Aanpassing kruising Gezichtslaan - Soestdijkseweg

door Henk van de Bunt

Omstreeks 1900 waren de Gezichtslaan en Soestdijkseweg Noord in Bilthoven de voornaamste verharde wegen. De 2,5 km lange Gezichtslaan werd in 1826 aangelegd door Frans Nicolaas Marius Eyck van Zuylichem zodat hij vanaf zijn woonhuis Eyckenstein in Maartensdijk een mooi uitzicht had.

De laan begon bij het landhuis, ging verder door de Ridderoordse bossen en was gericht op de Grote Kerk in Zeist. Het zuidelijke deel werd verhard met klinkers en later geasfalteerd, maar het noorden van de Gezichtslaan is nog altijd een zandweg.

Verkeersader

De Soestdijkseweg is één van de belangrijkste verkeersaders in De Bilt en Bilthoven. De weg heeft al een oude oorsprong. Het is één van de vier wegen die in 1815 genoemd werd als antwoord op een door de provincie aan de gemeente gestelde vraag betreffende de door het ‘gerecht’ lopende wegen. Het deel van de weg, gelegen tussen de Groenekanseweg en de spoorlijn, was tot 1827 een particuliere zandweg die behoorde bij Jagtlust. In 1826 verkregen twee Baarnse heren bij Koninklijk Besluit toestemming om de gehele weg tussen Soestdijk en De Bilt te bestraten. Op 1 juni 1933 besloten B. en W. tot wijzigingen; dit had mede te maken met de vernieuwde aanleg van de Utrechtseweg; zo ontstonden de Soestdijkscheweg Zuid (tot) de spoorlijn en Soestdijkscheweg Noord ten noorden ervan.

Aansluiting

De aansluiting van de Gezichtslaan met de Soestdijkseweg Noord - en dan met name het verkeersveiligheidsaspect hierbij - is al jaren onderwerp van discussie, omdat de oplossingsmogelijkheden zeer verschillend zijn. In de eerste versie van 9 september 2011 van Gemeentelijk Verkeer- en Vervoerplan valt te lezen ‘Ter hoogte van de kruising van de Soestdijkseweg Noord en de Gezichtslaan is ervoor gekozen de Gezichtslaan als hoofdroute aan te wijzen. Van de beide wegen heeft de Gezichtslaan nu al het meeste verkeer. Het verschil in functie vraagt om een andere inrichting van het kruispunt. Vooralsnog zal de situatie echter blijven zoals die is en de gemeente onderzoekt de mogelijkheid voor realisatie van een rotonde op dit punt’.

Voorkeur

In de Inspraaknota van dit GVVP zegt Bewonersvereniging Bilthoven Noord: ‘In het eindconcept wordt een nieuw element geïntroduceerd: de voorkeur van de gemeente voor het realiseren van een rotonde op het kruispunt Gezichtslaan - Soestdijkseweg Noord. Wij zijn voorstander van een aanpassing van dit kruispunt, maar niet op voorhand overtuigd van een rotonde als voorkeursoplossing. Ook een oplossing middels een vloeiende (voorrangs-)bocht van Gezichtslaan naar Soestdijkseweg-Noord zou een te overwegen maatregel kunnen zijn. We maken bezwaar tegen het al op voorhand vastleggen van een voorkeursoplossing’. 

De gemeentelijke reactie: ‘Een rotonde heeft de voorkeur, omdat deze oplossing de veiligste verkeerssituatie oplevert, met name voor fietsers. Ook heeft de fietser, die over de Soestdijkseweg-Noord fietst en dit kruispunt passeert met deze maatregel een oplossing die zorgt voor een vlottere doorstroming dan bij een voorrangskruising. Dan moet de automobilist immers voorrang verlenen. Een voorrangskruising zoals wordt voorgesteld door de Bewonersvereniging Bilthoven Noord accentueert de route Gezichtslaan - Soestdijkseweg-Noord en zorgt voor hogere snelheden en dus onveiligheid’. 

De discussies, de overleggen de wel/niet inspraakrondes gaan vooralsnog door en in de verhalen verandert het woord rotonde en maakt steeds meer plaats voor kruising. In de gemeenteraad van juli 2022 antwoordt wethouder Pim van de Veerdonk ‘De tweede vraag betreft de aanpak van de kruising Soestdijkseweg - Gezichtslaan; daarvoor is een subsidie aangevraagd bij de provincie. De wethouder verwacht binnen enkele maanden uitsluitsel waarna het ingepland kan worden’.

Tussentijdse maatregel

En dan is het ineens halverwege 2023, wanneer - voor de inwoners onaangekondigd - een aannemer aan het zuidelijkste gedeelte van de Gezichtslaan gaat frezen, graven, hakken en ‘tegelen’ en regelaars het verkeer op alternatieve routes wijzen. Bij navraag antwoordt de gemeentelijk woordvoerder: ‘Dit is een tussentijdse, relatief kleine maatregel, in afwachting van een structurele oplossing, bedoeld om de fietsers meer vrije opstelruimte te geven. Fietsers uit de Gezichtslaan moesten hier de kruising oversteken en kwamen in de oude opstelling in de knel. Nu hebben ze een veilige opstelplek. Omdat het een kleine maatregel is die niet veel overlast heeft veroorzaakt in de aanleg hebben we er geen persbericht of andere communicatie over verzonden. We hebben wel de bewonersvereniging Bilthoven Noord op de hoogte gesteld’. 

Inwoners

Ina Duthler en Harman Kloos reageren namens bewonersvereniging Bilthoven Noord: ‘Het is een second best oplossing, er is iets gebeurd, maar het fundamentele probleem, gevaarlijke oversteek voor fietsers en voetgangers, is hiermee niet opgelost. Er is één verbetering, namelijk dat de fietsers nu gescheiden zijn van de auto’s. Fietsers kunnen nu niet meer klemgereden worden door auto’s als ze staan te wachten. Voor fietsers is het kruispunt nu beter te overzien, omdat ze een aparte rijbaan en opstelstrook hebben maar het oversteken voor zowel de fietsers als de voetgangers blijft gevaarlijk’. 

‘Bijna alle fietsers gaan richting het station. Als de fietsers de belijning voor de oversteek volgen, komen ze aan de noordkant van de Laurillardlaan terecht en moeten dan alsnog de Laurillardlaan oversteken om naar het zuiden te fietsen; dit doet bijna niemand, iedereen steekt schuin de Soestdijkseweg over naar het fietspad. Voor voetgangers, schoolgaande kinderen en inwoners, is het nog steeds gevaarlijk en onduidelijk. Hoe moeten zij op dit punt oversteken? Er is geen duidelijke oversteekplaats. Vanuit de noordkant van de Soestdijkseweg is het bijvoorbeeld te gevaarlijk voor schoolgaande kinderen om lopend naar school te gaan. Er is geen zebrapad, noch een stoplicht. Een alternatief ontbreekt, een oversteekplaats op de Gezichtslaan richting de Montessorischool en de Van Dijckschool is er ook niet’. 

Verkeerstoename

‘Met de te verwachten toename van het verkeer, bebouwing stationsgebied en het weren van het doorgaande verkeer uit de omliggende lanen, zullen de twee ontsluitingswegen van onze wijk, de Gezichtslaan en de Soestdijkseweg Noord, alleen maar drukker en dus gevaarlijker worden. Een advies c.q. vraag aan de gemeente is om direct te starten met het ontwerp voor een structurele oplossing voor dit gevaarlijke kruispunt voordat er ongelukken gebeuren’. 

Gemeentelijk verkeersadviseur Theo van den Hurk licht tenslotte de huidige stand van zaken toe: ’Vooropgesteld; de berichtgeving heeft wat te wensen overgelaten en ook de reactie van de bewonersvereniging is begrijpelijk. Er bestaan al lang ideeën de kruising aan te pakken maar een uitvoering ervan op dit moment moet toch even wachten op eventuele gevolgen c.q. ontwikkelingen met betrekking tot de plannen rond de Spoorzone. Eerst wanneer daar besluitvorming over is kan een goed beeld ontstaan welke invloed dat wel of niet heeft op de verkeerstroom in zowel noordelijke als zuidelijke richting op de Soestdijkseweg en op de vele kruisingen, die deze weg kent’ 

Foto van de situatie eind juni 2023. 

De Gezichtslaan aan het begin van de 20ste eeuw. - (foto Het Utrechts Archief)