Monumentenstatus Jaglust hangt nog in de lucht

door Henk van de Bunt

Op het plotse verkiezingsreces van de Biltse gemeenteraad wordt ook gereageerd door omwonenden en vanuit historische verenigingen die zich inzetten voor de monumentenstatus van het Landgoed Jagtlust.

‘We zijn super verrast door het besluit niet meer te vergaderen. Het college zette haren op snaren om de bouw van een nieuw gemeentehuis in het park achter Jagtlust nog voor de verkiezingen door de raad te krijgen,’ zegt Anne de Boer, woordvoerder van Stichting Werkgroep Behoud Jagtlust. ‘Dat voorstel is voor nu van tafel maar ligt na 18 maart weer op het bordje van een nieuw college en de nieuwe gemeenteraad. Die mogen en kunnen alsnog het landgoed aanwijzen als monument. De renovatie of bouwplannen worden daar dan op getoetst en zo nodig aangepast. Spannend dus voor Jagtlust’. 

Monumentenaanvraag

In juni 2023 vroeg Behoud Jagtlust de monumentenstatus aan voor Landgoed Jagtlust en directe omgeving. Dit werd gedragen door de relevante Biltse historische- en natuurverenigingen en tientallen inwoners van de gemeente. Ook de landelijke organisaties Erfgoedvereniging Bond Heemschut, de Nederlandse Tuinenstichting en Stichting Menno van Coehoorn (gericht op behoud en zichtbaar maken van verdedigingswerken zoals bunkers) spraken hun steun uit. 

Kiezers

‘Het was ons duidelijk dat de al krappe meerderheid voor het bouwen in het historische park pal achter Jagtlust aan het afbrokkelen was. Of het collegevoorstel het zou halen was dan ook nog maar de vraag. Deze wending is zeker verrassend.’ De Boer verwacht dat de monumentenstatus van het hele terrein onderwerp blijft voor de verkiezingscampagnes: ‘Natuurlijk is het belangrijk dat kiezers hierover in gesprek gaan met de lokale politici. Behoud Jagtlust zal dat ook doen en blijft aandringen om het hele Landgoed monument te maken; niet alleen het historische gebouw en het voorterrein, maar ook het park er achter waar de beroemde hoveniersfamilie Copijn aan heeft bijgedragen. Zo’n park met de open ruimtes maakt het landgoed juist zo bijzonder’. 

Stijf

Erik Nijhof van de landelijke Erfgoedvereniging Heemschut merkt op: ‘Het is een misverstand dat als iets een monument is, alles stijf bevroren wordt. Ook dan zijn er heus nieuwe ontwikkelingen mogelijk, maar wel getoetst aan de monumentale waarden. De Bilt heeft een pareltje in handen en moet goed nadenken over de toekomst. Met onze expertise willen we daar graag aan bijdragen, wij staan altijd open voor gesprek. Daar zijn in het land goede voorbeelden van’.

Uithof

Paul Meuwese, voorzitter van de Historische Kring De Bilt wijst ook op de lange geschiedenis van Jagtlust. ‘Aan de hand van Jagtlust en het park kan het verhaal van de geschiedenis van De Bilt verteld worden. Het begon als een uithof - een boerderij - van het klooster Oostbroek in de twaalfde eeuw. Tijdens de tachtigjarige oorlog en de reformatie werden de kloosterbezittingen in beslag genomen. Ze zijn later verkocht aan Utrechts regenten die er het landhuis hebben gebouwd.’ Nog tot 1971 stond er pal ten noorden van Jagtlust een boerderij’. 

Historisch park

Ook het park, dat al vroeg in de negentiende eeuw kenmerken van de Engelse landschapstijl had is volgens Meuwese van cultuurhistorisch belang: ‘Met zo’n park rondom, met bijzondere bomen en heesters, met een overplaats, kwam een landhuis pas echt tot zijn recht. Die kracht is nog behouden en bewaard blijven’. Heel bijzonder vindt Meuwese dat er achter Jagtlust nog vier Duitse bunkers uit de Tweede Wereldoorlog zijn, voor hem een belangrijke tijdlaag waardoor de geschiedenis van de Duitse bezetting zichtbaar is. Vanuit Bilthoven werd de verdediging van de Atlantikwall aangestuurd. Meuwese: ‘Aan de hand van negenhonderd jaar Jagtlust kun je het verhaal van de geschiedenis van De Bilt, van Nederland vertellen. Dat is toch prachtig. Als gemeente moet je daar zuinig op zijn en juist je voordeel mee doen.’ 

Omwonenden

Tjeerd Mijnster is een van de direct omwonenden van Jagtlust. ‘Ik heb in de afgelopen raadsperiode een paar keer ingesproken en ook brieven geschreven aan de gemeenteraadsleden. Externe deskundigen hebben de natuurhistorische waarden van het park vastgesteld. Daar moet je volgens mij als gemeenteraad dan ook opvolging aan geven. Een eeuwenoud park laat je toch met rust.’ Mijnster realiseert zich dat met de financiële rekensommen de collegevoorstellen pas echt goed onder de loep kwamen. ‘De doordenderende trein moest hierdoor halthouden. De monumentale en groenwaarden worden gelukkig weer besproken. De kiezer is nu aan bod, ik roep ze op om bewust te stemmen en die waarden voorrang te geven.’

Over Landgoed Jagtlust valt meer te lezen op de websites van de Historische Kring De Bilt, Online Museum De Bilt en www.behoudjaglust.nl.