Twee druppels in hetzelfde water

Bevrijdend luisteren is het tegenovergestelde van ‘onderdrukkend luisteren’ volgens dichter-filosoof Hein Stufkens, die afgelopen zaterdagmiddag een aangrijpende lezing gaf in de Woudkapel in Bilthoven. 

Taal is een mijnenveld dat ons kan vervreemden, maar helend kan zijn indien ze authentiek uit onze ziel vloeit. Niet luisteren naar vooroordelen, leugens en clichés, maar naar de stem daaronder, die bij de ander diep uit het hart kan komen. Mensen die hun innerlijke stem onaangepast laten klinken doen dat vanuit hun diepste drijfveren, passen hun geluid niet aan aan de ‘dwaze stem van buitenwereld, maar blijven trouw aan hun stem, die vanuit hun ziel klinkt’. Het maakt ze vaak eenzaam in eigen kring of de wereld, soms omdat ze de spiegel zijn voor hen die ontrouw zijn aan hun eigen ziel…

Franciscus van Assisi verloor er familie en rijkdom mee, en Boeddha zei al: ‘Waarheid is pijn’. Hij riep op om niet te kwetsen, maar te helen en te troosten. Van Gogh volgde zijn innerlijke stem en werd opgesloten wegens krankzinnigheid. Een Amerikaanse straaljagerpiloot, neergeschoten boven Vietnam, overleefde door zijn parachute. Jaren later ontmoet hij de eenvoudige soldaat die zijn parachute vouwde. ‘Wie was er op kritieke momenten in je leven?’, vraagt Stufkens zich af. ‘Wie heeft je echt gezien? Wie heeft je echt gekend? Wie vouwde jouw parachute?’

De liefde leert ons dat je mag bestaan zoals je bent, met al je fouten, verlatingsangsten, woede en gebreken. ‘Kom maar… kom naar huis, zegt de liefde, ik heb je spoken verdreven. Mijn liefde hield je dolende hart in leven.’ Het Hooglied zegt dat liefde sterk is als de dood, en herinnert ons eraan dat je geen moment verloren moet laten gaan voor de liefde, want: ‘alles is vergankelijk en zó voorbij’, zoals de dichter Abel Herzberg zegt in zijn magistrale gedicht ‘Want alles is fragment’, dat hij besluit met: 

Eén troost blijft:

er is in ieder woord een woord,

dat tot het onuitsprekelijke behoort;

Er is in ieder deel een deel

van het ondeelbare geheel,

gelijk in elke kus, hoe kort,

het hele leven meegegeven wordt.

We zijn geen vreemden voor elkaar, zegt Stufkens, maar druppels in hetzelfde water. Ook Stufkens is dichter, en verwoordt zijn levenswijsheid in de regels: ‘Toen ik twee golven hoorde spreken, Precies voordat ze zouden breken. De ene riep: ‘Het is gedaan, Wij zullen hier te pletter slaan!’

De ander zei beslist: ‘Welnee, je bent geen golf, Je bent de zee.’

(Peter Schlamilch)