhouding van de soort.

In het najaar trekken bomen en struiken kostbare pigmenten terug uit hun bladeren en slaan die op in de twijgen. De volgorde waarin dit gebeurt biedt een verrassende kleurenshow: Zodra het bladgroen verdwijnt verschijnen de onderliggende kleuren; geel-oranje (carotenoïden) en rood-paars (flavonoïden). Deze stoffen geven ook kleur en smaak aan de bloemen en vruchten.

Uiteindelijk laten bomen hun bladeren los met behulp van enzymen, een actief proces. Het afgevallen blad wordt ontbonden en verteerd door bodemleven. En zo komt de koolstof uit het blad weer terug in de atmosfeer, ten gunste van de groei van nieuwe planten. De chemie van het afbraakproces, net zo belangrijk als fotosynthese.

(Karien Scholten)

In haiku:

Kleur verrassingen

Vallen samen met de herfst

In vruchtbare grond