Grote belangstelling voor optreden Indisch koor

door Walter Eijndhoven

Zondag 30 april trad het Indisch koor Lagu Jiwa op in het H. F. Witte Centrum in De Bilt. Alle leden hebben een band met Nederlands-Indië of Indonesië. Gezongen en gespeeld werden Indische en Molukse liederen, waarbij ook de Krontjong-sound weer tot leven kwam.

Het optreden van Lagu Jiwa heeft als doel het behoud van het Indische en Molukse erfgoed. Het is een eerbetoon aan hun ouders en grootouders, die zich vanuit een oorlogssituatie hebben weten te handhaven dankzij hun sterke overlevingskracht. Weinig mensen kennen echter de verzwegen verhalen van de Indo(-Europeaan), Molukker, Peranakan-Chinees, Totok (volbloed Nederlander), daar of hier geboren. Het koor stond onder leiding van dirigent Jeroen Vellekoop. Het muziek/krontjong-ensemble werd begeleid door Marcel Titarsolej. De Krontjong-muziek is een muzieksoort, ontstaan op het eiland Java, beïnvloed door de Portugese cultuur. 

Geschiedenis
‘Over de geschiedenis van de Indische Nederlanders is in Nederland weinig bekend’, vertelt voorzitter van het koor Vera de Vries uit Bilthoven. ‘Het koloniale tijdperk in Nederlands-Indië (het tegenwoordige Indonesië) duurde ruim 300 jaar. In die drie eeuwen vermengden Europeanen, waaronder ook Nederlanders, zich met de Indonesische bevolking. Hieruit zijn de Indo-Europeanen voortgekomen. Aan dit tijdperk komt een eind als in 1942 de Japanners het land binnenvallen. KNIL-militairen en Totoks komen in kampen terecht. De Indo-Europeanen die buiten de kampen verbleven (Buitenkampers), moesten het veelal zonder inkomen stellen’.

Onafhankelijkheid
Op 15 augustus 1945 geeft Japan zich over. Op 17 augustus 1945 roept Indonesië zijn onafhankelijkheid uit. Daaruit vloeit de gewelddadige Bersiap-periode voort. Japanse soldaten krijgen vanuit geallieerde zijde opdracht om de geïnterneerden in de kampen te beschermen tegen de Indonesische opstandelingen. Op 27 december 1949 vindt de soevereiniteitsoverdracht van Nederland aan de Verenigde Staten van Indonesië plaats. Tussen 1945 en 1962 is er sprake van een escalerende onveilige situatie voor hen die betrokkenheid hebben bij Nederland. Voor velen ontstaat de urgentie om Indonesië te ontvluchten.

Vertrek
Rond 1950 vertrekken de eerste Totoks en in mindere mate Indo-Europeanen naar Nederland. De Vries: ‘In 1957 verklaarde Indonesië dat alle Nederlanders, inclusief de Indo-Europeanen, staatsgevaarlijk waren. De eerder op gang gekomen uittocht naar Nederland en andere landen (w.o. Amerika) blijft voortduren. En zo is de Nederlands-Indische cultuur in Nederland terechtgekomen. Nu, na zo’n 73 jaar zijn de Indo-Europeanen volledig geïntegreerd in de Nederlandse samenleving. Een proces dat als vanzelfsprekend en vrijwel geruisloos is verlopen. Wij vinden het belangrijk dat dit deel van de Nederlandse geschiedenis niet ondergeschoven raakt en ook voor de volgende generaties tastbaar is en blijft’.

H.F. Witte
Zondagmiddag 30 april was een bijzondere middag in H.F. Witte Centrum. Speciale gasten waren Wieteke van Dort (Tante Lien), Dido Michielsen (schrijfster), Carl Lemette en Mas van Putten (kookkunstenaars), Louis, Patrick, Demi en Robin Drabe (3 generaties familieband) en de dansgroep Bunga Melati.