Nest van Aziatische hoornaar ontdekt

6 december 2024 om 10:00 Algemeen

door Henk van de Bunt

advertentie

‘Het was in 2004 toen de Aziatische hoornaar voor het eerst voet aan wal zette in Europa. Met een lading keramische potten is een bevruchte koningin aangekomen in de haven van Bordeaux, Frankrijk. Hierna is het diertje zich bijzonder snel gaan verspreiden en veel andere landen volgden’, aldus Ivo Linsen de Aziatische Hoornaar-coördinator in de regio Utrecht.

Linsen reageert op het bericht van imker Eugène Broecheler uit Groenekan, die voor de eerste keer een Nest van een Aziatische Hoornaar in Groenekan ontdekte. Linsen vervolgt zijn reactie: ‘In 2017 werd hij voor het eerst gesignaleerd in Nederland en dit jaar (2024) was de invasieve Aziatische Hoornaar in het hele land te vinden’. In Groenekan werd hij ook voor het eerst gezien dit jaar; een grote bruine skippybal hoog in de boom werd zichtbaar op het moment dat de bladeren vielen. Linsen: ‘Helaas was de ontdekking van dit nest te laat en zal deze niet meer geruimd worden. De bevruchte nieuwe koninginnen waren al uitgevlogen’. Primaire nesten van de Aziatische hoornaar kan men vinden op overdekte plekken zoals aan het plafond van schuurtjes, zolders, onder afdakjes en in vogelnestkastjes. De beginnende koninginnennestjes (ook embryonesten genoemd) hebben de grootte van een pingpongbal en een geelbruine kleur.

Vleeseter
De Aziatische Hoornaar is een vleeseter maar voedt zich ook met suikers. De schade die aangericht wordt zit met name in zijn honger naar eiwitten in de vorm van andere insecten. In een jaar eet één nest ongeveer 90.000 insecten waaronder honingbijen, torren en zweefvliegen. Als er dus meerdere nesten in een gebied zijn zal dit een grote impact hebben op de biodiversiteit. Met name de insectenpopulatie leidt hier enorm onder. Ook Imkers leiden veel schade doordat bijenvolken sterven als gevolg van deze soort. In zuid Europa zijn al veel imkers gestopt omdat ze niet meer zijn opgewassen tegen de Aziatische Hoornaar.

Voortplanting
Linsen vervolgt: ‘In ieder nest worden in oktober/november nieuwe koninginnen geboren die het jaar daarop tussen de 5 en 50 nieuwe nesten maken. Deze snelle voortplanting is ook de reden waarom het diertje zo succesvol is. Ook heeft hij geen natuurlijke vijanden dus houdt niets hem in toom. In heel het land zijn afgelopen jaar vrijwilligers bezig geweest met de bestrijding ervan. Zij zijn op zoek naar nesten waarna de Provincie over gaat op verwijdering. Hoewel dat voor Groenekan te laat was kan nog wel iets gedaan worden. Kijk daarom uit naar de Aziatische Hoornaar. Deze is te herkennen aan zijn zwarte lichaam en gele ringen op zijn achterlijf. Ook zijn de uiteinden van de poten geel alsof die gele kniekousen aan heeft. Het is een grote wesp, die duidelijk opvalt maar er zijn toch andere soorten die erop lijken en daarom onterecht worden gedood. Zijn verre verwant - de Europese Hoornaar - is daar een voorbeeld van. Deze is geen bedreiging en is rood/bruin en zijn achterlijf is bijna volledig geel. ‘Ben ik rood, sla me niet dood!’ is het motto. Het is daarom belangrijk om een foto van het dier te maken en een melding te doen via de website waarneming.nl. Hier worden alle meldingen bijgehouden en de vrijwilligers aangestuurd. Kijk voortaan dus uit naar de Aziatische hoornaar en help deze invasieve soort een halt toe te roepen.

Utrechts Landschap
Jacqueline van Dam - Boswachter Publiek Utrechts Landschap - vertelde in augustus 2021 over de Europese hoornaar: ‘Vorig jaar zaten de hoornaars onder andere op de landgoederen Oostbroek en Houdringe in holtes van bomen, soms laag bij de grond, soms op ooghoogte. Zoemend zochten ze hun weg op zoek naar voedsel. Net als de gewone wesp is de hoornaar familie van de papierwespen, al is ie met een lengte tot zo’n 3,5 cm beduidend groter. De kop, het middenlijf en het eerste deel van het achterlijf zijn roodbruin. Met zijn relatief forse kaken eet en vermaalt hij insecten. De twee antennes bovenop zijn kop zijn zintuigen om onder andere mee te voelen en proeven. Utrechts Landschap ziet de Europese hoornaar als onlosmakelijk onderdeel van de natuur en bestrijdt (logischerwijs) geen nesten.

Aziatisch
En over de Aziatische hoornaar schreef zij toen: ‘Misschien heb je wel eens wat gehoord over de Oosterse variant van de Europese hoornaar, de Vespa velutina. Hij is wat kleiner en je kunt ‘m herkennen aan zijn zwarte borststuk. Ook zijn de poten zwart met een opvallend geel uiteinde. Hij is voor de mens niet gevaarlijker dan de Europese soort, maar de steken zijn pijnlijker. We zien de Aziatische hoornaar steeds meer in Nederland, hij is bezig met een geleidelijke opmars van zuid naar noord. De invasieve soort staat op de EU-lijst van insecten die bestreden moeten worden. Hij kan namelijk schadelijke gevolgen hebben voor de diversiteit van inheemse flora en fauna. De exoot eet vooral honingbijen, maar ook hommelsoorten en andere bestuivende insecten. In de nazomer kun je een nest met wel duizenden Aziatische hoornaars aantreffen. Wanneer je zo’n nest tegenkomt, meld dat dan bij de Provincie Utrecht, zij zijn verantwoordelijk voor het opsporen en verwijderen van nesten’.

Imker Eugène Broecheler uit Groenekan ontdekte hoog in de boom het nest van een Aziatische Hoornaar.