Vluchtelingen in Westbroek en Achttienhoven

Joodse vluchtelingen in Westbroek en Achttienhoven

Op de vlucht voor oorlog vervolging en geweld, het is een probleem van alle tijden. Zo vond in de jaren voor het begin van de Tweede Wereldoorlog een groep van 40 Duits-Joodse vluchtelingen in Westbroek en Achttienhoven een nieuw thuis. Zij kwamen in beeld nadat in de gemeente De Bilt het initiatief is genomen om zogenaamde struikelstenen te plaatsen. 
Een deel van het verhaal van deze groep vluchtelingen wordt in het eerste nummer van De Vierklank in 2024 weergegeven. HvdB 

In St Maerten, het tijdschrift over de geschiedenis van de oude gemeente Maartensdijk, gaat het centrale artikel over vluchtelingen. Joodse vluchtelingen, welteverstaan, die eind jaren dertig en in het begin van de tweede wereldoorlog een warm welkom vonden in twee kleine dorpsgemeenschappen met niet meer dan 2000 inwoners.

Evert Theunissen en Karien Scholten beschrijven nauwgezet de tragische lotgevallen van 40 mensen op de vlucht voor etnische vervolging. Waarschijnlijk kwamen zij via handelscontacten in Westbroek en Achttienhoven terecht: een aantal van hen was veehandelaar. Zij integreerden niet alleen in de dorpsgemeenschap, er ontstonden ook vriendschappen en intensieve contacten. Een aantal van hen kon in de dorpen onderduiken toen de bezetter begon met het deporteren van Joodse medeburgers. Slechts negen mensen overleefden de verschrikkingen van de oorlog. Het artikel biedt een unieke en fascinerende beschrijving van het dorpsleven in die dagen en de omgang tussen dorpelingen en hun bedreigde gasten. Het artikel is grotendeels gebaseerd op verhalen, herinneringen en foto’s van de ‘kinderen van toen’ en van nabestaanden. 

Bisschopswetering
Tonneke Wilmink schrijft over de geschiedenis van de Bisschopswetering; dat is de historische naam van de vaart, die langs de Groenekanseweg loopt. Deze is waarschijnlijk al deels voor 1257 gegraven en dus al bijna 800 jaar oud. In haar artikel knoopt Tonneke aan bij de actualiteit als het gaat om een eventuele herinrichting van de Groenekanseweg waarvoor de Bisschopswetering natuurlijk beeldbepalend is.

In ‘De Kuyperkaartjes van Maartensdijk’ beschrijft Kees Floor de oorsprong van de Gemeenteatlas van Nederland uit 1871. Deze is de basis van veel later verschenen herdrukken en publicaties. Niet alleen wordt er in dit artikel geschreven over de samensteller Jacob Kuyper en diens werkwijze, maar ook worden verbanden gelegd met het in kaart brengen van onze streek.

De St Maerten is verkrijgbaar bij de Bilthovense Boekhandel, de Read Shop in De Bilt, Kapper Hans Stevens in Maartensdijk, van der Neut in Groenekan en molen de Kraai in Westbroek (daar alleen woensdag en zaterdag).