Aanvraag monumentenstatus Landgoed Jagtlust

Bilt vreest teloorgang gebouw en park

BILTHOVEN ‘Basta. We hebben genoeg van al het gedoe, getreuzel en gebeuzel.’ Karel Beesemer, voorzitter van de Stichting Werkgroep Behoud Jagtlust wil dat Landgoed Jagtlust, het iconische gemeentehuis van De Bilt, nu eindelijk een monument wordt. Vrijdagochtend 23 juni diende Beesemer officieel de aanvraag in bij het Biltse college. Het Biltse college wordt daardoor verplicht om op korte termijn onafhankelijk deskundig advies in te winnen. Eigen verordeningen schrijven dat voor. Wethouder Krishan Hagedoorn, projectwethouder voor Jagtlust, nam de aanvraag in ontvangst op het bordes van het monumentale pand. 

Brede Biltse ondersteuning

De aanvraag wordt ondersteund door de historische vereniging van Maartendijk, de Historische Kring D’Oude School en de Stichting Online Museum De Bilt. 

Paul Meuwese van de Historische Kring liet eerder al weten dat hét visitekaartje van De Bilt niet te grabbel mocht worden gegooid. Ook direct omwonenden willen zekerheid over de toekomst. Tientallen gaven hun ondersteuning. Anne de Boer, secretaris van de stichting vertelt veel opmerkingen te krijgen: ‘Het witte paleisje van De Bilt’ ‘Daar ben ik getrouwd’ ‘Ik herdenk daar’ ‘Superleuk groen park, verdient meer aandacht’ zo krijgt Anne de Boer, secretaris van de stichting te horen 

Verkoop van Jagtlust niet uitgesloten

Het vorig jaar aangetreden college liet toen meteen weten op zoek te gaan naar een andere bestemming dan bestuurscentrum. Het stelde het pand te moeten verlaten door energie- en arbeidswetgeving. Het college opperde zoekrichtingen als horeca, zzp-werkplekken en oefenlocatie voor muziek of evenementenlocatie. Weerstand in de Biltse bevolking temperde deze dadendrang. Werd voor 1 januari 2023 een participatietraject aangekondigd over de toekomst, dit is ondertussen al verschoven naar minstens 2024. 

De gemeente heeft het moeilijk om open te zijn over wat ze wil. Wethouder Hagedoorn zei in de gemeenteraad van december 2023 ‘Jagtlust lief te hebben’, maar ontraadde een aanvraag voor monumentenstatus en ook sloot hij met nadruk verkoop van Jagtlust niet uit. Anderzijds zegt het college er een Huis van de Gemeente van te willen maken. 

Duik in de geschiedenis. 

De aanvraag voor bescherming als monument gaat gepaard met uitvoerige en goed gedocumenteerde bijlagen over de geschiedenis en huidige betekenis van Jagtlust. Historica Ellen Drees: ‘Jagtlust heeft een geschiedenis die teruggaat tot in de Middeleeuwen. Het landgoed en het gebouw weerspiegelen belangrijke facetten van onze nationale geschiedenis. Van reformatie, regenten en landgoederen, betrokkenheid van voormalige eigenaren bij winsten uit de slavenhandel, opkomst van een industriële klasse, nationaalsocialistische bezetting toen Jagtlust een hoofdkwartier werd van de Wehrmacht, tot de wording tot het centrum van lokale democratie dat het nu is.’ 

Drees is in de afgelopen maanden hiervoor in de archieven gedoken. ‘Gebouw en park zijn samen met de overplaats (de speelweide aan de overkant van het monumentale gebouw) de historische kern van het Landgoed Jagtlust. De overplaats is nu in eigendom van het Utrechts Landschap met de verplichting het te onderhouden als speelweide voor kinderen en nooit te bebouwen’. Van de monumentale bomen lijkt sinds begin jaren negentig van de vorige eeuw geen kaart meer bijgehouden door de gemeente. ‘We gaan meer naspeuringen doen om de rijke geschiedenis van Jagtlust in kaart brengen. Duidelijk is wel dat het erfgoed er verwaarloosd bijligt. Dat verdient beter’ aldus historica Drees. 

Al een jaar onduidelijkheid

Het Biltse college liet bij haar aantreden begin vorig jaar weten dat ze het monumentale Jagtlust moest verlaten omdat het gebouw niet meer zou voldoen aan de wettelijke verplichtingen op het gebied van arbeids- en energiewetgeving. Dit bleek aantoonbaar niet juist, de Stichting Werkgroep Behoud Jagtlust toonde onweersproken aan dat als Jagtlust een gemeentelijk monument zou zijn, het in gebruik kon blijven als bestuurscentrum. De Werkgroep wees ook op het ontbreken van het juiste energielabel zodat per 1 januari leegstand zou moeten volgen. ‘Plots had het hele complex midden december een label B op zak’ zo constateert Anne de Boer, secretaris van de stichting. ‘Daar waren we dan wel weer blij mee, anders had Jagtlust nu al een half jaar leeg gestaan ‘maar zo zegt De Boer, ‘op de gemeentesites is niets terug te vinden over motieven en plannen. Ook de raad lijkt niet geïnformeerd over wat er allemaal gebeurd. De monumentenstatus is de stap die nu minimaal gezet moet worden, Biltse burgers vragen daarom.’