Wielerrondes populair in de gemeente

door Henk van de Bunt

De stad Utrecht bouwde in 1928 in het gebied tegen de grens met de Gemeente Maartensdijk de nieuwe wijk Tuinwijk. De nieuwe bewoners van deze buurt keken vanuit hun huis uit op de polder, het Haverland. Het gemeentebestuur van Maartensdijk besloot om in deze polder ook een groot aantal huizen te bouwen.

Het onlinemuseumdebilt.nl verhaalt: ‘In het Haverland stond rond 1900 langs het Zaagmolenpad een rij kleine huisjes. In 1920 waren ze nog niet aangesloten op gas, elektriciteit of water. Waswater haalde men uit de sloot en drinkwater bij de fraaie pomp aan de Blauwkapelseweg bij de Gasfabriek. Licht kwam van petroleumlampen. Verwarmen of koken ging op een met turf of hout gestookt fornuis.

Tuindorp

1930 was een tijd van grote werkeloosheid. Veel mensen zouden werk vinden bij de bouw van de nieuwe wijk. W.J. Godijn, de eigenaar van De N.V. Stadswoning kocht hier 17 ha grond voor fl.350.000.- en bouwde in 1931 in de nieuwe wijk ‘Tuindorp’ woningen voor de gegoede burger. Er kwamen ook winkels, scholen en kerken voor de protestantse en voor de katholieke gelovigen. Na de grote herindeling van 1954 werd Tuindorp een deel van Utrecht. Op 31 december 1953 had Maartensdijk nog 12.398 inwoners en op 1 januari 1954 nog maar 4820. Meer dan de helft was door de annexatie Utrechter geworden’.

Achttienhoven

Ooit was Westbroek een eigen gemeente. Per 1 januari 1812 werden de gemeenten Westbroek en Achttienhoven samengevoegd onder de naam Westbroek. Dit duurde slechts tot 1 januari 1818, toen de gemeente Achttienhoven weer zelfstandig werd. Op 1 januari 1954 werd Westbroek vergroot met het noordelijke deel van de gemeente Achttienhoven. Op 1 juli 1957 kwam er een eind aan de zelfstandigheid van Westbroek door de inlijving bij Maartensdijk. De laatste wijziging was op 1 januari 2001 toen Maartensdijk bij De Bilt werd gevoegd.

Rondes

Wielerrondes zijn hier populair. In Maartensdijk werd een eerste wielerronde (De Maartensdijkse Acht) gehouden op dinsdag 5 mei 1970 en werd ingepast in de activiteiten die op Bevrijdingsdag gehouden werden. De organisatie mocht zelfs een subsidie van het ‘5 mei-comité’ in ontvangst nemen. Aan alle kanten werd steun ondervonden en desgevraagd lieten de organisatoren weten dat het, als het aan hen lag, niet bij een eenmalig evenement zou blijven. Traditiegetrouw wordt gereden over het stratenparkoers van 1600 meter, dat een echte Acht vormt.  Na enkele jaren van organisatorische onmogelijkheden stond de Acht dit jaar (2025) weer op de planning, maar was i.v.m. de korte voorbereidingstijd de belangstelling onvoldoende om een jubileum-Acht te organiseren. 

Westbroek

‘De Wielerronde van Westbroek is uniek en dus onvergelijkbaar met andere wielerwedstrijden’, vermeldt de organisatie. ‘Sportiviteit is belangrijker dan winnen en gezelligheid belangrijker dan training. De combinatie van deze onderdelen maakt het een koers met een eigen karakter’. Geen enkele twijfel dan ook om deze niet op 29 en 30 augustus a.s. weer te organiseren. Oud-collega Martijn Nekkers schreef daar in 2013 in deze krant over: ‘De Westbroekse Wielerronde 2013 - dit jaar voor de vierde keer gehouden - trok veel belangstelling. Het is en blijft een wielerkoers met een knipoog. Niet het winnen is belangrijk, het moet vooral ook gezellig zijn. Daarin is de organisatie weer helemaal geslaagd. En zo kon je aan het einde van de middag concluderen dat er alleen maar winnaars waren. Niet alleen zij die het snelst over de finish kwamen maar ook het publiek en alle medewerkers die er voor zorgden dat alles weer perfect verliep. En natuurlijk de stichting Spieren voor Spieren voor wie de opbrengst van de loterij en een gedeelte van het inschrijfgeld bestemd was’.

Tuindorp

In (voormalig) Maartensdijk - Tuindorp - gaat men in 2025 deze oude parel weer ‘oppoetsen’ tijdens hun wielerevenement ‘Tuindorp-Tuindorp’. De ‘nieuwe’ Ronde van Tuindorp vindt plaats op zondag 7 september. Tuindorp kende in 1946 al zijn eerste wielerronde van 100 km lang, 71 rondjes door de wijk georganiseerd door de nog steeds bestaande wielervereniging De Volharding. ‘De eerste editie van de Ronde van Tuindorp werd op zaterdag 30 augustus 1947 georganiseerd over 100 kilometer’; zo schreef het Nieuw Utrechtsch Dagblad op 25 augustus 1947. Dankzij Tuindorphistoricus Rob Hufen Hzn. is de oorspronkelijke route herhaald. ‘Het 1400 meter lange parcours loopt langs Willem de Zwijgerplantsoen, Linnaeuslaan, Dr. Jacobslaan, Albrecht Thaerlaan, Mr. Tripkade en Linnaeuslaan, waar start en finish plaats hebben. De Ronde van Tuindorp kende twee afdelingen: één voor racefietsen en één voor gewone rijwielen. Rob Hufen Hzn. vertelt er in zijn boek ‘Tuindorp Een bedrijvende gemeenschap in de twintigste eeuw’ over: ‘Noppie Koch en Wout Wagtmans waren de renners die met ware doodsverachting de haakse hoeken namen van Tuindorps lanen. Op de gevaarlijkste plekken lagen strobalen’.

Tuindorp-Tuindorp is geen wedstrijd, maar een social ride. Deelnemers fietsen in groepen van 10 tot 12 deelnemers met een wegkapitein, houden zich aan de verkeersregels en wachten altijd op elkaar.

Maartensdijkse Acht

In de 1^e Wielerkrant uitgegeven ter gelegenheid van de 20^e editie op vrijdag 5 mei 1989 wordt iets over het verleden gezegd: ‘De eerste ronde werd vastgesteld op dinsdag 5 mei 1970 en de Wielerronde werd ingepast in de activiteiten die op Bevrijdingsdag gehouden werden. De organisatie mocht zelfs een subsidie van het ‘5 mei-comité’ in ontvangst nemen. Aan alle kanten werd steun ondervonden en desgevraagd lieten de organisatoren weten dat het, als het aan hen lag, niet bij een eenmalig evenement zou blijven. Een van de organisatoren zag in de toekomst nog wel een mogelijkheid om de profs te laten rijden, maar tot op de dag van vandaag is daarvan niets terecht gekomen. Dat heeft de waarde van de Maartensdijkse Acht overigens in het geheel niet aangetast, want in de loop der jaren kwamen vele sterke en bekende renners naar Maartensdijk’. Traditiegetrouw wordt gereden over het stratenparkoers van 1600 meter, dat een echte Acht vormt. De start- en finishlocatie is op de Prins Bernhardlaan, tussen de Patrijslaan en de Spechtlaan. De route leidt de renners vervolgens door de Prinses Marijkelaan, Koningin Julianalaan, Prinses Beatrixlaan, Prins Bernhardlaan, Prinses Marijkelaan, Fazantlaan, Valklaan om weer op de Prins Bernhardlaan uit te komen.