Het vervreemde hart van Chopin

‘O, wat is het ellendig om niemand te hebben om je zorgen en vreugden mee te delen, en, als je hart zwaar is, om geen ziel te hebben bij wie je je ellende kunt uitstorten.’ De hyperromantische, uiterst gevoelige ziel van Frédéric Chopin werd geteisterd door uitputting, verdriet en ziekten, en de gedachten aan de dood begeleidden hem zijn hele leven.

Net als zijn vader en jongste zuster stierf Chopin, veel te vroeg, op 39-jarige leeftijd aan tuberculose en een ontsteking aan het hart. Zijn hart werd uit zijn lichaam, dat in Parijs werd begraven, genomen en overgebracht naar zijn geliefde Polen, waar het werd ingemetseld in een pilaar in de Kerk van het Heilige Kruis in Warschau. 

Chopins muziek stond centraal in een prachtig recital van de Bilthovense pianist Xavier Boot, afgelopen zondagmiddag in de Centrumkerk in Bilthoven. De getalenteerde pianist leverde op de veel te kleine en zelfs wat ontstemde vleugel een ware titanenstrijd met de elementen, want de vier Scherzi en Balladen die op het programma stonden vergen het uiterste van de technische en interpretatieve krachten van elke pianist, zeker uit het hoofd gespeeld en in één concert. Daar komt bij dat de Scherzi (‘schertsstukken’) allerminst voldoen aan het komische karakter dat ze bij Chopins voorgangers hadden. Robert Schumann, een tijdgenoot, schreef over het eerste Scherzo: ‘Hoe moet de Ernstigheid zichzelf kleden, als zelfs de Scherts in donkere sluiers rondwaart?’

Boots krachtige linkerhand, met welluidend ronkende bassen als stevig fundament voor een razend virtuoze uitvoering van Chopins duivels lastige noten, beslechtte deze titanenstrijd in het voordeel van de pianist, die met zijn fantastische techniek de muziek naar zijn hand zette, waarbij hij vaak volumineus bulderde, maar in de pianissimi soms iets tederder, liefkozender en bijna begripvoller had mogen zijn. De tegenstelling tussen de strenge koralen uit het tweede Scherzo en de feeërieke passages daarin hadden soms pregnanter mogen zijn, maar naarmate de middag vorderde toonde de pianist zich meester over de materie en stond zelfs al op terwijl hij de slotaccoorden nog liet doorklinken: de echte meesterpianist die de liefde voor de muziek liet overwinnen, zoals in de toegift, waarin Boot de toetsen heerlijk minnekoosde in een innige verstrengeling van muze, muziek en maestro. Aanstaande vrijdag komt de nieuwe EP van Xavier Boot uit, waarvan een voorproefje te vinden is op xavierboot.nl.         (Peter Schlamilch)