Wat zijn de gemeentelijke kosten voor asielopvang?

door Veroniek Clerx

Afgelopen week arriveerde bij de griffie van gemeente De Bilt een doorwrochte kostenanalyse over 30 jaar lokale asielopvang en de te verwachten gevolgen voor de toekomstige gemeentelijke begrotingen.

Het verzoek is ingediend voor een inwoonster van Maartensdijk. Zij doet daarin het verzoek, om haar vragen en de onduidelijkheden daaromtrent voor te leggen aan de raad. Volgens haar is het door burgemeester Haverkamp toegezegde speciale overleg in september, over een geschikte locatie voor noodopvang van een honderdtal asielzoekers, het juiste bespreekmoment.

Verantwoord besluit

De Maartensdijkse, die aangeeft in beginsel niet tegen asielopvang te zijn, is wel tegen een besluit daartoe, dat wordt genomen zonder gedegen financiële onderbouwing. Kortom: is het haalbaar, draagbaar en verantwoord ten opzichte van de inwoners van De Bilt. Ze stelt de raad maar liefst 26 vragen met als kernvraag: Kan De Bilt, gegeven een begroting met slechts €73.000 structurele ruimte, een al lopend tekort in de jeugdzorg, een grote eigen woningbouwopgave en toenemende financiële onzekerheid vanaf 2028, een gecombineerde opvangverplichting van €3 - 6,9 miljoen per jaar (excl. sociaal domein, zorg en woningdruk) verantwoord dragen voor een periode van 30 jaar. Welk dekkingsplan ligt daaraan ten grondslag, dat rekening houdt met de gelijktijdige druk op al deze dossiers? ‘Zolang mijn vragen niet schriftelijk en puntsgewijs zijn beantwoord en meegewogen, ontbreekt mijns inziens essentiële informatie voor een verantwoorde besluitvorming inzake asielopvang in onze gemeente’, stelt de inwoonster van Maartensdijk.

De raad beslist? 

Naar eigen zeggen is ze tot haar onderzoek en vragen gekomen door het recente hoofdartikel in De Vierklank, waarin verslag wordt gedaan over het overleg van college en het COA omtrent mogelijke andere locaties voor noodopvang. Er wordt naar verluidt een zogenoemd burgemeestersbesluit overwogen, om een gedwongen aanwijzing door het Rijk voor te kunnen blijven. Maar was er niet van meet af aan beloofd dat de gemeenteraad het laatste woord zou hebben? Al in juni had raadslid Timon Blok, gesteund door collega Donja Hoevers (D66), vanwege de aanhoudend grote druk in aanmeldcentrum Ter Apel een oproep gedaan voor lokale noodopvang. Die werd door de raad gehonoreerd op voorwaarde dat alternatieve gemeentelijke locaties zouden worden gezocht. In reactie had het COA het college laten weten open te staan voor alternatieven, maar die niet logisch te vinden, aangezien het Rijk op het Berg- en Boschterrein voor dit doel al een gebouw had aangekocht. De burgemeester beloofde desondanks aan de raad om in september te komen met suggesties voor geschikte alternatieven. 

In een reactie op de brief uit Maartensdijk laat Timon Blok weten er nog niet zeker van te zijn dat het stuk wordt behandeld tijdens de septembervergadering. Volgens hem is het helemaal niet mogelijk om een gemeentelijke financiële inschatting te maken van de kosten voor een zo lange termijn. ‘Je kunt hoogstens prognoses maken, maar ook gezien de mondiale ontwikkelingen niet zo ver in de toekomst kijken’, aldus het PRO-raadslid. Oppositielid Arie Vonk Noordegraaf (SGP) in een reactie: ‘Wij vinden de gestelde vragen zeer terecht en actueel en willen ze dus behandelen in de raad van september. Recent werd bekend dat voor jeugdhulp een overschrijding van 5 miljoen is ontstaan ten opzichte van de begroting 2026. Dat geld moet ergens vandaan komen en om passende keuzes te kunnen maken is inzicht nodig in de gemeentelijke financiële situatie’.

Verantwoordelijk

Al in januari 2025 kwam, tijdens de toenmalige raadsinformatieavond onder leiding van voormalig wethouder Dolf Smolenaers en vertegenwoordigers van het COA, de vraag ter tafel wat de financiële gevolgen van een dertigjarige opvangtermijn voor de gemeente zouden zijn. Mocht het COA bij een eventuele kabinetswissel als rijksdienst verdwijnen, wie zou er dan de verantwoordelijkheid dragen voor het centrum?