Komt een eend bij de bakker

Misschien heb ik mijn liefde voor vogels wel aan mijn oma te danken. De vogels in haar tuintje werden het hele jaar door rijkelijk vertroeteld. Ik herinner me een permanent fluit- en tjilpconcert vanuit haar groene paradijsje dat verscholen zat achter haar doorsnee rijtjeshuis. De heg herbergde een flinke familie huismussen. Ze deelden het frivole groen met mezen en sijzen, een territoriale roodborst, good old merels, twee doorgezakte houtduiven en een ekster die zichzelf heel wat vond. Ze kenden mijn oma’s ritme op hun duimpje (of ja, bij vogels is dat een handpen). 

Nadat oma een in vieren gesneden volkoren boterham met boter en kaas had ontbeten (waarvan het vierde stukje steevast naar de hond ging) en ze haar kopje thee met honing leegdronk, verzamelde ze droge broodkapjes, overgebleven gekookte aardappeltjes of rijst en kruimels van het een of ander. Ze zagen haar in het keukentje rommelen en hielden haar nauwlettend in de gaten. Ze vlogen rumoerig heen en weer, wipten van de ene tak op de andere en cirkelden rondom het voerplankje. Als oma alle lekkernijen zorgvuldig voor haar gevleugelde tuingenoten had geëtaleerd, startte de strijd om het beste plekje en om het smakelijkste hapje: een venijnig, maar ook wonderschoon schouwspel.

Brood slecht voor eenden?!
Toen ik op mijn werk voor het eerst hoorde dat brood ontzettend ongezond is voor vogels, reageerde ik bits. Brood is veel te zout en vet en bevat te weinig voedingsstoffen. Beschimmeld brood is zelfs giftig. Ik wilde dit feit het liefst ontkennen, want ‘hallo, mijn oma had die vogels echt niet vergiftigd of zo hoor! Ze was juist de moeder Theresa der vogels!’ En hoe vaak had ik ‘wel niet’ eenden verblijd met een zak broodkruimels. De eenden én ik genoten daar elke keer intens van! Het lieflijke geluid van gesnater en gespetter (eigenlijk een grote machtsstrijd, maar dat terzijde). ‘Brood ongezond… wat een gezeur, mogen we dan tegenwoordig helemaal niets meer geven?’ De biologe op m’n werk haalde grinnikend haar schouders op, ‘je kunt ze toch gewoon geven wat ze wél mogen? Dat verandert niets aan jouw romantische wereldbeeld, behalve dat vogels minder snel ziek worden.’ O ja, dat klonk best wel logisch: een alternatief. Doperwten, maïs, kippenvoer of zelfs speciaal samengesteld eendenvoer kunnen geen kwaad.

Overlast en vervuiling
Nadat ik me in dit broodeuvel verdiepte, werd het me allemaal duidelijker. Eén korstje brood kan heus geen kwaad, maar mensen voeren zakken vol. Dit trekt niet alleen (water)vogels aan, maar ook ratten, muizen, meeuwen en duiven. En daar hebben veel mensen dan weer last van. Daarnaast meldt de Dierenbescherming met de campagne ‘Komt een eend bij de bakker’ dat er in sommige vijvers soms wel 8 kilo brood per dag verdwijnt wat negatieve gevolgen heeft voor de waterkwaliteit. Simpeler gezegd: het is vervuilend.

Betweterige boosdoener
En zo wandelde ik van de week in het Noorderpark Ruigenhoek en stuitte ik op een oudere dame die met haar kleinkinderen eendjes voerde. Precies, zoals wij dat allemaal hebben gedaan vroeger… Ik kon de woorden bijna niet over mijn lippen krijgen, want het voelt zo fout om iemand die iets goed voor dieren en de natuur wil doen te corrigeren. Maar ik vertelde de dame toch dat brood slecht is voor eenden en andere vogels. Ze reageerde net als ik eerder had gedaan. Ik maakte kenbaar dat ik haar reactie herkende en begreep, maar dat ik als ‘dierenbeschermer’ een soort plichtsgevoel heb en ik nu eenmaal het beste met dieren voorheb. Ze glimlachte vol overgave, knipoogde naar me en concludeerde: “we weten tegenwoordig veel te veel’. Tja, misschien heeft ze wel gelijk.

Marlijn de Jager-Gerhardt is werkzaam bij de Dierenbescherming en brengt odes aan dier & natuur.