Wordt Jagtlust echt voor Biltse burger

door Henk van de Bunt

Het college van burgemeester en wethouders van De Bilt vertrekt uit het oude gemeentehuis Jaglust in Bilthoven. Jagtlust krijgt een openbare functie. Er wordt gedacht aan horeca, vergaderruimte en zzp-werkplekken.

In het coalitieakkoord 2022 bij het thema Participatie zegt het onlangs aangetreden college van Beter De Bilt, Bilts Belang, D66, GroenLinks, PvdA en SP: ‘Wij willen het contact met onze inwoners herstellen en het vertrouwen in het gemeentebestuur verbeteren door het beter benutten van ons participatiebeleid en meer te experimenteren’ en ‘De deuren van Jagtlust gaan letterlijk en figuurlijk open: We ontwikkelen samen met inwoners een plan voor Jagtlust met versterking van de openbare functie’. 

B en W
Decennia hadden de burgemeester en wethouders hun werkkamers in Jaglust, het (oude) gemeentehuis van De Bilt. Het nieuwe college wil dat het karakteristieke gebouw de deuren opent voor de burgers. In samenspraak met inwoners gaat de gemeente De Bilt de komende maanden bekijken welke openbare functies in Jagtlust gewenst zijn. De wethouders en burgemeester verhuizen naar het nieuwe gemeentehuis naast Jaglust.

Geschiedenis
Karel Beesemer en historica Ellen Drees voelen zich - ongetwijfeld naast vele anderen – zeer betrokken bij Jagtlust en haar geschiedenis en maken zich tamelijk ongerust over de toekomst ervan: ‘Wij zijn van mening dat Jagtlust moet blijven in een toestand waarbij de historische uitstraling blijft gewaarborgd of misschien wel hersteld’. Biltenaar en radiomaker Hijlco Span zegt in het boek Honderd jaar Bilthoven: ‘De geschiedenis van Jagtlust bevat ook smeuïge anekdotes van ver voor de tijd dat Jagtlust het Huis der Gemeente werd! Het zijn mensen die kleur geven aan het verhaal van Jagtlust, die het tot leven laten komen als een thuis voor de gemeente. Kortom: Jagtlust betekent veel voor de gewone burger van de gemeente. Zoals jij en ik’.

Monumentenstatus
Karel Beesemer is auteur van het boek: Jagtlust; van middeleeuwse kloosterboerderij tot eigentijds gemeentehuis’(2002). Toen al pleitte hij voor de gemeentelijk monumentenstatus ervan. Beesemer: ‘Een argument van de gemeente De Bilt om niet tot plaatsing over te gaan, was dat de beschermingswaardige aspecten bij de gemeente als eigenaresse, ook al staat dat pand niet op de monumentenlijst, voldoende gewaarborgd zijn: ‘Jagtlust zal daardoor nooit in verval raken’. Ongetwijfeld is men ook tot die beslissing gekomen door de argumentatie van de onderzoekers van de Technische Hogeschool Delft.

Zij schrijven (1983) in de ‘Redengevende Beschrijving’ onder meer: ‘Duidelijk voorbeeld van een vernieuwende restauratie, zoals die niet meer zou geschieden. De oudste delen van het pand zijn uit ca.1645; het staat op een voormalige uithof van klooster Oostbroek’.

‘Maar toch; wanneer men de geschiedenis van Jagtlust beziet dan valt veel te zeggen voor het pleidooi van de Historische Stichting ‘Oostbroek en De Bilt’ in het boekje ter gelegenheid van het (toen) 70-jarige bestaan van Bilthoven: ‘Jagtlust zou ongetwijfeld in aanmerking komen om op de monumentenlijst geplaatst te worden, niet alleen omdat het na de restauratie een der fraaiste raadhuizen van ons land geworden is, maar ook omdat het een oude geschiedenis heeft’.

Projectontwikkelaar
Beesemer is van mening dat de monumentenstatus alsnog en nu aan Jagtlust moet worden toegekend: ‘Dit temeer daar momenteel verhalen de ronde doen dat binnen het college met de gedachte wordt gespeeld Jagtlust te verkopen. Als dit een kern van waarheid zou bevatten is het zeker zaak het pand de status van monument te geven, waardoor een mogelijke projectontwikkelaar enigszins wordt aangelijnd en niet ongebreideld zijn gang kan gaan.’ Beesemer somt vervolgens een reeks van wetenswaardigheden met betrekking tot Jagtlust op, die hierbij leidend zouden (kunnen) zijn: ‘de ontstaansgeschiedenis van het gebouw, de bewoners door de eeuwen heen, de functies van het gebouw, de omringende tuinen naar het idee van de Engelse landschapstuinen en de bunkers daar, het gebruik gedurende de Tweede Wereldoorlog en het verhaal dat het Anton Mussert was - ‘de leider van het Nederlandse Volk’ - die de gemeente De Bilt redde voor annexatie door Utrecht!’.

Buitenplaatsen
Ook volgens historica Ellen Drees is Jagtlust een uniek gebouw in Bilthoven: ‘Bilthoven heeft wel veel monumenten, maar de meeste dateren uit het begin van de 20^e eeuw, een enkele uit de 19^e eeuw. Maar Jagtlust heeft nog een 17^eeeuwse kern uit de tijd dat de Uithof te Nieuwveen gesticht werd. Deze oude naam van Jagtlust wordt o.a. in 1573 in de boeken van het St. Laurens klooster genoemd’. 

De oude kern van Jagtlust is in de 18^e en 19^e eeuw aan weerzijden uitgebreid en gaf het huis de grandeur die het vandaag de dag nog steeds heeft. De laatste aanpassingen zijn gedaan toen het in 1930 eigendom werd van de gemeente De Bilt. Ellen Drees: ‘Het stralend witte gebouw is vanaf de Soestdijkseweg één van de meest in het oog vallende gebouwen in de gemeente. De vroegere buitenplaatsen in Bilthoven waren Ridderoord (Maartensdijkseweg), Meijenhage (Tuindorp) en de Steenen Camer (Groenekanseweg). De buitenplaatsen, die vroeger in Bilthoven lagen zijn bijna allemaal verdwenen. Alleen Jagtlust is nog over. Een groot deel van het landgoed is al hergebruikt. Grote stukken land zijn verkocht ten behoeve van woningbouw en het RIVM. Op de plaats van de oude boerderij Jagtlust ligt nu een parkeerplaats. Het enige dat nog aan de boerderij herinnert zijn de oude leibomen aan de noordkant van Jagtlust’.