Gasgeneratoren gaan extra stroom opwekken

door Henk van de Bunt

Eén van de extra maatregelen die nodig is om het overvolle stroomnet in de provincie Utrecht betrouwbaar te houden, is de inzet van ‘regelbare opwek’. In dit geval gasgeneratoren die, op momenten dat het noodzakelijk is, lokaal extra stroom kunnen opwekken en leveren aan het net.

Met de gerichte en lokale inzet van deze generatoren vermijden de netbeheerders de verstoppingen op het hoogspanningsnet. Zo kunnen ze, als de vraag naar stroom extreem groot is, alsnog extra stroom bij ondernemers en consumenten krijgen en overbelasting van het net voorkomen – zoals in de winter wanneer het langere tijd erg koud en donker is. Netbeheerders Stedin en TenneT hebben de aanbesteding voor deze tijdelijke oplossing inmiddels gegund en er is daardoor een grote stap gezet om de generatoren vanaf het derde kwartaal van 2026, waar nodig, daadwerkelijk in te kunnen zetten. 

Groenekan

Woordvoerder Thom Hofstede namens Stedin vertelt: ‘De eerste locatie die concreet in beeld is voor het plaatsen van een aantal generatoren is bedrijvenpark Strijkviertel in de gemeente Utrecht. Stedin is ook voornemens om volgend jaar een tijdelijke stroominstallatie te plaatsen op het terrein van de Biltse rioolwaterzuivering in Groenekan. Deze wordt dan gebruikt op momenten dat het stroomnet overbelast dreigt te raken, zoals op koude winterdagen. Dan helpt de installatie om het stroomnet stabiel te houden. Dit noemen we ‘regelbare opwek’. Regelbare opwek blijft nodig totdat het elektriciteitsnet structureel is uitgebreid, naar verwachting rond 2033. Op dit moment zijn we bezig met de aanvraag van vergunningen. De verwachting is dat deze over ongeveer een jaar operationeel zijn. De installatie draait op aardgas en alleen als het echt nodig is, om stroomuitval te voorkomen. Meestal is dat in de winter, tussen 16.00 en 21.00 uur, als er veel mensen tegelijkertijd stroom gebruiken. De installatie zal maar op enkele dagen per jaar draaien, en staat de rest van de tijd stil’.

Capaciteit

De generatoren moeten in eerste instantie 60 megawatt (MW) aan extra stroomcapaciteit kunnen produceren. De opwek op het terrein van HDSR in Groenekan gaat over 10 MW. In de provincie Utrecht voorzien TenneT en Stedin grote capaciteitstekorten door de toenemende belasting vanuit nieuwe woningen, warmtepompen en laadpalen. Het bijplaatsen van 60 MW aan gasgeneratoren voorziet deels in het terugbrengen van dit tekort. De generatoren voorzien, totdat het net is uitgebreid, in zo’n 25 procent van de totale behoefte aan regelbare opwek in de provincie Utrecht. De resterende 75 procent moet komen uit de andere extra maatregelen, zoals netbewust laden, de inzet van batterijopslag en het netbewust bouwen van woningen. 

Primeur

De manier waarop de generatoren straks beschikbaar komen en worden ingezet in de provincie Utrecht is een primeur in Nederland.  Gedeputeerde Huib van Essen van de provincie Utrecht en voorzitter van de Energy Board provincie Utrecht: ‘We steunen en zijn trots op deze unieke samenwerking, die - op essentiële momenten - zorgt voor extra stroomcapaciteit in de provincie. Daarmee ondersteunen we niet alleen de leveringszekerheid, maar ook de energietransitie. Dit is een fossiele tussenoplossing, maar ondertussen blijven we inzetten op een toekomst met regelbare, duurzame opwek met voldoende vermogen, zoals waterstof om ervoor te zorgen dat inzet van fossiel gestookte oplossingen in de toekomst niet meer noodzakelijk zijn’.

Inpassing

Uiteraard wordt bij het plaatsen van de generatoren zoveel mogelijk rekening gehouden met een goede inpassing in de omgeving. Er gelden strenge eisen ten aanzien van geluidsnormen, afstand tot woningen en ecologie. De impact op de omgeving wordt zoveel mogelijk geminimaliseerd. 

Daarnaast zijn er verschillende technische voorwaarden, zoals de beschikbaarheid van grond en een maximale afstand tussen de generatoren en het netwerk van Stedin. De generatoren worden aangesloten op het middenspanningsnet van Stedin. Hierdoor kan er op piekmomenten toch voldoende elektriciteit naar de eindgebruikers worden vervoerd.