Agrarisch Westbroek in gesprek met gedeputeerde

door Henk van de Bunt

Gedeputeerde Gijs de Kruif bracht vrijdag 22 mei een bezoek aan Westbroek op uitnodiging van Het Burgerinitiatief van bezorgde inwoners. Aanleiding was het Utrechts Programma Landelijk Gebied (UPLG), dat grote gevolgen kan hebben voor het agrarische dorp. 

Voorafgaand aan de bijeenkomst in het dorpshuis hielden inwoners een stil protest, met als opvallende verschijning Gijntje uit het boek Gijntje op het platteland. Logeren in Westbroek. De foyer van het dorpshuis zat vol met boeren en inwoners. Tijdens de bijeenkomst kwamen verschillende sprekers aan het woord over de gevolgen van het UPLG voor landbouw, natuur en leefbaarheid in het gebied.

Voor de zomer

De Kruif, voormalig melkveehouder en opvolger van Mirjam Sterk, gaf aan, dat het plan waarschijnlijk voor de zomer wordt vastgesteld. Naar aanleiding van ingediende zienswijzen kunnen nog wijzigingen volgen, maar de hoofddoelen blijven volgens hem overeind. Wel zei hij signalen uit het werkbezoek mee te willen nemen.

Herinneringen

Een voormalig opzichter van Staatsbosbeheer haalde herinneringen op aan de landinrichting van de jaren negentig. Daarbij werden volgens hem in goed overleg afspraken gemaakt over natuur en landbouw. Door alle betrokken partijen bij de plannen te betrekken, verliep die herinrichting succesvol. Pas in 2013 werd het project afgerond. Sindsdien zijn volgens de spreker opnieuw veranderingen doorgevoerd, terwijl eerder duidelijke afspraken waren gemaakt over de inrichting van het gebied. Ook werd benadrukt dat het landschap rond Westbroek een cultuurlandschap is: door mensen ingericht en onderhouden, waarna natuurontwikkeling volgt. Sprekers wezen erop dat natuurbeheer tijd kost en vroegen aandacht voor het onderhoud van natuurgebieden. Met uitbreiding van natuur binnen het UPLG groeit volgens hen ook de beheerslast.

Natuur

Verder werd gewezen op de grote hoeveelheid natuur die al is gerealiseerd. Tijdens eerdere herinrichtingen zou al ongeveer 1200 hectare zijn omgevormd tot natuurgebied. Volgens aanwezigen lijkt de vraag naar extra grond voor natuurontwikkeling echter aan te houden.

Het belang van agrarisch natuurbeheer kwam eveneens uitgebreid aan bod. Volgens sprekers is dat beheer de afgelopen jaren sterk gegroeid. Daarbij werd gewezen op het belang van boerenbedrijven voor de weidevogels in het gebied. Zonder koeien in de wei zouden weidevogels minder voedsel vinden, onder meer door het ontbreken van mest. Volgens betrokkenen kunnen boeren juist via agrarisch natuurbeheer en innovatieve maatregelen bijdragen aan natuurherstel.

Impact

Naast de inhoudelijke discussie over natuur en landbouw stond ook de impact op het dorp centraal. Vanuit Westbroek werd gesproken over een groeiende vertrouwenscrisis richting de overheid. Boeren en inwoners ervaren dat de agrarische sector nauwelijks betrokken is geweest bij de totstandkoming van het UPLG. Vooral maatregelen zoals een totaalverbod op bemesting zorgen volgens hen voor grote onzekerheid en mentale druk. Die gevolgen raken volgens de aanwezigen niet alleen boerenbedrijven, maar ook andere ondernemers en voorzieningen die afhankelijk zijn van de agrarische sector. Daarnaast vrezen inwoners aantasting van het cultuurhistorische landschap en het karakter van het dorp.

Betrouwbaar

Tijdens de bijeenkomst werd ook kritiek geuit op de natuurdoelanalyse die aan het beleid ten grondslag ligt. Volgens sprekers moet beleid gebaseerd zijn op actuele en betrouwbare metingen. Vanuit het burgerinitiatief klonk bovendien de kritiek dat in het UPLG onvoldoende rekening wordt gehouden met maatschappelijke en economische gevolgen. Een spreker wees erop dat in de Oostelijke Vechtplassen meer dan 4500 soorten voorkomen, terwijl negentien soorten als bedreigd worden aangemerkt. Volgens hem ligt de nadruk in de rapportages vooral op wat slecht gaat, terwijl positieve ontwikkelingen onderbelicht blijven. Ook de waterkwaliteit kwam ter sprake. Volgens aanwezigen wordt vervuild water vanuit de stad ingelaten in het gebied rond Westbroek, waardoor sloten vervuild raken. Daarmee werd de vraag opgeworpen in hoeverre boeren verantwoordelijk zijn voor de achteruitgang van de waterkwaliteit, of dat ook andere vervuilers moeten worden aangesproken.

Landelijke besluitvorming

De Kruif gaf aan dat de Provincie wacht op verdere landelijke besluitvorming. Volgens hem is het uiteindelijke doel van het UPLG onder meer om weer vergunningverlening mogelijk te maken. Daarbij erkende hij dat het stikstofprobleem niet volledig is opgelost, zelfs niet als alle boeren in de provincie zouden stoppen. Vanuit de zaal werd erop gewezen dat de veehouderij volgens onderzoek verantwoordelijk zou zijn voor 16 procent van de stikstofuitstoot in de provincie Utrecht. Aan het einde van de bijeenkomst werd benadrukt dat Westbroek een agrarisch dorp is en dat inwoners dat graag zo willen houden. Sprekers benadrukten dat de sector bereid is mee te denken over oplossingen, mits gekozen wordt voor maatregelen die effectief zijn en de minste schade veroorzaken.

Onduidelijk

Vanuit het burgerinitiatief werd opgeroepen tot herstel van vertrouwen en samenwerking tussen provincie en inwoners. Daarbij vroegen de aanwezigen om erkenning voor de positie van boeren en voor eerder gemaakte afspraken over de inrichting van het gebied. Ook werd de provincie gevraagd alsnog antwoord te geven op een eerder ingediende vragenlijst. De gedeputeerde wilde daar tijdens het bezoek nog niet inhoudelijk op ingaan. Voor veel aanwezigen bleef daardoor onduidelijk wat de plannen uiteindelijk concreet voor hun toekomst betekenen.