Herdenken en waakzaam blijven

door Guus Geebel

Op maandag 4 mei werden bij het herdenkingsmonument naast gemeentehuis Jagtlust in Bilthoven alle burgers en militairen die sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen in oorlogssituaties en tijdens vredesoperaties, in het Koninkrijk der Nederlanden of waar ook ter wereld zijn omgekomen of vermoord. De herdenking werd begeleid door Ella Prins.

Scouts vormden een erehaag en Guus van Wijk blies even voor acht uur het taptoe-signaal. Na twee minuten stilte speelde het Nederlands Brandweerorkest, dat onder leiding van Peter Otten de muzikale omlijsting verzorgde, twee coupletten van het Wilhelmus. Het herdenkingsvuur werd ontstoken door Jaxx en Finley onder begeleiding van Peter Dekker van de brandweer. 

Uitsluiting

Burgemeester Maarten Haverkamp stond in zijn toespraak stil bij het belang van het begrijpen van de geschiedenis, zonder te suggereren dat de gruwelen van de Tweede Wereldoorlog volledig te bevatten zijn. Aan de hand van de woorden van de Duitse predikant Martin Niemöller werd benadrukt hoe vervolging en uitsluiting in kleine stappen begonnen, vaak gevoed door propaganda en onverschilligheid. De burgemeester schetste hoe ook in De Bilt zulke stappen zichtbaar waren, zoals de groei van de NSB, discriminerende maatregelen en het uitsluiten van Joodse inwoners. Tegelijk werd aandacht gevraagd voor de moeilijke keuzes waar mensen destijds voor stonden en het feit dat velen hun leven probeerden voort te zetten onder zware omstandigheden.

Moreel kompas

De toespraak legde een duidelijke link met het heden. Het herkennen van signalen van uitsluiting en het tijdig in verzet komen, juist bij ogenschijnlijk kleine veranderingen, werd als belangrijke les genoemd. Daarbij spelen verbondenheid, verantwoordelijkheid voor elkaar en het actief uitspreken tegen onrecht een centrale rol. Tot slot werd gewezen op het belang van artikel 1 van de Grondwet als moreel kompas. De burgemeester riep op om waakzaam te blijven, naar elkaar om te zien en samen op te staan tegen discriminatie en onrecht, zodat de geschiedenis zich niet herhaalt.

Kranslegging

Burgemeester Haverkamp en zijn echtgenote leggen namens het gemeentebestuur de eerste krans. Daarna volgde Nel Verkroost en Jan Pieter Stam namens het Comité Herdenken en de kinderburgemeester samen met Thomas Morsink een krans. De scouts en de aanwezige kinderen legden bloemen waarna het defilé langs het monument trok.