Belang van historische verenigingen verwoord

door Henk van de Bunt

Vrijdag 9 december verscheen het 63^ste nummer van het tijdschrift St. Maerten van de Historische Vereniging Maartensdijk; een jubileumnummer, vanwege het 35jarig bestaan van de vereniging. Het tijdschrift zelf moet nog even wachten op zijn verjaardag; het eerste exemplaar verscheen eerst in december 1988. Het jubileumnummer werd uitgereikt aan Anne Marie ’t Hart in de NH Kerk in Westbroek.

Bij die presentatie en aanbieding nam redactielid Jan Maasen de gelegenheid ruim te baat iets over het werk en de samenwerking van de redacties van te vertellen: ‘Meer dan 12 personen en organisaties - ook buiten de Historische Vereniging Maartensdijk - hebben meegewerkt aan dít nummer van het tijdschrift. En wanneer ik de redactie, de opmaak, het drukwerk, de publiciteit en de verkooppunten meetel, kom ik moeiteloos op het dubbele aantal connecties. Het grootste deel van die connecties zijn vrijwilligers en ook een aantal organisaties verleent gratis en belangeloos hun medewerking. Zij verdienen onze eeuwige dank’. Maasen vervolgde zijn inkijkje en toonde daarmee ook indirect het nut en belang van historische verenigingen aan voor de gemeenschap: ‘Dit jubileumnummer telt maar drie artikelen, maar elk artikel is een schoolvoorbeeld van het belang dat historische verenigingen hebben bij het onderhouden van goede relaties met personen en organisaties in hun omgeving’. 

Speelfilm
‘Zo’n blad maak je niet in je studeerkamer en je maakt het niet alleen. Een van de twee hoofdartikelen gaat over ‘De laatste pastoor van Westbroek’. Prachtig natuurlijk om dat hier in deze kerk - dit rijksmonument - te mogen vertellen. Die laatste pastoor heeft een archief met documenten nagelaten dat is ontdekt of herontdekt door Anne Doedens. En Anne heeft de archiefstukken elk afzonderlijk beschreven en getranscribeerd voor het Onlinemuseum De Bilt. Het is - ere wie ere toekomt - Annes idee geweest om die stukken om te werken tot een doorlopend verhaal voor St. Maerten. Onze eigen redacteur Tonneke Wilmink en Anne zijn er samen in geslaagd om een prachtige, historisch verantwoorde ‘longread’ te maken; het is een prachtig verhaal over religie, politiek en human interest. Het heeft al met al genoeg drama om er een speelfilm van te maken.

Fabriek
Het tweede hoofdartikel gaat over ‘De fabriek in Achttienhoven’; het oude fabrieksgebouw in Achttienhoven. Redacteur Karien Scholten verzamelde veel informatie over het gebouw en de bedrijven, die daar gevestigd waren. Ze interviewde en filmde onder meer de eigenaar van het laatste bedrijf dat daar geproduceerd heeft. In een gesprek met de redacteur industrieel erfgoed van het onlinemuseum Jacques Reijniers ontstond het plan voor een overzichtsartikel. Karien Scholten, Jacques Reijniers en Rob Schuller zetten zich in om het gebouw toegankelijk te krijgen op Open Monumentendag 2022. De interesse was overweldigend; letterlijk honderden bezoekers. Maasen vervolgt: ‘Toeval of niet? Een aantal weken later maakte het College van B&W van de gemeente De Bilt bekend dat er een onderzoek wordt gestart om het pand de status van monument te geven. Dat onderzoek is al ongeveer klaar, want in St. Maerten 63 vindt men 15 pagina’s tekst met de hele geschiedenis hierover. Allemaal bedrijven, die in het artikel uitgebreid aan de orde komen en allemaal namen, waaronder de fabriek in Achttienhoven bekend staat. Een verhaal waar de gemeente haar voordeel mee kan doen’.

Kaart
Het derde artikel, dat midden in het tijdschrift staat is fullcolour afgedrukt. De Biltse amateurhistoricus Kees Floor bood het de redactie aan, nadat het bij de Biltse vrienden en collega’s van D’oude school bijna twee jaar op de plank had gelegen. Er werd netjes toestemming gevraagd of Maartensdijk het artikel mocht publiceren; vooral vanwege de connectie met oud-Maartensdijk. Maasen: ‘Het artikel gaat namelijk over een kaart uit de 17e eeuw (1643-1644), die diende voor het bijhouden van de grondboekhouding van Oostveen (later Maartensdijk) en vermeldt daarvoor van alle percelen de grootte, de naam van de eigenaar of eigenares, eventuele bebouwing en een ‘kadastraal nummer’. De kaart hangt in kopie in de hal van het gemeentehuis in Bilthoven. Het origineel is overigens opgeslagen in de kluis van het RHC Vecht en Venen in Breukelen; nodig omdat de kaart in een publieke, niet geklimatiseerde ruimte binnen korte tijd zou vergaan’. Kees Floor heeft de geschiedenis van deze kaart gereconstrueerd en dat is uiteindelijk een prachtig verhaal geworden, dat tot in de eeuwigheid bewaard kan worden’.

Het werd nog mooier toen Floor bij zijn kopij een scan van de kaart met een enorme hoge resolutie meeleverde; dat betekende dat deze scan prima afgedrukt kon worden. Het Regionaal Historisch Centrum vermeldt in het digitale archief dat er geen auteursrecht (meer) op rust. Jan Maasen tenslotte: ‘Dat maakt het voor ons mogelijk om de kaart op posterformaat aan te bieden aan onze leden en relaties’. 

Tijdschrift en poster zijn te koop bij de vertrouwde adressen: kapper Hans Stevens in Maartensdijk, fa van der Neut in Groenekan, Molen de Kraai in Westbroek (woensdag en zaterdag), Bilthovense Boekhandel in Bilthoven en The Readshop in De Bilt.