Misverstand tussen college en burgerinitiatief

door Henk van de Bunt

Met een burgerinitiatief kunnen inwoners verzoeken een onderwerp op de agenda van de gemeenteraad van De Bilt te plaatsen. Hiervoor zijn minimaal 49 handtekeningen vereist. Het is een middel waarmee bewoners directe invloed kunnen uitoefenen op de onderwerpen die de gemeenteraad bespreekt.

De gemeenteraad stemde op 26 juni 2025 unaniem in met het burgerinitiatief van een groep bewoners om een openbare raadpleging te organiseren over de mogelijke komst van een asielzoekerscentrum op het Berg en Bosch-terrein. In deze raadpleging moet ruimte zijn voor inspraakreacties van inwoners en belanghebbenden en hij moet worden georganiseerd vóórdat er een definitief besluit wordt genomen over deze locatie. Ook werd hierover door de raad een motie aangenomen. Het is nu wachten op overleg over en met het burgerinitiatief; er zijn hobbels op de weg ernaartoe.

Opschorten

Op 26 januari 2026 heeft het Burgerinitiatief schriftelijk het college van Burgemeester en Wethouders laten weten dat huns inziens een gepland bestuurlijk overleg van 4 februari geen doorgang kon vinden en dit op te schorten tot na de gemeenteraadsverkiezingen en de installatie van een nieuw gemeentebestuur. Woordvoerder Jan Boesten: ‘In de eerste plaats heeft de gemeenteraad van De Bilt besloten om tot na de verkiezingen geen raadsvergaderingen meer te houden. Daarmee ontbreekt op dit moment de democratische borging en terugkoppeling die voor het burgerinitiatief essentieel is. In de tweede plaats is inmiddels publiekelijk bekend geworden dat wethouder Smolenaers per 23 maart zijn functie neerlegt, waardoor de bestuurlijke continuïteit, die noodzakelijk is voor betekenisvol en afrond-baar overleg, ontbreekt. Aangezien de democratische legitimatie van het burgerinitiatief haar grondslag vindt bij de gemeenteraad, stellen wij e.e.a. tot na de installatie uit’.

Reactie

Op 30 januari reageerde het college: ‘Wij begrijpen de overwegingen en waarderen de zorgvuldigheid waarmee het burgerinitiatief zijn positie bepaalt. De aanleiding voor het overleg blijft onverminderd actueel. De onderwerpen die aanleiding waren voor het bestuurlijk overleg zijn nog steeds relevant en vragen om voortgang. Dat de gemeenteraad stopt met vergaderen is geen reden om niet te overleggen; ondanks dat de raad niet meer vergadert is het niet zo dat de gemeenteraad niet meer in functie is. Het AZC stond ook niet op de planning om deze maanden in een raadsvergadering besproken te worden. Ook de aankondiging van een wethouder dat hij zijn functie in maart neerlegt, is geen reden om het overleg op te schorten. Juist in een dossier met maatschappelijke gevoeligheid is het van belang dat partijen elkaar blijven spreken. Het is dan ook niet wenselijk om het bestuurlijk contact voor meerdere maanden stil te leggen, zeker niet nu er actuele vragen en verwachtingen liggen. Uitstel tot na de verkiezingen betekent dat belangrijke stappen pas aanzienlijk later kunnen worden gezet en dat mogelijke ruis blijft bestaan’.

Opnieuw Burgerinitiatief

De inhoud van de reactie van het college sterkt het Burgerinitiatief in het vermoeden dat het geplande overleg van 4 februari niet het karakter had van een bestuurlijk gesprek over de positie en het functioneren van het Burgerinitiatief, maar primair gericht lijkt op duiding van communicatie en informatievoorziening. Boesten: ‘In dat licht past deze correspondentie voor ons binnen dezelfde bestuurlijke afweging die eerder heeft geleid tot het opschorten van het overleg onder de huidige voorwaarden. Mocht het college bereid zijn het gesprek te voeren over de bestuurlijke positie van het Burgerinitiatief en de wijze waarop deze binnen het gemeentelijke besluitvormingsproces wordt geborgd, dan zijn wij vanzelfsprekend bereid ook vóór de verkiezingen een nieuwe afspraak te maken. Wij zien een dergelijk gesprek graag als een opening naar een zorgvuldige en constructieve voortzetting van het contact’.

Nieuwe afspraak

Het antwoord van het college - op 20 februari - duidt op begrip: ‘U geeft aan dat u gesterkt bent in ‘het vermoeden dat het geplande overleg van 4 februari niet het karakter had van een bestuurlijk gesprek over de positie en het functioneren van het Burgerinitiatief, maar primair gericht lijkt op duiding van communicatie en informatievoorziening. Graag willen we u aangeven dat het overleg van 4 februari, zoals aangegeven, júíst over de positie en het functioneren van het Burgerinitiatief zou gaan. Daarom betreuren wij het dat u het door ons geplande overleg heeft geannuleerd. We plannen daarom graag een nieuwe afspraak in’.

Reactie hierop

Het Burgerinitiatief geeft aan bereid te zijn tot overleg, mits dit gesprek gericht is op de bestuurlijke positionering van het Burgerinitiatief binnen het gemeentelijke besluitvormingsproces rond het voorgenomen AZC. Boesten stelt: ‘Zolang actieve politieke terugkoppeling en democratische borging via de gemeenteraad ontbreken, kan een overleg met het college deze rol niet vervangen. Een gesprek dat zich uitsluitend richt op communicatie of informatievoorziening laat de onderliggende bestuurlijke vraag onbeantwoord.

Vanwege de korte tijd tussen ontvangst en publicatie heeft de gemeente hierop niet meer kunnen reageren; volgens het Burgerinitiatief is het opschorten van het overleg gebaseerd op een bestuurlijke afweging over haar positionering binnen het gemeentelijke besluitvormingsproces en niet op praktische planningsomstandigheden’.

Enquête

Eerder dit jaar werd in de gemeente een enquête verspreid over de vestiging van een AZC op Berg en Bosch. Het Burgerinitiatief zegt zeer verheugd te zijn over de grote hoeveelheid respons die vanuit de verschillende kernen van de gemeente De Bilt is binnengekomen. Boesten tenslotte: ‘Op dit moment wordt deze input door een team geanalyseerd en verwerkt in een rapport. Dit rapport zal begin maart worden gepresenteerd aan de achterban en aan de inwoners van de gemeente De Bilt’.