Biodiversiteit verbeteren voor natuurlijker leefomgeving

‘De natuur doet niets zonder doel’. Dit is een citaat van Aristoteles, de Griekse filosoof en wetenschapper die leefde van 384 tot 322 voor Christus. Biodiversiteit is al het leven, dieren, planten, mensen, schimmels, en micro-organismen die zijn geëvolueerd tot de wonderlijkste vormen en soorten. Mede door toedoen van de mens staat de natuurlijke ontwikkeling vaak onder druk.

De wethouders Anne Marie ’t Hart en Krischan Hagedoorn zetten zich in om biodiversiteit in de gemeente De Bilt te bevorderen en te beschermen. Want hoe rijker de natuur is hoe beter die bestand is tegen klimaatverandering, ziektes en plagen. Als een soort niet tegen een verandering kan, kunnen andere soorten het overnemen zonder dat het hele systeem instort. Krischan Hagedoorn vertelt dat in onze gemeente als een van de weinige plekken in Nederland de meervleermuis huist. Het is een grote vleermuis met lange en relatief brede vleugels. ‘Die soort is heel bijzonder en wordt goed beschermd. In Westbroek is de meervleermuis op twee plekken gesignaleerd. Onlangs hebben we alle omwonenden in een brief aangegeven dat we die soort willen beschermen. Met geld van de provincie wordt er momenteel een soortenmanagementplan ontwikkeld waardoor we in onze gemeente kunnen blijven isoleren. Op de plek waar deze bijzondere meervleermuis huist, zoeken we samen met de inwoner naar welke mogelijkheden er wel zijn om te isoleren en de meervleermuis te kunnen blijven beschermen.’

Maatregelen

‘Dit plan dat naar verwachting in het voorjaar van 2025 klaar is, zorgt ervoor dat je niet meer zelf een ecologisch onderzoek voor ongeveer 3.000 euro moet uitvoeren als je de spouwmuren wilt gaan isoleren. Als gemeente hebben we nu al wel een pre-soortenmanagementsplan. Hiermee kunnen nu al wel alle grondgebonden woningeigenaren gewoon isoleren zonder dat dure onderzoek, waarbij we vragen dat te laten doen door een natuurvriendelijk isolatiebedrijf. Dat maakt eerst de muur natuurvrij. Er komen dan plastic klepjes in waardoor dieren er alleen maar uit kunnen. Als na een aantal weken alle dieren uit de spouwmuur zijn verdwenen kan er geïsoleerd worden zonder dat er beschermde dieren doodgaan.’ Anne Marie ’t Hart noemt de mens een wonderlijke verschijning in het geheel van biodiversiteit. ‘De mens neemt heel veel ruimte in en brengt veel dieren, insecten en organismen in gevaar. Dat merken we ook in gemeente De Bilt. Bij bijenhouder Sonne Copijn is bijvoorbeeld de vijf van de zes van haar bijenvolken doodgegaan. Daar maken we ons zorgen over. Daarom nemen we maatregelen om de biodiversiteit zo groot mogelijk te maken.’

Boeren

‘Biltse boeren doen ook veel om de biodiversiteit te bevorderen’, zegt Hagedoorn. ‘Ze houden stroken langs de akkers vrij en zaaien die in met wilde bloemenzaad waar insecten en bijen wat aan hebben. Ook zijn er biologische boeren. Daarnaast zie je dat vrijwel elke boer bezig is met circulariteit. Dat is een noodzaak naar de toekomst.’ Circulariteit gaat ervan uit dat ons afval de grondstof is voor nieuwe producten De wethouder vertelt dat er veel animo is om slootkanten ecologischer te beheren. ‘Er zijn tuinderijen die biologisch verbouwen. Ook zijn er werkgroepen biodiversiteit. Het gaat niet alleen over boeren. Waar het kan vervangen we in de gemeente asfalt door waterdoorlatende verharding, in de bermen zie je op veel plaatsen veel bloemen en er wordt op een verantwoorde wijze gemaaid.’ Hagedoorn vertelt dat bij het inzaaien van bermbloemen ook gekeken wordt naar de bloeiperiode zodat je het hele jaar door bloeiende planten houdt. Ook wordt met dieren rekening gehouden bij het snoeien en kappen van bomen. Samen met Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug wordt gestimuleerd dat beplanting wordt aangepast aan onze geologische situatie dus inheemse bomen of struiken.’ 

Deskundigen

Wethouder ‘t Hart: ‘Bij ruimtelijke projecten is het belangrijk tijdig milieuorganisaties te betrekken. We hebben ook bij de gemeente mensen in dienst die er heel veel verstand van hebben. Als wij denken een mooi plan te hebben en dat aan hen laten zien, dan merken ze dingen op waar wij niet aan gedacht hebben.’ Ze noemt het daarom heel waardevol om die kenners erbij te betrekken. ‘Zij weten bijvoorbeeld dat een honingbij anders werkt dan een wilde bij en dat een klokjesbij op klokjesbloemen afgaat. Als honingbijen naar klokjesbloemen gaan vernielen ze die. We proberen het belang van de natuur steeds aan tafel te krijgen door bij de aanleg van bijvoorbeeld een fietspad waarvoor binnen de normen bomen gerooid moeten worden, met ecologen te gaan kijken hoe je binnen de marges natuur kunt sparen.’ 

Schaduw

Hagedoorn: ‘We maken graag gebruik van wat betrokken inwoners kunnen doen. Er zijn veel clubs die zich met biodiversiteit bezighouden. Simpele dingen zijn gemakkelijk te doen, denk aan een gat in een schutting met buren maken waar egels doorheen kunnen. Ook tegels uit de tuin halen en hemelwater afkoppelen zodat zoveel mogelijk water in de natuur komt bevorderen de biodiversiteit. Er vindt nu verdroging plaats waardoor er misschien over twintig jaar door grondwaterdaling geen beuken meer in onze bossen staan.’ Over klimaatadaptatie zegt de wethouder: ‘We streven in versteende wijken naar meer bomen om daar zoveel mogelijk schaduw te hebben.’

Versterken

In veel gemeenten zijn voedselbosjes die door omwonenden worden bewerkt. In de gemeente is daarmee op grond van de provincie al een initiatief bezig. Daarnaast bestaat de mogelijkheid om restgroen van de gemeente te adopteren dat door omwonenden kan worden ingericht. De gemeente staat positief tegenover deze initiatieven. Wethouder ‘t Hart: ‘Ons doel is ook de hoeveelheid groen te versterken. De afgelopen jaren zijn al 300 bomen toegevoegd. Er wordt onderzocht waar we nog meer de natuur kunnen versterken. In het heidepark wordt het heidemeertje door de natuurorganisatie IVN gemonitord. Binnenkort wordt de uitslag daarvan verwacht. Ook op andere plaatsen worden regelmatig bomen bijgeplant. Onlangs zijn alle natuurorganisaties bijeengebracht om te kijken waar we met ecologische verbindingen en faunapassages verbeteringen in de gemeente kunnen aanbrengen. Daarbij waren ook lokale werkgroepen biodiversiteit aanwezig.’ 

Agrarische percelen

Hagedoorn gaat ook nog in op nieuwe verdienmodellen op agrarische percelen. ‘Als je daar andere activiteiten, zoals wonen of recreatie wil ontwikkelen, dan wordt natuurontwikkeling meegenomen als extra compensatiemogelijkheid. Er gebeuren heel veel mooie dingen die wij niet allemaal kennen. We onderzoeken of we de otter in de gemeente kunnen bedienen. Er is ook een aantal stinzentuinen. Stinzen is een verzamelnaam voor een bijzondere groep verwilderende voorjaarsbloemen. Er is de afgelopen jaren samen met de provincie een aantal grote natuurgebieden met elkaar verbonden door de aanleg van ecotunnels en bruggen.’ 

door Guus Geebel