Hooge Kampse Plas - goed verhaal

Wij Nederlanders zijn kampioen in het omvormen van landschappen. Soms bedoeld, soms onbedoeld. Maar ja, we hebben dan ook nogal wat wensen met z’n allen: ruimte voor wonen, werken, zorg, natuur, recreatie en – niet onbelangrijk – om van A naar B te komen.

Ga er maar aan staan! Af en toe levert dat omvormen iets bijzonders op, zoals de Hooge Kampse Plas bij Groenekan. Het begon allemaal vrij onschuldig met zandwinning voor de aanleg van de A27. Gat gegraven, klus geklaard, iedereen tevreden. Maar zoals dat gaat met gaten—voor je het weet wil iemand ze vullen. En dus werd de plas jarenlang gebruikt als stortplaats voor afval en bagger. Wat er precies allemaal in belandde, wil je liever niet weten.

Vuilnisbelt

En toen gebeurde er iets opmerkelijks. Of eigenlijk: er gebeurde juist een tijdlang niets. De mens trok zich terug, het gebied bleef met rust, en langzaam maar zeker begon de natuur haar eigen vuilnisbelt op te poetsen. Het stonk misschien een beetje, maar het was er wel heerlijk rustig. En voor vogels is rust soms belangrijker dan een frisse neus. Bovendien: veel vogels halen hun neus er toch niet voor op.

Make-over

Later besloot men het gebied een handje te helpen. In de periode 2010 – 2020 kreeg de plas een flinke make-over. Utrechts Landschap maakte de plas minder diep. Maar goed ook, want vogels houden niet van bodemloos gezever. Er kwamen rietkragen, natuurvriendelijke oevers en eilandjes. Die eilandjes zijn een gouden vondst: vogel-Vinexwijken, maar dan zonder file en zonder burengerucht. Nou ja, alleen het geluid van snaterende, roepende, gakkende en soms krijsende buren, en daar klaagt niemand over.

Doe-jet-zelf-vogels

En alsof dat nog niet genoeg was, werd er ook gedacht aan de echte doe-het-zelf-vogels: de oeverzwaluwen. Voor hen werd een speciale kluswand aangelegd—een soort vogelflat van zand, waarin ze zelf hun gangen mogen uitgraven. Sleuteloverdracht is niet nodig, alleen een beetje graafwerk en je woont op A-locatie aan het water.

Vogelparadijs

Het resultaat? Wat ooit een ecologisch dieptepunt was, is nu een waar vogelparadijs. Je vindt er soorten die zich thuis voelen in riet, op open water of lekker veilig op een eilandje. Denk aan allerlei soorten eenden, ganzen en meeuwen, maar bijvoorbeeld ook rietgors, kleine karekiet, roerdomp, visdiefje, Cetti’s zanger en ijsvogel. Het buffet is binnen duik- of vliegbereik, want ondiep water, waterplanten en insecten zorgen hier voor een menukaart waar menig vogel graag voor aanvliegt.

Zoogdieren

En het kan niet op: behalve vissen en amfibieën hebben ook zoogdieren er hun plek gevonden, zoals vossen, vleermuizen, muizen, hazen en reeën. In en rond de waterplas is het dus niet alleen voor vogels goed toeven. Misschien is dat wel de mooiste les van de Hooge Kampse Plas: zelfs een plek met een twijfelachtige reputatie kan uitgroeien tot iets prachtigs.

Frisse neus

Dus wie langs de plas wil wandelen, fietsen of paardrijden, haalt daar tegenwoordig met een gerust hart een frisse neus. De tijd van stank ligt achter ons. Het enige wat er nog in de lucht hangt, is een goed verhaal. En vogelzang.

(Jacqueline van Dam, boswachter Utrechts Landschap) 

“Wat ooit een ecologisch dieptepunt was, is nu een waar vogelparadijs.