De eerste levende kerststal 800 jaar geleden

Greccio is een klein dorp in de bergen, op zo’n 60 kilometer van Assisi. In de dagen van de Advent in het jaar 1223 verbleef de heilige Franciscus daar enige tijd in een klooster van de orde die hij zelf had gesticht. Ver weg van de bewoonde wereld, in een dorp, niet zo makkelijk bereikbaar, omgeven door bossen en bergen.

De bevolking van Greccio vroeg zich af waarom God zo vaak onzichtbaar was, eigenlijk net als 800 jaar later in onze tijd van veel crises en oorlogen. Franciscus had daar een antwoord op dat tot op de dag van vandaag door de hele wereld zichtbaar is: de kerststal. Hij vroeg de dorpsbewoners een os en een ezel te regelen, met stro en een kribbe. En hij riep de mensen ook op om met fakkels te komen. Daar stonden ze dan, midden in de kerstnacht, de eenvoudige mensen van een vergeten dorp, hoog in de bergen, met fakkels in het donker. 

Klimmen en klauteren
Ik was er niet bij, maar ik zou dat graag meegemaakt hebben, als een oerbegin van de kerststal. Daarom heb ik dat heel gewone dorpje Greccio ook meer dan eens bezocht. De kerststallen staan tegenwoordig op de huizen geschilderd, in een plaatsje waar je normaal gesproken aan voorbij zou gaan. Het is een dorpje van niets. En misschien heeft Franciscus juist daarom deze plek uitgezocht, een Godvergeten plaats waar God opnieuw als mens ons leven kwam delen, net als toen. En ik moest klauteren en klimmen om op de plek te komen waar Franciscus de dorpelingen had verzameld, met fakkels in het donker, met een os en een ezel. Ook dat is een mooi beeld voor het verlangen: als deze dorpsbewoners al hun uiterste best moesten doen om daar te vieren dat God ons leven komt delen, dan mogen wij juist in de crisis van dit moment ook wel een stapje extra doen om het wonder van Kerstmis te vieren met allen die het moeilijk hebben en die verlangen naar een wonder in hun leven. Voor deze mensen kwam Franciscus ooit naar Greccio.

Stil
Franciscus hield van een geloof dat zo concreet mogelijk moest zijn om het wonder van God die ons leven komt delen in het kindje Jezus echt te ervaren. Daarom vroeg hij mensen ook om even niet meer te klagen maar gewoon mee te doen met het verhaal en zo opnieuw de geboorte van Christus te ervaren, met Jozef en Maria, met het kindje Jezus. Zo kwam het licht daar acht eeuwen geleden in het donker. En iedereen werd er stil van. Want in die stilte konden mensen ervaren dat een kwetsbaar kind mensen nodig heeft, een gemeenschap. En in die stilte mochten ze meemaken dat het licht het kan winnen van het donker en dat midden in de schepping mensen geheeld worden in hun verdriet, in hun zorgen en in hun armoede. Het mooiste van die stilte was de vrede in hun hart: Jezus werd geboren in hun eigen hart. Mooier kan het geloof niet zijn, dieper kan de stilte van de eerste kerststal niet zijn. Daarom heeft deze stilte de wereld veroverd, tot op de dag van vandaag. En onze wereld heeft die stilte van de eerste levende kerststal meer dan ooit nodig. Luister zo opnieuw naar het kerstverhaal, wees stil in de kerstnacht en ervaar dat Christus ook in 2022 in ieders hart geboren kan worden, net als 800 jaar geleden in Greccio.

Om dat wonder tastbaar te maken in het leven van mensen vandaag kunnen wij in het spoor van Franciscus er ook zelf alles doen om mensen te helen in hun verdriet en tekorten, om stil te zijn en te luisteren naar hen die geen stem hebben en om juist rond de kerststal mensen uit te nodigen die aan alles tekort hebben en hen bij te staan in hun nood. Maar daar rond die kerststal in Greccio heeft Franciscus ook hardop het Evangelie gelezen en gebeden met de dorpsbewoners. Laten we dat ook doen, in kerken en op pleinen, in huiskamers en op het werk. Bidden rond de figuren in de kerststal, om ieder van hen te kunnen naderen, de herders, de wijzen uit het oosten, de os en de ezel, de ster en de engel, natuurlijk ook Jozef en Maria, tenslotte kindje Jezus. Ik heb christenen uit deze tijd gevraagd wie hun favoriete figuur is in de kerststal en verzocht om dat ook uit te leggen, met een persoonlijk gebed daarbij. Herman Finkers, Anselm Grün, Anima Christi, Manon Vanderkaa, Kris Gelaude, Marinus van den Berg, Antoine Bodar, Katharina Michiels, Wil Derkse, Edith Vos, Juliëtte van Deursen, Thomas Quartier, ze doen allemaal mee aan een gebedenboek dat het verlangen naar het Licht van de wereld alleen maar doet groeien en dat ons allen de kans biedt om zes weken lang in Advent en de Kersttijd te bidden en stil te worden rond God die mens wordt.

Lezersactie
Voor de lezers van De Vierklank is opnieuw een aantal exemplaren ter beschikking gesteld van ‘Gebeden rond de kerststal, van donker naar licht’. Wilt u alsnog in aanmerking komen voor een exemplaar stuur dan een mail naar info@vierklank.nl met in het onderwerp gebedenboek. De boeken worden a.s. vrijdag onder de inzenders verloot. Iedereen krijgt bericht.