De (r)evacuatie van vee tijdens de meidagen van 1940

Doordat bij de Duitse inval in 1940 de Nieuwe Hollandse Waterlinie in werking werd gezet, liep niet alleen de polder van Achttienhoven onder water, maar ook Westbroek.

In de meidagen van 1940 werden ook de inwoners van Westbroek geëvacueerd. Naast Ursem trok men naar Schermerhorn en Oterleek. Het begon op 13 mei met de evacuatie van duizenden stuks vee naar Woerden en omgeving. Daarna volgde de uittocht naar Noord-Holland van de 1.900 inwoners van de dorpen Achttienhoven en Westbroek. Op 14 mei capituleerde het Nederlandse leger. De inwoners konden terugkeren naar hun onder water gezette gebied.

Duitse inval

Bij die dorpen bevond zich een deel van de Nieuwe Hollandse Waterlinie, gevaarlijk gebied waarbij het tot confrontaties met de Duitse troepen zou kunnen komen. Niet alleen mensen maar ook dieren werden in de meidagen van 1940 getroffen door de Duitse inval. Evacuatie van de dieren van de boerderijen werd daarom noodzakelijk geacht. Tijdens de korte oorlog van 10 tot 15 mei werden omstreeks 7.500 koeien en 46 stieren alsmede honderden varkens weggevoerd de dorpen Maartensdijk, Achttienhoven en Westbroek. De meeste dieren werden na hun vertrek op 13 mei - midden in de oorlog - na de overgave op 15 mei 1940 al weer snel teruggebracht en waren 2/3 juni weer op hun boerderij.

Grootscheepse organisatie

Het was een indrukwekkende optocht die de dorpen op 13 mei 1940 verliet. Een onderneming die een grootscheepse organisatie vereiste. In het dagblad De Standaard van 3 juni 1940 staat het verhaal van deze enorme vee-verhuizing. Een journalist van die krant ontmoette kort daarvoor in de trein de organisator van de evacuatie, W. Slob uit Maartensdijk, die als directeur van de Utrechtsche Melkcentrale de veehouders van Maartensdijk, Westbroek en Achttienhoven goed kende. Hij stond aan het hoofd van een aantal ‘groepleiders’, die het vee merkten en bijeendreven. Slob vertelde de journalist uitgebreid over het wel en wee van het geëvacueerde vee. Dat moest lopend naar plaatsen in de Rijnstreek zoals Bodegraven gebracht worden. Enige tientallen koeien kwamen om tijdens een bombardement. Er waren voor de tocht speciale bruggen gemaakt, bijvoorbeeld bij de Vecht en de Keulsevaart. Bij Zuilen was een pontonbrug gelegd. Er bleken op begin juni in ieder geval 6000 runderen teruggekeerd te zijn. Slobs verslag is te lezen op onlinemuseumdebilt.nl. (Anne Doedens)