Toen, later en nu (1)

door Henk van de Bunt

Het laatste nummer voor de eeuwwisseling (dec.1999) van het tijdschrift St. Maerten van de Historische Vereniging Maartensdijk is volledig gewijd aan ‘Honderd jaar in beeld en woord’ van de toenmalige redacteuren Koos Kolenbrander en Maurits Smidt.

Zij introduceerden zich op de grens van 1999 en 2000: ‘Stilaan ontwaakt de nieuwe eeuw in Maartensdijk. Zo zal het straks ook gaan, maar er is dan zelfs sprake van een nieuw millennium. Het centrum van het dorp is verplaatst van kerk naar nieuwbouwwijk. De ochtendfiles langs de Dorpsweg zullen nog wat aangroeien. Toch is en blijft het een boerengemeente, met haar vier kernen ‘zo schoon gelegen in het Groene Hart van Nederland’.

Een werkelijk gevaar ligt op de loer: haalt de gemeente het einde van de volgende eeuw, of zelfs maar van het volgende decennium? Zij die boven ons gesteld zijn, broeden al vijf jaar op de opsplitsing tussen De Bilt en Maarssen. Ons stil verweer is de beschrijving, in beeld en tekst, van het ene, ongedeelde Maartensdijk, zoals het ergens in deze eeuw ontstond’.

Deze zomerperiode vullen we beelden en woorden van de 20^ste eeuw (‘toen’) en van december 1999 (‘later’) aan met ‘nu’ gemaakte opnamen. 

Thans siert dit kunstwerk de rotonde bij het voormalige Maartensdijkse gemeentehuis, dat sinds de jaren zestig van de twintigste eeuw een rijksmonument is. Tegenwoordig is er een bedrijf in gevestigd. foto juni 2023 

De Tolakker is in etappes compleet gemeentehuis geworden, inclusief nieuwbouw op de plek van een pas in 1930 gebouwde boerderij. Gewild bij trouwstelletjes uit heel het land. De bestemming voor na de herindeling is nog niet bekend. (foto uit 1933 uit de digitale verzameling van Rienk Miedema) 

Aan de ingang van het dorp verschaft de zestiende-eeuwse herberg-boerderij De Tolakker onderdak aan burgemeester Quarles van Ufford en zijn medebestuurders. Van een zelfstandig gemeentehuis is nog geen sprake. De hoofdverbindingsweg tussen Utrecht en Hilversum is niet bestraat. De bodewoning ontbreekt, de kastanjeboom en een duiventil zijn er al wel. (foto uit 1900 archief Koos Kolenbrander)