VNG geeft kabinet harde deadline

‘Het kabinet moet gemeenten vóór 15 april financieel tegemoetkomen, anders stapt de VNG naar de rechter en trekt het zich terug uit het woonakkoord en het zorgakkoord’.

door Henk van de Bunt

Dat kondigde de Utrechtse burgemeester en VNG-voorzitter Sharon Dijksma vrijdagochtend aan tegenover een delegatie van lokale bestuurders. Zij stemden massaal in met het voorstel van de gemeentekoepel, al wilden sommigen nu al naar de rechter.

De boodschap is niet nieuw, maar de groeiende onvrede vanuit de lokale overheid komt nu wel echt tot een kookpunt. Waar de strijd tot op heden met woorden en in overleg werd gevoerd, komt de juridische escalatie nu echt met rasse schreden dichterbij. Volgens de VNG-voorzitter is aantoonbaar geworden dat gemeenten tekort zijn gedaan en dat het rijk zich niet houdt aan de gemeentewet.

Onvoldoende

Vanaf 2026 krijgen gemeenten onvoldoende geld van het rijk om hun taken uit te voeren. Het kabinet kort het gemeentefonds dan met maar liefst € 2,4 miljard. Niet voor niets wordt dat het ‘Ravijnjaar’ genoemd, omdat 75% van de gemeenten dan in de rode cijfers terecht komt. De gevolgen? Minder woningbouw, ontoegankelijke zorg, afbrokkelende veiligheid, verschraling van voorzieningen en minder steun voor wie dit juist het hardst nodig heeft.

Rechtsgang

Een mogelijke rechtsgang van de VNG zal drieledig zijn. Allereerst komt er een civiele procedure. De staat krijgt een dagvaarding op de deurmat met de boodschap dat ze zich aan hun verantwoordelijkheden moeten houden. Een ingebrekestelling dus. Daarnaast moeten gemeenten bezwaar gaan indienen tegen de gemeentefondsbeschikking uit 2023 en 2024. Met terugwerkende kracht wordt er compensatie geëist. Ten slotte stapt de VNG naar de Raad van State, met als doel te bewerkstelligen dat het rijk in de toekomst niet nogmaals kan verzaken zich aan haar wettelijke taak om de decentrale overheden voldoende te financieren te houden.

De Bilt

De gemeente De Bilt werd in Den Haag vertegenwoordigd door burgemeester Marcel Fränzel en wethouder Anne Marie ’t Hart: ‘Het is echt historisch wat hier gebeurt. Het is een duidelijk signaal van de VNG. Gemeenten hebben de lijn in het zand getrokken en blijven daarbij. Als er geen tegemoetkoming komt voor het ravijnjaar dan treden er acties in werking, zoals een gerechtelijke procedure. Het is heel ernstig dat het zo ver moet komen, overheden tegen elkaar. Maar het kan niet anders meer. Hopelijk komt het kabinet bij zinnen’.

Woensdag 26 maart is er in de Tweede kamer het ‘cruciale debat over het huishoudboekje van de gemeente’; mogelijk de kans om de financiële toekomst van gemeenten veilig te stellen.