Vrede en oorlog leeft in De Bilt

Maandag 10 november verzorgde Remko van Broekhoven, naar eigen zeggen een ‘filosofisch entrepreneur’, de tweede lezing in de serie over ‘Vrede en oorlog’ georganiseerd door de Bilthovense Kring voor Wijsbegeerte en Psychologie in de Woudkapel. Centraal stonden de ideeën van de Franse filosofe en activiste Simone Weil.

De grote opkomst geeft aan dat het thema sterk leeft onder de bevolking. Rond de 90 belangstellenden hadden zich gemeld in de Woudkapel. Een deel van de groep zijn trouwe bezoekers maar veel bezoekers kwamen speciaal voor de spreker of voor het onderwerp van de lezing.  Burgers vragen zich af hoe ze met de dreiging van oorlog om kunnen gaan, hoe we onze vrijheid beschermen of onze democratie weerbaar maken. En uiteindelijk is er dan de vraag welke rol iemand zelf kan spelen.

Simone Weil biedt antwoorden op zulke vragen. Allereerst door haar korte, fascinerende levensloop. Ze wilde niet alleen denken en schrijven over de misstanden van haar tijd, maar tevens zelf in actie komen, ook al ging dat ten koste van haar gezondheid. Ze verrichtte uitputtend werk in de fabriek om het lot van arbeiders zelf te voelen en als onrecht aan te kaarten. Hoewel weinig succesvol nam ze ook deel aan de Spaanse burgeroorlog om zich te verzetten tegen Franco. Haar gedachten over deze activiteiten zijn nog steeds actueel. Weil leert ons dat woorden er toe doen en dat we de betekenis van begrippen steeds weer tegen het licht moeten houden. Ze laat ons tevens zien dat we niet te snel moeten oordelen en dat zwakkeren en degenen in de vuurlinie compassie verdienen. 

Onder leiding van Jos de Haan werd stevig over haar ideeën nagepraat. Waarden als liefde, verbinding en menselijkheid vonden weerklank bij het publiek. Het leek wel of de toenemende angst voor oorlog mensen weer bewust maakt van wat er teloor kan gaan als we de vrede verliezen. Terwijl in het publieke debat de oorlogstaal steeds meer de boventoon gaat voeren, werd er in de discussie gezocht naar hoe we begrippen kunnen herwaarderen of zelfs herdefiniëren om met elkaar een vredestaal te spreken. Hoe kunnen we de verhitting van het debat verminderen en de warmte van het contact tussen mensen behouden? In de Bilthovense kring lijkt dat gelukt, nu de rest van de wereld nog.

De volgende lezing is op 8 december a.s. Dan gaat Prof. Dr. Pieter Vos in op de vraag hoe religies oorlog en vrede benaderen.

(Diederik von Meyenfeldt)