Column Veroniek Clerx

Heeft het oude gemeentehuis van Maartensdijk nog ruimte?

Grappig toch dat spreekwoorden, hoe oud ze ook zijn, altijd weer van stal kunnen worden gehaald. Zoals: ‘geen oude schoenen weggooien voordat je nieuwe hebt’. Het kan zomaar zijn bedacht door de plaatselijke schoenmaker in historische tijden van maatschappelijke crisis. In mijn laatste column van 2025 is het verleidelijk om terug te blikken op 25 jaar fusiegemeente, toen gemeente Maartensdijk ophield te bestaan. De gemeenschap van boeren en kleine middenstanders in vier plattelandskernen was in het vervolg aangewezen op de bestuurders en de diensten in het verre De Bilt-Bilthoven. Het verlies van de gemeentenaam voelde voor de bewoners als verlies van identiteit. Toch jammer, dat er indertijd geen passende samenvoegingsnaam is gekozen. Iets als ‘Gemeente Veenderheide’ klinkt voor een grondgebied samengesteld uit ontginningen, veenweide en heidegebieden, niet eens zo gek. 

Zelf ben ik import, woon hier sinds 2003. Ik vind dat ik na 22 jaar ‘wel en wee’ in deze gemeente wel een béétje recht van meepraten heb. Dat ik niet ben vastgebakken in mijn woonkern heeft niet alleen te maken met mijn werk voor De Vierklank en het Online Museum De Bilt, maar ook omdat ik ‘te laat’ was voor de fusieperikelen van jaren. Met als voordeel dat ik de groene kernen van meet af aan als deel van mijn woonplaats heb gezien. Omdat mijn dokter en mijn kapper er zijn gevestigd, steek ik geregeld het spoor in Groenekan over. Mijn eigen plattelandsachtergrond maakt dat ik me betrokken voel bij zowel de lokale agrarische cultuur als het prachtige landschap dat behoud verdient en niet ten prooi mag vallen aan de oprukkende verstedelijking. Wat echter opvalt aan deze fusiegemeente, is het voortdurende gebrek aan echte binding; je kunt dorpsculturen niet ‘bij elkaar vegen’ met een nieuwe streep op de landkaart. 

De samenstelling van de gemeenteraad en het college blijft die scheiding onderstrepen, want sinds jaar en dag is ‘De Bilt-Bilthoven’ daarin oververtegenwoordigd. In geen 25 jaar was er een wethouder afkomstig uit de Groene Kernen. Bovenaan de bestuursagenda staat het matige leefklimaat van het gemeentehuis in Bilthoven en vergaande plannen voor zogenoemd verduurzaamde nieuwbouw op dezelfde locatie. Maar ja, waarheen als je de hele secretarie tijdelijk elders moet gaan onderbrengen? Toen Maartensdijk zijn zelfbestuur verloor, verdween de functie van het gemeentehuis; een rijksmonument dat teruggaat tot de 17e eeuw. Een verhuisbestemming zou een ‘inclusief’ signaal kunnen zijn na een kwart eeuw. Waar gaan we in het nieuwe jaar naartoe? De keuze is aan ons, maar gooi geen oude schoenen weg...