Dijckstate bestaat 25 jaar

Ofwel hoe een uniek concept verloren ging

door Henk van de Bunt

Deze maand bestaat woongebouw Dijckstate aan het Maertensplein in Maartensdijk 25 jaar. De huidige bewoners zullen daar samen met verhuurder SSW, binnen- en buitenburen op een eigen wijze aandacht aan schenken. 

De huidige functiestatus van Dijckstate is in die 25 jaar onherkenbaar veranderd. Anne Doedens schrijft daarover op het Onlinemuseumdebilt: ‘In een informatiefolder van de gemeente Maartensdijk voor de bevolking van de gemeente uit december 1994 wordt op (het ontstaan) van Dijckstate ingegaan. Het woonzorgcentrum werd ontwikkeld in opdracht van de toenmalige Woningstichting Maartensdijk. De woningen zijn thans eigendom van SSW. Bij de ontwikkeling werd de (toenmalige) Stichting Welzijn Ouderen nauw betrokken. Opvallend is, dat de woningen met voorrang voor Maartensdijkse ouderen met een medische of sociale indicatie bestemd waren’.

Versobering
De versobering van het zorgconcept van Dijckstate in Maartensdijk in vergelijking met het ontstaan roept bij menigeen vragen op. Al in 2015 sprak collega Rob Klaassen daar al over met Jaap Röell uit Hollandsche Rading, oud directeur van de stichting De Zonnehof, de organisatie die aan de wieg van Dijckstate stond. Jaap Roëll: ‘Toen in 1998 Dijckstate werd geopend was er sprake van een vrijwel nieuw zorgconcept in ons land. Wonen en zorg waren gescheiden. Er werd gewoond in een kwalitatief goed appartement en daarnaast was er 24-uurs zorgpersoneel in de directe omgeving. Dijckstate was een centraal ontmoetingspunt - inclusief restaurant - voor de gehele Maartensdijkse gemeenschap en met name voor ouderen. De stichting Welzijn Ouderen Maartensdijk had in Dijckstate ook een aantal ruimten en verzorgde daar welzijn-ondersteunende activiteiten voor de gehele gemeenschap van Maartensdijk’.

Uniek
‘Vanaf de aanvang van het project was het de bedoeling, dat wonen en zorg gescheiden zouden worden. Dit betekende dat de voor zorg-geïndiceerde ouderen zelfstandig een voor zorg aangepast appartement huurden van woningbouwvereniging Maartensdijk (later samengegaan met SSW). Van het voorste gedeelte van Dijckstate, het servicegedeelte, was de stichting de Zonnehof de eigenaar. Er was een 24-uurszorg in Dijckstate aanwezig, die door de stichting De Zonnehof werd verzorgd. Men kon in Dijckstate blijven wonen, ook als er in de loop der tijd steeds meer zorg noodzakelijk werd. Wij konden van lichte tot intensieve hulp bieden. In vaktermen konden wij de zorgindicaties 1 t/m 5 aanbieden. Alleen als er ernstige vormen van dementie optraden, waarbij het zelfstandig wonen geen meerwaarde meer zou hebben, kon uiteindelijk in overleg met de familie besloten worden tot opname in een verpleeghuis. Dit zorgconcept heeft destijds veel belangstelling getrokken en heeft veel zorgaanbieders gestimuleerd om ook voor zo’n concept te kiezen. Uiteindelijk is de stichting Cordaan ontstaan. Ik ben daar tot 2009 directeur geweest’.

Teloorgang
In 2015 stelde Rob Klaasen vervolgens de vraag: ‘Wat zijn de belangrijkste oorzaken van de teloorgang, terwijl het aantal zorgbehoevende ouderen juist toeneemt? Jaap Röell: ‘Dit heeft alles te maken met de sterk gewijzigde en sterk ingekrompen financiering in de ouderenzorg. De financiering voor een 24-uurszorg aanwezigheid in woon-zorg complexen is weggevallen. De zorgindicaties 1, 2 en 3, waar de 24-uurszorg in Dijckstate in belangrijke mate op draaide, is geheel geschrapt. Daarmee is tevens de financiering van de zorg-ondersteunende algemene ruimten in Dijckstate weggevallen. Dit betreft het restaurant, dagopvang, dag-begeleiding en dag-verzorging. De zorgverlening voor dit soort gegroepeerd zelfstandig wonen voor zorg-geïndiceerde ouderen wordt dus niet meer door het rijk gefinancierd. De financiering loopt thans geheel via de gemeente. De gemeente besteedt de zorg weer uit aan welzijnsorganisaties en aan de thuiszorg. De gemeenten hebben dus deze taak van het rijk moeten overnemen, maar zij klagen dat zij hiervoor onvoldoende financiële middelen van het rijk hebben meegekregen’.

Zo lang mogelijk thuis
Röell: ‘Het ouderenbeleid van het rijk is ”zo lang mogelijk zelfstandig thuis wonen”. Dit beleid heeft wel zo zijn grenzen. De mantelzorgers worden vaak te zwaar belast, vereenzaming voor de ouderen dreigt en daarmee gaat de kwaliteit van leven achteruit. Kleinschalig gezamenlijk zelfstandig wonen in goede appartementen kan alleen wanneer er ondersteunende zorg- en dienstverlening in de directe nabijheid beschikbaar is. De thuiszorg moet nu de zorgverlening op zich nemen. Welzijn-ondersteunende activiteiten zijn door de gemeente uitbesteed aan de stichting Mens. De stichting Mens doet daarnaast ook voor de gemeente onderzoek om er achter te komen welke zorg, ondersteuning en begeleiding ouderen nodig hebben. Dijckstate is helaas nu niets anders meer dan een groep woningen waar thuiszorg wordt gegeven op eenzelfde wijze, zoals elders in Maartensdijk ook het geval is. De gemeenschapsvoorziening is uit Dijckstate verdwenen. Het restaurant gesloten en de huisartsen en de apotheek huren nu ruimten in Dijckstate van Cordaan. Ook de stichting Mens huurt ruimten van Cordaan. Van de veelbelovende start is niets meer over. Dat doet erg veel pijn. De stichting Mens is niet in staat om de oorspronkelijke functie van Dijckstate voor de gemeenschap voort te zetten. Zij ontvangt daarvoor niet de benodigde financiële middelen. De artsenpraktijk en de apotheek bijvoorbeeld zijn door Cordaan binnengehaald om nog wat huurpenningen te innen’.

Bezuinigingen van het rijk zijn oorzaak geweest, dat een veelbelovend concept voor de samenleving teloor is gegaan.