Neerslachtig in het najaar: Hoe herken je een winterdepressie?

DE BILT De dagen worden korter, het wordt kouder en natter: voor sommige mensen betekent de komst van de herfst dat ze zich vaker somber voelen. Iedereen heeft weleens een baaldag als het regent, maar bij sommige mensen is er meer aan de hand: zij hebben last van een winterdepressie.

Naomi Heidinga

Een winterdepressie is dus meer dan je een dagje somber voelen. ,,Bij een winterdepressie heb je minimaal twee jaar achter elkaar in de herfst en/of winter last van depressieve klachten. Deze klachten duren elk jaar minstens veertien dagen,” aldus Lidewy Hendriks van MIND, een maatschappelijke organisatie die psychische gezondheid wil bevorderen en alle mensen die hiermee te maken hebben ondersteunen. Heb je een winterdepressie, dan heb je depressieve klachten in het najaar, de winter of in het vroege voorjaar.

SIGNALEN

Hoe herken je een winterdepressie? Je hebt last van minstens een paar van de volgende klachten: sombere of neerslachtige gevoelens, je bent prikkelbaar, je slaapt veel of kunt juist niet slapen, je verliest het plezier of de interesse in bijna alle activiteiten, je eet teveel of hebt juist geen eetlust, bent moe en trekt je terug. Denk je dat je gevoelig bent voor het ontwikkelen van een winterdepressie? Doe de test op de website van MIND: https://wijzijnmind.nl/psychische-klachten/psychipedia/winterdepressie en ga naar de huisarts. ,,De huisarts kan je op de juiste manier verwijzen. Je kunt overigens ook naar onze hulplijn MIND Korrelatie bellen, mailen, WhatsAppen of chatten via de website mindkorrelatie.nl.”

OORZAAK

Het is nog niet helemaal duidelijk hoe een winterdepressie wordt veroorzaakt, daar wordt nog onderzoek naar gedaan. Het ontwikkelen van een winterdepressie kan te maken hebben met een verandering in serotonine, een stofje in je hersenen. In het najaar en de winter zijn de dagen korter en de lichtsterkte van de zon neemt af. Minder zonlicht kan ervoor zorgen dat er minder serotonine wordt aangemaakt. Serotonine heeft invloed op je stemming. Je kunt je somber voelen als je weinig serotonine aanmaakt.

SLAAPHORMOON

Maar ook een verandering in het hormoon melatonine kan van invloed zijn. Dit slaaphormoon zorgt ervoor dat je je slaperig voelt als het donker is. In de ochtend, als het licht is, stopt de aanmaak van melatonine, maar dit mechanisme kan verstoord raken. Omdat het in het najaar en de winter langer donker is, kun je meer melatonine aanmaken, waardoor je je vermoeid en slaperig voelt. Minder licht zorgt er ook voor dat je biologische klok verstoord kan raken. Dat maakt het moeilijker voor je lichaam om zich aan te passen aan de winter.

EENZAAMHEID

In de winter zitten we vaak meer binnen. Sommige mensen hebben daardoor minder sociaal contact. Dit kan ook leiden tot neerslachtige gevoelens en gevoelens van eenzaamheid.

SPORTEN

Wat kun je doen als je last hebt van een winterdepressie? ,,Houd vast aan je ritme, ga niet te laat slapen en blijf niet te lang in bed liggen,” aldus Hendriks. ,,Blijf leuke dingen doen, ook al heb je daar op dat moment minder plezier in dan normaal, en maak plannen, dat geeft je een doel om je bed uit te komen. Spreek af met familie en vrienden. Ga naar buiten en blijf bewegen: sporten helpt tegen neerslachtigheid en het geeft energie. Lichttherapie kan eveneens helpen. Laat je voordat je daarmee begint wel adviseren door een huisarts of hulpverlener, want bij sommige lichamelijke of psychische aandoeningen kunnen bij lichttherapie negatieve effecten optreden. Dit is bijvoorbeeld het geval bij bepaalde oogziekten, medicatie en dergelijke.”

ZOMERDEPRESSIE

Winterdepressie is een vorm van een seizoensgebonden depressie. Mensen met een winterdepressie hebben in het herfst- of winterseizoen last van neerslachtigheid. Een zomerdepressie komt ook voor, dan heb je last van depressieve gevoelens in de zomer. Van dit type is nog minder bekend. Ook hier kan licht een invloed hebben op iemands biologische klok. Meer licht kan bijvoorbeeld leiden tot minder slaap. ,,Maar het kan ook zijn dat mensen een vorm van trauma hebben meegemaakt in de zomer, waardoor ze zich in dat seizoen terugtrekken en minder contact hebben met anderen,” aldus Hendriks. Naar alle soorten van seizoensgebonden depressie wordt nog onderzoek gedaan.

Heb je last van somberheid? Op de website van MIND kun je veel informatie vinden. De experts van MIND Korrelatie kunnen je doorverwijzen voor verdere hulp.