Feestelijke oplevering Hooge Kampse Plas Groenekan

Hoe een stinkgat veranderde in een El Dorado

door Rob Klaassen

Na 10 jaar hard werken is de Hooge Kampse Plas (tussen Groenekanseweg en Voordorpsedijk) omgevormd tot een zeldzaam fraai natuurgebied, waarvan vooral vogels, vogelaars en heel veel recreanten dagelijks genieten. 

Dit herinrichtingsproject startte in mei 2010. Toen is K3Delta/Grondbank GMG in samenwerking met het Utrechts Landschap gestart met de verdere verontdieping en de herinrichting van de Hooge Kampse Plas. Dit project was in 2020 gereed. De uitbraak van de Corona-epidemie maakte het echter onmogelijk om dit gebeuren feestelijk met elkaar af te sluiten. Dit werd donderdag 13 oktober onder aanwezigheid van zo’n 60 betrokkenen alsnog gedaan.

Oorspronkelijk
Tot 1969 was hier sprake van een gebied dat uit diverse weilanden bestond. Vanaf 1969 werd het - ca 26 ha groot - aangekocht door een baggerbedrijf en in gebruik genomen om er zand uit te winnen of beter bagger uit het terrein te zuigen. Deze bagger werd getransporteerd richting A27 om er het dijklichaam voor de nieuwe snelweg mee op te spuiten. Toen dit karwei in 1972 gereed was lag er een plas van 15 meter diep met uitschieters in het midden van 25 tot 30 meter diepte. Deze plas werd vervolgens door de provincie vanaf 1974 geëxploiteerd om er grof bouwafval in te storten. Het bleek echter dat er uit een wijde omgeving, al dan niet illegaal, veel chemisch afval in werd gedumpt. Het gevolg was dat er zich allerlei chemische processen in de plas voltrokken, dat ertoe heeft geleid dat er zich een enorme stank van zwavelwaterstof (H2S) in de omgeving verspreidde. De plas heette van toen af aan ‘het Stinkgat’. De concentratie was dusdanig, dat het loodwit uit de verf werd omgezet naar loodsulfide en alle verf van hout en muren grijs/zwart kleurde. Zelfs binnenshuis verkleurde het zilverbestek naar zwart. In 1977 werd de stortplaats door de provincie gesloten.

Oplossing
Het Amsterdam-Rijnkanaal bij Maarssen moest in die tijd worden verbreed. Met behulp van een luidruchtig buizensysteem (de bulderbuis) werd de specie van dit kanaal naar de plas in Groenkan getransporteerd en werd er 1 miljoen m³ specie in de plas gestort. De diepte van de gehele plas werd daardoor gereduceerd tot 13 meter. In 2003 ging de plas in eigendom over naar het Utrechts Landschap.

Wat door K3/Grondbank is gedaan is dat de bodem van de plas onder strenge controle afgedekt, nog verder ondieper werd gemaakt en er zijn eilandjes aangelegd. Eilandjes die door de watervogels vooral als rustgebied worden benut. Er is een natuurgebied ontstaan waar ruim 200 soorten vogels, vooral watervogels, volop van profiteren. De Hooge Kampse Plas is hiermee een schitterend gebied geworden met een flora en een fauna waar iedereen volop van kan genieten.

Bijeenkomst
De bijeenkomst op donderdagmiddag had vanzelfsprekend een feestelijk karakter. Vrijwel iedereen die bij de totstandkoming van dit project was betrokken was aanwezig. Provincie, waterschap, natuurbeschermingsorganisaties, bewonersgroepen. Het was jammer dat de feitelijk meest betrokken partij, het gemeentestuur van De Bilt, afwezig was. Alleen twee oud-bestuurders uit De Bilt en de voormalige gemeente Maartensdijk waren er. In een reactie deelde het gemeentebestuur van De Bilt vrijdag mee niets van een uitnodiging te hebben geweten.

De bijeenkomst werd opgeluisterd door een korte forumbijeenkomst. Op de vraag wat er nu verder aan natuurontwikkeling nog bij de Hooge Kampse Plas gedaan gaat worden antwoordde Saskia van Dockum, directeur/rentmeester van het Utrechts Landschap: ‘Niets. We laten de natuur de komende tijd gewoon z’n gang gaan’. Voor alle duidelijkheid voegde zij eraan toe dat dit gezegde puur en alleen van toepassing is voor de Hooge Kampse Plas sec. Ze pleitte ervoor om verder zoveel mogelijk ecologische verbindingen te realiseren zodat er nog veel meer robuuste natuur zich kan gaan ontwikkelen. De Hooge Kampse Plas maakt namelijk deel uit van een smalle, dus kwetsbare, strook van de ecologische verbinding tussen het Kromme Rijn-gebied en de Utrechts-Gooise heuvelrug. Het is daarbij bijvoorbeeld onduidelijk hoe die verbinding in noordelijke richting over gronden die eigendom van de gemeente De Bilt zijn vorm gaat krijgen. Frans De Graaf, voorzitter van het Groenekans landschap, vroeg aandacht voor de diverse bedreigingen voor natuur en cultuurhistorie in Groenekan. Door de plannen voor woningbouw aan de diverse randen van Groenekan dreigen flora en fauna en cultuurlandschap te verdwijnen. Met name worden de zichtlijnen in het kwetsbare gebied naast Beukenburg bedreigd als gevolg van plannen voor een zonnepanelenveld. Ook hij vroeg aandacht om de kwetsbare natuur weerbaarder en robuuster te maken.

Moment suprême
Als zichtbaar aandenken van deze bijeenkomst werd een nieuwe vogelwaarnemingslocatie inclusief telescoop met statief en bankje met een prachtig uitzicht op de eilandjes in de plas in gebruik genomen. Saskia van Dockum en de directeur van de Grondbank, Dennis Jeurissen, verklaarden met het doorknippen van een lint op deze nieuwe waarnemingslocatie deze officieel als geopend.

De bijeenkomst vooraf. - Credit

Van de Hooge Kampse Plas kan iedereen volop genieten. - Credit

De bijeenkomst op de nieuwe locatie. - Credit