De Rustende Jager gemeentelijk monument

door Henk van de Bunt

Het college van burgemeester en wethouders heeft besloten om ‘De Rustende jager’ aan de Koning Wilhelminaweg 126/126A in Maartensdijk aan te wijzen tot gemeentelijk monument; het gebouw met erf is volgens het College van algemeen belang voor de gemeente De Bilt vanwege de (cultuur)historische waarden en wordt daarom aangewezen als gemeentelijk monument en wordt als zodanig geregistreerd op de gemeentelijke monumentenlijst van de gemeente De Bilt. De eigenaar is van dit besluit eind mei 2023 op de hoogte gesteld; er kan binnen zes weken (alsnog) een bezwaarschrift tegen dit besluit worden ingediend.

De aanwijzing van gemeentelijke monumenten, het voeren van de aanwijzingsprocedure en de kennisgeving hiervan gebeuren op grond van artikel 3 tot en met artikel 7 van de Erfgoedverordening De Bilt 2010. Een onafhankelijk bureau en de monumentencommissie van de gemeente De Bilt hebben hierover positief geadviseerd op basis van de beschrijving en waardering van het gebouw. 

Onderzoek 
Er is een onafhankelijk bureau gevraagd een beknopt onderzoek te doen naar het pand en een waardering op te stellen. Hieruit is naar voren gekomen dat het pand in combinatie met de plek naast de trekvaart, van algemeen (lokaal) belang is. Het geeft uitdrukking aan de plek met een uitspanning, waar de koopmannen, die hun boot met koopwaar door de trekvaart joegen, even konden rusten. Dit heeft herinneringswaarde voor de geschiedenis van de plek.

Advies
De monumentencommissie is gevraagd te adviseren over het rapport en onderschrijft de conclusie, dat de voormalige herberg van algemeen (lokaal) belang is, welke die aanwijzing als gemeentelijke monument rechtvaardigt. Ook is het pand van waarde vanwege de relatie met het tegenover gelegen landgoed. Alhoewel het in formele zin geen onderdeel uitmaakt van het landgoed, is de samenhang situationeel wel zichtbaar. Dit is ook beschreven in het bouwhistorisch rapport van het landgoed uit 2010. In de aanleg van de slingervijver en de beplanting van de parkaanleg is ook een zichtas op de kopgevel van het gebouw opgenomen.

Jager
De gemeentelijke monumentenstatus was aangevraagd voor vanouds herberg ‘De rustende jager’; binnen het Monumenten Inventarisatie Project (MIP) wordt het pand aangeduid met ‘van waarde’ als onderdeel van een gegroeide structuur, als voorbeeld van een bouwtype en als uitdrukking van een functie. Het pand was een rustplaats aan het jaagpad langs de vaart, die parallel aan de Koningin Wilhelminaweg stroomt. Het pand is gesitueerd op de haakse aftakking van de vaart met de Achterwetering en is gelegen tegenover het rijks-beschermde Landgoed Persijn. In latere tijden kreeg het pand van de diverse uitbaters verschillende namen, zoals ‘Het Braadspit’, ‘Bij Hen’ en meest recentelijk ‘Helden’.

Braadspit
In De Vierklank van 15 september 1999 wordt verteld over de 95 jaar en drie generaties van ’t Braadspit; ‘De grootvader van de toenmalige eigenaar (Joop Vendrik) was degene, die de fundamenten legde van het latere restaurant. In 1904 wordt er een luxe brood- en banketbakkerij opgericht. De klantenkring bestaat voornamelijk uit patriciërs, die woonachtig zijn in buitenhuizen, gelegen langs De Vecht. Eind dertiger jaren nemen de ouders van Joop Vendrik de bakkerij over. In 1954 kopen zij het huis van de buurman erbij en verbouwen dit tot een snackbar met de naam ‘Paris’. Het werd een van de eerste snackbars, die de snackautomaat introduceerde. Nog in datzelfde jaar werden de bakkerij en de snackbar getransformeerd tot een (succesvol) kippenrestaurant. Restaurant ‘t Braadspit sloot in 2008 de deuren omdat de eigenaar meer vrije tijd wilde hebben. Sindsdien stond het gebouw te koop. Het pand werd soms bewoond door anti-kraak en op de beneden verdieping was een weggeefwinkel gevestigd. In maart 2016 vestigt ‘Bij Hen’ zich in het gerenoveerde pand; vrijdag 11 oktober 2019 opende restaurant Helden aan de Koningin Wilhelminaweg 126 in Maartensdijk haar deuren. In maart van dat jaar kreeg de toenmalig bedrijfsleidster bij restaurant Bij Hen, de kans het restaurant over te nemen met een geheel nieuw concept; Het restaurant is nu al weer enige tijd gesloten.

Het gemeentelijk monument en het rijks-beschermde Persijn ertegenover zijn goed te herkennen. - (foto Jos van der Worp)