Meertje van Polman is er nog steeds

door Henk van de Bunt

‘In de Ridderoordse bossen aan de oostzijde van de Gezichtslaan in Bilthoven - ongeveer ter hoogte van de kruising (met stoplichten) met de Provinciale weg - bevindt zich een vennetje met een strandje waarover veel wordt verteld, maar waarvan vrijwel niets is beschreven. De babyboomers uit onze omgeving, die inmiddels (meer dan) de middelbare leeftijd hebben bereikt, noemen dit vennetje nog steeds het ‘Polmans Meertje’; aldus begint Maartensdijks dorpschroniqueur Koos Kolenbrander midden juli 2011 zijn verhaal over het zwemdomein van vooral Maartensdijkers.

Kolenbrander vervolgde: ‘Er waren lezers, die weer aan het ‘Polmans Meertje’ moesten denken, toen ze bezig was met het digitaal maken van foto’s uit die jaren (vijftig) van de vorige eeuw. Anderen herinnerden zich weer de kameraadjes van weleer, waarmee na een warme zwoele schooldag nog even verkwikking en vertier werd gezocht bij het ‘meertje van Polman’. 

De Middag
Evert Polman was de boswachter, die van 1939 tot 1969 in de voormalige boerderij De Middag aan de westzijde van de Gezichtslaan woonde, tegenover het pad dat aan de overzijde naar het meertje loopt. (In 2011) - tot tien jaar geleden stond er in de buurt van het meertje een eeuwenoude beukenboom, waarvan de zware takken met staaldraden waren getuit. Deze boom was ziek en moest helaas worden gerooid’.

Boomstammen
Volgens de dorpshistoricus gingen ook Maartensdijkse gezinnen er ’s zomers naar toe om te zwemmen. Dat was niet geheel van gevaar ontbloot, want op sommige plekken was veel riet en er dreven ook grote takken in het water. Zelfs hele boomstammen lagen er in, waar de oudere jeugd wel veel plezier aan beleefde. Het was ook uitkijken voor paarden, want soms liepen die gewoon tussen de zwemmende jeugd door het water.

Historie
De historie van het 256 ha grote Ridderoordse bos is in verschillende publicaties beschreven. Oorspronkelijk bevond dit bos zich tussen de huidige Maartensdijkse weg en de Soestdijkseweg Noord. Waarschijnlijk heeft bisschop Guy de toen nog zo genoemde ‘Riddervenen’ tussen Maartensdijk en De Bilt in 1310 geschonken aan enkele riddermannen. Deze hebben de woeste venen ontgonnen en er een viertal boerderijen gebouwd. Een van deze versterkte boerderijen aan de huidige Maartensdijkseweg werd Ridderoord genoemd en was de naamgever van het huidige Ridderoordse bos.

Burgemeester
Kolenbrander: ‘Enkele eeuwen later liet de burgemeester van Maartensdijk, Frans Nicolaas Marius Eijck van Zuylichem (1764 - 1853), die op Eyckenstein woonde, de 3 km lange Gezichtslaan aanleggen. Na de komst in 1860 van de spoorlijn Utrecht - Amersfoort kwam de kern Bilthoven in ontwikkeling en werden er tussen de Provinciale weg en de Soestdijkse weg Noord aan beide zijden van de Gezichtlaan in het Ridderoordse bos huizen gebouwd.

In 1933 verwierf het Utrechts Landschap een gedeelte van 256 ha van het Ridderoordse bos tussen de Maartensdijkse weg en de Provinciale weg. Omstreeks die tijd is ook het Sanatorium Berg en Bosch in dit gedeelte gebouwd. Het Meertje van Polman en de andere vennetjes die in dit gebied lagen, zijn waarschijnlijk waterpartijen die nog herinneren aan de periode voor de ontginning van de Ridderoordse Venen’.

Parkeren
Bij het Meertje van Polman bevindt zich thans een parkeerterrein voor dagjesmensen, die net zoals in de vijftig van de vorige eeuw hier verkoeling in het water zoeken. In het omliggende bos komen reeën en dassen voor. Rob Herber uit Bilthoven, een van de velen die door Kolenbrander naar herinneringen aan het meertje werd gevraagd, vertelde toen dat hij omstreeks 1950 wel eens met zijn kameraad Tonny Duivenman naar het meertje ging om waarnemingen aan dieren en planten in de vrije natuur te verrichten.

De Maartensdijkse jeugd ontmoette elkaar dikwijls bij het meertje van Polman; het was in de jaren na de bevrijding eigenlijk een hangplek.

Het ‘Meertje van Polman’ medio juli 2024. 

Het ‘Meertje van Polman’ medio juli 2011.