De nacht kreeg vleugels op Sandwijck

Zaterdagnacht (4 juli) zaten tien deelnemers op klapstoeltjes en krukjes in een halve cirkel rond een strak gespannen, wit doek op de parkeerplaats van Landgoed Sandwijck. Er werd geen film geprojecteerd en toch keek iedereen voor verwachting naar het scherm.

Af en toe schoot de hele groep tegelijk naar voren. Meerdere camera’s met forse lenzen stonden op het doek gericht, terwijl anderen het aandachtig door hun verrekijker bekeken. Verspreid over de parkeerplaats stonden emmers met ufo-achtige lampen. Voor een toevallige voorbijganger moet het een merkwaardig tafereel zijn geweest.

Een nacht vol verrassingen

IVN De Bilt organiseerde een avondje ‘nachtvlinders kijken’. Onder leiding van natuurgidsen en vlinderkenners Kees Greidanus, Rob Timmer en Abe Postema, kregen de nieuwsgierige deelnemers álles te weten over deze vaak verborgen en prachtige creaturen. Net als vorig jaar lieten de vlinders nog even op zich wachten. Wel scheerde er in de schemering een kerkuil voorbij en vlogen dwergvleermuizen kriskras boven de hoofden. Ondanks het lege doek was de sfeer ontspannen en gezellig, en luisterden de deelnemers geboeid naar elkaars natuurverhalen en naar de schat van kennis die de IVN-gidsen deelden. Diezelfde toewijding krijgt ruim duizend nachtvlindertellers, waaronder Kees en voorheen ook Rob, meerdere keren per week vroeg uit bed. Om half vijf ’s ochtends openen zij hun valemmers om te zien welke nachtvlinders zich daar hebben verzameld. Na het zorgvuldig observeren, determineren en noteren, krijgen de vlinders hun vrijheid weer terug. Deze informatie is waardevol, want samen geven de tellingen inzicht in de stand en status van nachtvlinders in Nederland.

Iedere vlinder een eigen verhaal

Een nachtvlindertelling draait niet alleen om cijfers. Wie zich hierin verdiept, ervaart ook de bijzondere verhalen die achter deze nachtelijke insecten schuilgaan. Rob vertelde dat hij tijdens zijn tellingen regelmatig gezelschap kreeg van een roodborstje, dat watertandend wachtte tot er een snackje tevoorschijn kwam en daarna uit volle borst begon te zingen. Ook de schietmot zit vol verrassingen. Hoewel de naam anders doet vermoeden, is het geen vlinder. De jongen zijn geen rupsen, maar larven die kokerjuffers worden genoemd, en die op hun beurt geen juffers zijn. De larven bouwen een kokertje van zand, hout, blaadjes en ander materiaal, waardoor ze nauwelijks opvallen. Dreigt er gevaar? Dan schieten ze in een oogwenk in hun unieke koker.

Nachtvlinders in alle soorten
En yes! Het eerste microvlindertje streek aarzelend neer op het doek en had binnen een halve seconde een tiental enthousiaste fans. Wie dit op het eerste gezicht onbeduidende ‘bruine vlekje’ van dichtbij bekeek, maakte kennis met een verfijnd wezen: een strooiselmot met sierlijke vleugels vol subtiele details. Toen de klok twaalf uur sloeg, verscheen er een bonte verzameling nachtvlinders met de meest sprookjesachtige namen: de pinokkiomot (met zijn kenmerkende lange snuit), de parelmoermot, het spikkelsnuituiltje het lisdoddeveertje en nog vele andere soorten.

Wie deze diertjes van dichtbij bekijkt, ontdekt dat de nacht een schouwspel herbergt. Zo doet de zandvedermot denken aan een grafisch ontworpen zweefvliegtuig, terwijl het kroosvlindertje lijkt op een goed nieuws brengend engeltje.

Met zo’n 2500 soorten nachtvlinders in Nederland valt er nog ontzettend veel te ontdekken. Van piepkleine microvlinders tot kleurrijke nachtelijke juweeltjes: iedere soort heeft zijn eigen verhaal en bijzondere eigenschappen. Een avondje nachtvlinders kijken laat zien hoeveel schoonheid er schuilgaat in de natuur die zich vaak pas laat op de dag laat zien. Wie dit zelf wil ervaren, kan op zaterdag 25 juli aansluiten bij de volgende nachtvlinderactiviteit van IVN De Bilt, dit keer op Beerschoten. Meer informatie over deze avond vind je op de website van IVN De Bilt.

Marlijn de Jager-Gerhardt 
werkzaam bij de Dierenbescherming en brengt odes aan dier & natuur