De Bilt weert forensische zorg in het buitengebied

door Henk van de Bunt

De gemeenteraad van De Bilt heeft dinsdagavond 27 juni op voorstel van het college een voorbereidingsbesluit genomen met het oog op het bevriezen van enkele bestemmingsplannen in het buitengebied voor nieuwe initiatieven tot forensische zorg; nieuwe initiatieven tot zware zorgvormen kunnen, zolang dit besluit geldt, niet worden vergund.

In het plangebied van het bestemmingsplan Buitengebied Maartensdijk 2012 en van de bestemmingsplannen Berg en Bosch/HDI, Buitengebied De Bilt Noord-Oost en Buitengebied De Bilt Noord-Oost, 1e herziening gelden ruime omschrijvingen van bestemmingsmogelijkheden, wanneer het gaat om de vestiging van zorgorganisaties. Er worden nu geen nadere eisen of beperkingen aan de vorm van zorg gesteld. Hierdoor kan een veelheid aan zorginstellingen zich hier potentieel vestigen, waaronder ook forensische zorg. Gelet op de mogelijke impact van zware vormen van zorg op de directe omgeving en de veiligheidssituatie heeft de gemeenteraad in het besloten deel van de vergadering van 27 juni 2023 - op voorstel van het college - besloten een voorbereidingsbesluit te nemen om deze bestemmingsplannen in de toekomst te kunnen wijzigen en minder toe te staan.

Besloten
‘Waarom moest dit op korte termijn onaangekondigd in een besloten (niet openbaar) deel van een openbaar toegankelijke gemeenteraadsvergadering plaatsvinden’? De gemeente De Bilt: ‘Dat is gebruikelijk bij een voorbereidingsbesluit. Aankondiging van een voorbereidingsbesluit maakt het mogelijk bij voorbaat zinloos en behandeling in het openbaar eveneens’.

De gemeente De Bilt maakt het (hierdoor) moeilijker om in de gemeente nieuwe klinieken te openen voor het behandelen van mensen met een psychiatrische stoornis. Aanleiding voor de actie lijkt de komst van een kliniek van zorginstelling Fivoor naar Bilthoven. Bestuurder Erik Masthoff van Fivoor reageert in andere media verbaasd: ‘Wanneer gemeentes, of het nu De Bilt is of een andere gemeente, voorzieningen gaan treffen om bij voorbaat al barricades op te werpen om patiënten te weren: dat vind ik echt schokkend, ik heb er geen ander woord voor’. De reactie van de gemeente: ‘Het gaat niet om het opwerpen van barricades voor patiënten, maar om een goede toedeling van functies in het buitengebied. Niet elke vorm van zorg is ruimtelijk aanvaardbaar of wenselijk op elke beschikbare plek. Daarom worden deze bestemmingsplannen gewijzigd’. 

Pauzeknop
Wethouder Anne Marie ’t Hart: ‘Bij forensische zorg gaat het om mensen met een psychische of psychiatrische stoornis, die een strafbaar feit hebben gepleegd. Het voorbereidingsbesluit zorgt voor een ‘pauzeknop’ waardoor nieuwe initiatieven tot forensische zorg voorlopig niet kunnen worden vergund in het buitengebied, in afwachting van de wijziging van de bestemmingsplannen. Ook in de andere bestemmingsplannen van de gemeente De Bilt zijn geen zorgbestemmingen opgenomen, zodat een vergunningsaanvraag voor forensische zorg altijd langs het gemeentebestuur moet voor een wijziging van een bestemmingsplan. Dit geeft grip op de ontwikkelingen om als gemeente zorgvuldig na te gaan óf en zo ja, waar, forensische zorg in onze gemeente zou passen. Het college zal een bestemmingsplanwijziging voorleggen aan de gemeenteraad’.

Buitengebied
‘In het buitengebied kan de vestiging van een zorginstelling voor forensische zorg tot een onevenredig zware aantasting van het woon- en leefklimaat en van het ondernemersklimaat leiden. Ook kan het aanbieden van forensische zorg een ongewenste invloed hebben op de ruimtelijke kwaliteit; bijvoorbeeld omdat de beveiligingseisen die bij deze zorg nodig zijn vragen om hekwerken en andere beeldbepalende voorzieningen voorschrijven. Zorginstellingen voor forensische zorg passen bovendien niet altijd bij andere (zorg-)instellingen met minder zware zorg; wat het vestigingsklimaat negatief kan beïnvloeden. Om deze redenen is het vanuit het oogpunt van een goede ruimtelijke ordening van belang kaders op te nemen voor de bestaande maatschappelijke bestemmingen die de vestiging van zorginstellingen in het buitengebied toestaan. Zo houdt de gemeente grip op de ruimtelijke ontwikkelingen’.

Bestemmingsplannen
Volgens de gemeente De Bilt worden de bestemmingsplannen met dit doel gewijzigd, waarbij vestigen van forensische zorg is uitgesloten. Ook met het voorbereidingsbesluit en de wijziging van de bestemmingen bestaat nog steeds de mogelijkheid om voor een concrete locatie te onderzoeken of vestiging van een zorginstelling voor forensische zorg daar wel ruimtelijk aanvaardbaar en inpasbaar is. De wijziging van de bestemmingsplannen stelt de gemeenteraad in staat om per locatie specifieke afwegingen te maken op basis van een eventuele aanvraag. Dat geldt zowel voor locaties in het buitengebied als voor stedelijke locaties.

Op de vraag of dit besluit ook invloed c.q. betrekking heeft op (mogelijke) ontwikkelingen in Hollandsche Rading; bijv. op het terrein van voormalige instelling Hertenkamp, is het gemeentelijk antwoord: ‘Terrein voormalige Hertenkamp ligt binnen het gebied waarvoor het voorbereidingsbesluit geldt’.