Is het nog mogelijk te leven zonder smartphone?

Een maand geleden was dat de vraag die ik mezelf stelde. Met vrienden filosofeerde ik erover aan de eettafel. Het leek mij ergens wel een rustige en fijne realiteit, zo zonder telefoon, maar welke nadelen kleven er allemaal aan het niet hebben van een smartphone in een tijd die zo is ingesteld op het apparaatje waarmee we ooit alleen maar konden bellen? Ik besloot het niet alleen bij filosoferen te laten en de proef op de som te nemen.

door Jelle Haspers

Ik ben zelf 23 jaar en net zoals veel van mijn leeftijdsgenoten (en niet leeftijdsgenoten) aardig vergroeid geraakt aan mijn telefoon met een gemiddelde schermtijd van zo’n 2,5 uur per dag tot gevolg. De afspraak die ik met mijzelf maakte was simpel: ik zou een maand mijn smartphone niet gebruiken om te kunnen testen of de mogelijke voordelen van het drastisch inperken van mijn schermtijd op zouden wegen tegen de velen onhandigheden die het in de huidige tijd ook met zich meebrengt. 

Primitiever

Wie zonder smartphone door het leven wil (al is het maar voor enige tijd) stuit namelijk al meteen op een hoop hordes. Allereerst moest mijn huidige telefoon worden ingeruild voor een wat primitiever exemplaar. Ik kocht de Nokia 1110, volgens The Guardian een goede telefoon voor mensen die de smartphone even willen ontvluchten, en als het in The Guardian staat moet het haast wel waar zijn. Het grootste probleem bij het wisselen naar deze Nokia was het ondervangen van de dubbele authenticatie, die zijn weg heeft gevonden als beveiliging voor diverse sites zoals mijnoverheid.nl. Ik veranderde, waar mogelijk, mijn instellingen zodat ik in plaats van deze dubbele authenticatieapps nu een SMS kon ontvangen. Ook stelde ik een browsercode in bij mijn bank, ASN Bank, om zo via mijn laptop te kunnen blijven internetbankieren. Toen ik het gevoel had dat ik de meest essentiële functies van mijn telefoon had ondervangen, kon het feest beginnen.

Al het begin is moeilijk

Al stel ik het nu wat simpeler dan dat in werkelijkheid was. Mijn Nokia en laptop konden de meest essentiële functies van mijn telefoon dan wel opvangen, toch begon ik zo vlak voor de echte start van mijn maand zonder telefoon ineens erg te twijfelen aan de mijzelf opgelegde uitdaging. Het wegdoen van het apparaatje voelde alsof ik ineens van het ene op het andere moment totaal onbereikbaar was. Ik begon met terugkrabbelen, maar met de nodige support van mijn vriendin wisselde ik uiteindelijk in de trein op weg naar een weekendje Texel mijn simkaart en deed ik mijn smartphone uit.

Onprettig

De eerste dagen waren vreemd, niet per se onprettig, maar het begon mezelf op te vallen in hoe veel ‘dode momenten’ ik gewend was om mijn telefoon te gebruiken. Was mijn vriendin even naar het toilet in een restaurant, dan pakte ik mijn Nokia er standaard bij, zag dat Snake het enige entertainment was wat erop stond, en stopte hem dan weer weg. Zat ik in de trein, pakte ik mijn telefoon ook herhaaldelijk om hem steeds weer weg te stoppen. Stond ik in de rij bij de supermarkt, dan deed ik exact hetzelfde, net zoals wanneer ik zelf op het toilet zat. Na verloop van tijd maakte ik wat foto’s met mijn Nokia, wat ervoor zorgde dat ik dan vaak daar even doorheen scrolde als entertainment voor tijdens mijn toiletbezoek.

Verder benauwde het me ook heel erg in de eerste week dat ik voor mijn gevoel heel veel appjes miste (al kon ik op mijn laptop nog steeds op whatsapp). Sowieso had ik het gevoel dat ik heel veel sociale contacten ging missen, hoewel ik met mijn smartphone ook niet bijzonder veel appte. Eenmaal thuis van mijn weekendje Texel appte ik een hoop vrienden om snel weer wat af te spreken, alsof ik anders mogelijk al mijn contacten zou verliezen. Dat gebeurde uiteraard niet. Ik noteerde al mijn afspraken met mijn vrienden in mijn nieuwe papieren agenda en bleef natuurlijk gewoon in contact met mijn vrienden en familie. Af en toe zag ik mijn appjes misschien een dag of twee niet, maar al gauw kwam ik erachter dat ik leed aan een schromelijke zelfoverschatting van mijn eigen populariteit. Ik miste in de gehele maand geen enkel appje wat echt belangrijk was. Als iets echt belangrijk was, maakte ik me juist eigen om meteen even te bellen, wat eigenlijk alle ‘dringende’ zaken deed oplossen. Al is de standaard Nokia ringtone wel tamelijk gênant om te horen vanuit je eigen broekzak als je een twintiger bent. 

Voordelen

De meeste mensen die ik inlichtte over mijn ‘challenge’ waren er zelf heilig van overtuigd dat zij dit nooit zouden kunnen, maar waren wel erg geïntrigeerd door mijn maand zonder telefoon. Het sprak ze vaak wel aan en bracht het gespreksonderwerp op hoe zij zelf ook bezig waren met het inperken van hun eigen schermtijd. Misschien is het stiekem wel een wens van veel van ons om even te ontsnappen aan het te allen tijde bereikbaar zijn, maar is het nogal lastig om zomaar uit het hele systeem te stappen dat gebouwd is op de smartphone. 

Ik kan ook zeker zeggen dat de voordelen na iets meer dan een week zich begonnen op te stapelen. Ik raakte veel meer gewend aan de ‘dode momenten’ en vond het juist fijn dat ik tijdens ontmoetingen met vrienden niet de hele tijd gestoord werd door mijn telefoon. Ik sliep eigenlijk de gehele maand uitstekend en kon op momenten dat ik even wilde relaxen dan ook echt even ontspannen met een film of boek in plaats van te scrollen op sociale media als vorm van ontspanning. 

Om mij heen viel het me steeds meer op in hoe veel rare momenten mensen hun telefoon gebruikten. Bij een concert van Mumford & Sons was ik er met mijn volledige aandacht bij, terwijl naast mij een man meerdere keren zijn mail en appjes zat te checken. In de trein leek het wel alsof er een regel was ingesteld die iedereen gebood om op zijn telefoon te scrollen gedurende de treinrit. In de rust in de voetbalkleedkamer zag ik teamgenoten meteen hun telefoon checken op zoek naar belangrijke berichten die geen 45 minuten zouden kunnen wachten. 

Tegelijkertijd begon mijn eigen telefoon-loze leven mij steeds meer te bevallen. Het was niet meer mogelijk om alles tegelijk te doen en dat creëerde na twee weken best veel rust in mijn hoofd. De tik om de gehele tijd dingen op te zoeken verdween langzaam, waardoor ik mij aan het einde van de maand uiteindelijk hardop begon af te vragen of ik nog wel terug wilde naar mijn eigen smartphone. Ik kan dus ook zeggen dat het na een maand al wende om zonder telefoon te leven. Het wende echt. Het enige waar ik niet aan wende was de verschrikkelijke Nokia ringtone die mij overal elke keer voor schut zette wanneer ik gebeld werd.